Rechtbank wacht opnieuw op Polen in overleveringszaak: geen weigering door enkel tijdsverloop — RBAMS:2026:9784
Europees aanhoudingsbevel van Polen, gelijkstelling met Nederlander en toestemming voor strafovername
Eiser / verzoeker
officier van justitie (Openbaar Ministerie)
Verweerder / gedaagde
opgeëiste persoon (Poolse man gezocht door Polen)
Tussenuitspraak: onderzoek heropend en geschorst in afwachting van Poolse toestemming voor strafovername; beslistermijn en geschorste overleveringsdetentie met 60 dagen verlengd tot 3 december 2026.
- Toestemming voor strafovername kan alleen blijken uit het toezenden van het certificaat en het vonnis, zoals volgt uit het arrest C.J.
- Een land dat geen toestemming geeft, moet dat uitdrukkelijk melden; weigering blijkt niet uit enkel tijdsverloop.
- Zolang Polen meldt dat een toestemmingsprocedure loopt, is er geen verlamming van het overleveringssysteem en mag de rechtbank wachten.
- Beslistermijn en geschorste overleveringsdetentie worden met 60 dagen verlengd tot 3 december 2026; prejudiciële vragen zijn niet nodig.
Samenvatting
Een Poolse man, geboren in 1989 en ingeschreven in Nederland, wordt door Polen gezocht om een daar opgelegde gevangenisstraf uit te zitten. De rechtbank in Koszalin vaardigde op 31 oktober 2024 een Europees aanhoudingsbevel uit. De officier van justitie vroeg de internationale rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam op 13 maart 2026 om het bevel te behandelen. Sindsdien is de zaak drie keer op zitting geweest: op 21 mei, 9 juli en 17 september 2026.
In een eerste tussenuitspraak van 4 juni 2026 oordeelde de rechtbank al dat de man gelijkgesteld kan worden met een Nederlander. Dat betekent dat de rechtbank de overlevering kan weigeren en de straf in Nederland kan laten uitvoeren, mits Polen daarvoor toestemming geeft. Die toestemming geeft Polen door een speciaal certificaat en een kopie van het vonnis op te sturen. In juli wachtte de rechtbank nog steeds op die stukken en stelde zij aanvullende vragen.
Op 3 augustus 2026 liet Polen weten dat daar een procedure loopt over de overname van de straf door Nederland, maar dat er nog geen zitting gepland was. Op 20 augustus 2026 schreef de griffie van de rechtbank in Koszalin dat de procedure waarschijnlijk vóór eind 2026 is afgerond, en dat het certificaat direct wordt gestuurd als de uitkomst is dat de straf in Nederland mag worden uitgevoerd.
De officier van justitie vond dat de rechtbank niet langer moest wachten en de overlevering moest toestaan. Het kan volgens de officier niet de bedoeling zijn dat de beslistermijn steeds verder wordt verlengd in afwachting van stukken. Zo nodig zou de rechtbank vragen moeten stellen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over wanneer er geen toestemming is. De advocaat van de man wilde juist nog een verlenging van zestig dagen. Polen werkt volgens hem mee en er is zicht op een beslissing, en het dient de terugkeer van de man in de samenleving als hij zijn straf hier kan uitzitten.
De rechtbank volgt de advocaat. Zij verwijst naar het arrest C.J. van het Hof van Justitie van 4 september 2025. Daaruit volgt dat Polen alleen toestemming kan geven door het certificaat en het vonnis op te sturen. Maar het Hof benadrukte ook dat Polen zijn recht om die stukken niet te sturen zo moet uitoefenen dat de samenwerking tussen lidstaten niet wordt verlamd. Volgens de rechtbank moet een land dat weigert dus uitdrukkelijk laten weten dat het geen toestemming geeft; een weigering kan niet blijken uit enkel tijdsverloop. Wel kan er een moment komen waarop het wachten zo lang duurt dat het systeem van het Europees aanhoudingsbevel vastloopt, en dan rijst de vraag of Polen nog loyaal samenwerkt. Dat moment is volgens de rechtbank nog niet bereikt, omdat Polen heeft uitgelegd dat een toestemmingsprocedure loopt.
De rechtbank heropent het onderzoek en schorst het voor onbepaalde tijd in afwachting van het certificaat en het Poolse vonnis. Zij verlengt de beslistermijn met zestig dagen, tot 3 december 2026, en verlengt de geschorste overleveringsdetentie van de man eveneens met zestig dagen. De zaak komt uiterlijk veertien dagen voor die datum opnieuw op zitting.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBAMS:2026:462, Rechtbank Amsterdam, 21-01-2026, 13/288662-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2026:305, Rechtbank Amsterdam, 20-01-2026, 13-252027-25 (tussenuitspraak)
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2026:124, Rechtbank Amsterdam, 14-01-2026, 13/265702-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
ECLI:NL:RBAMS:2026:140, Rechtbank Amsterdam, 13-01-2026, 13-284609-25
Rechtbank Amsterdam · Strafrecht; Europees Strafrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank AmsterdamRechtsgebied
Strafrecht; Europees StrafrechtZaaknummer
13/382530-24
Procedure
Eerste en enige aanleg
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een Poolse man die sinds oktober 2021 in Nederland woont, wordt niet uitgeleverd aan Polen, maar moet zijn gevangenisstraf van twee jaar hier uitzitten. Polen wilde hem overgeleverd krijgen via een Europees aanhoudingsbevel, een verzoek tussen EU-landen om een gezochte persoon aan te houden en over te dragen. Het gaat om een straf voor een reeks inbraken en pogingen daartoe, waarbij de daders samenwerkten en zich door braak toegang verschaften. De rechtbank Amsterdam beslist dat Nederland de straf overneemt. De straf is in 2003 door het Poolse Provincial Court of Chelm opgelegd, aanvankelijk voorwaardelijk met een proeftijd van vier jaar. Na nieuwe veroordelingen voor soortgelijke feiten in 2004 en 2010 is die voorwaardelijke straf alsnog onvoorwaardelijk geworden. De straf resteert in zijn geheel. De tenuitvoerlegging was in de tussentijd meermalen opgeschort. De verdediging vroeg de overlevering te weigeren, omdat de man bij de zaak van 2010 niet zelf aanwezig was. Hij zegt geen oproep te hebben gekregen, omdat hij naar Nederland was vertrokken om te werken en zijn reclasseringswerker daarover per brief had geïnformeerd. De rechtbank stelt vast dat hij bij dat proces niet in persoon is verschenen en dat ook geen garantie is gegeven. Daardoor had de rechtbank de overlevering op die grond kunnen weigeren. Zij doet dat niet. De man gaf in december 2009 een adres op, kreeg een adresinstructie en is gewezen op de gevolgen van het niet doorgeven van een verhuizing. De oproep is naar het opgegeven adres gestuurd. Op grond van het vertrouwensbeginsel, het uitgangspunt dat EU-landen elkaars informatie mogen vertrouwen, gaat de rechtbank uit van de juistheid van de Poolse informatie. Het verzoek om het vonnis van 2010 op te vragen wijst zij af. De weigering volgt uit een andere grond. Wie lang genoeg rechtmatig in Nederland woont, kan worden gelijkgesteld met een Nederlander, en dan kan de overlevering worden geweigerd als Nederland de straf overneemt. De man verblijft al meer dan vijf jaar rechtmatig in Nederland als duurzaam verblijvend EU-burger, en de Immigratie- en Naturalisatiedienst verwacht dat hij zijn verblijfsrecht niet verliest door deze straf. De rechtbank rekent zijn feiten naar Nederlands recht tot meerdaadse samenloop van diefstal en pogingen daartoe door twee of meer verenigde personen met braak. De Poolse straf van twee jaar blijft daar binnen het Nederlandse maximum en is niet onverenigbaar met Nederlands recht, dus aanpassing is niet nodig. Hij heeft voldoende economische banden met Nederland, en overname kan bijdragen aan zijn terugkeer in de samenleving. Polen heeft toestemming gegeven door een certificaat en een kopie van het vonnis te sturen. De verdediging vroeg de gevangenhouding te schorsen, omdat de dag voor de zitting gratie en opschorting waren aangevraagd. De rechtbank wijst dat af. Het vluchtgevaar neemt na zo'n uitspraak toe, een schorsing is alleen in uitzonderlijke gevallen aan de orde, en een gratieverzoek maakt een zaak niet uitzonderlijk. Ook kan zij niet vooruitlopen op de uitkomst van die procedure. De rechtbank weigert de overlevering aan het District Court of Lublin en beveelt de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf van twee jaar in Nederland. Zij beveelt de gevangenhouding van de man tot die tenuitvoerlegging en wijst het verzoek tot schorsing daarvan af. Hiertegen staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Nederlandse man van 29 jaar wordt uitgeleverd aan België, waar hij wordt verdacht van handel in verdovende middelen en van moord of doodslag en zware mishandeling. De onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, vaardigde op 7 september 2026 een Europees aanhoudingsbevel uit, een aanhoudingsbevel dat in alle EU-lidstaten geldt. Het bevel is gebaseerd op een Belgisch aanhoudingsbevel bij verstek. De Belgische autoriteiten vragen ook om de gsm-toestellen die de man bij zijn aanhouding bij zich heeft. De Internationale Rechtshulpkamer van de rechtbank Amsterdam behandelde de zaak op 29 oktober 2026. De man verscheen zelf, bijgestaan door zijn advocaat. De rechtbank verlengde de beslistermijn met 30 dagen en beval de gevangenhouding, die zij tot aan de uitspraak schorste. De man heeft de Nederlandse nationaliteit. Zijn raadsvrouw deed geen beroep op de mogelijkheid om overlevering afhankelijk te maken van een garantie dat hij zijn straf in Nederland mag uitzitten. Het geschil ging over de omstandigheden in de Belgische gevangenissen. De rechtbank oordeelde in december 2022 al dat in alle Belgische detentie-instellingen een algemeen gevaar bestaat op onmenselijke of vernederende behandeling. Een nieuw rapport van het Europees Comité ter voorkoming van foltering (CPT) van 8 september 2026 bevestigt dat gevaar, vooral door overbevolking en gedetineerden die op de grond moeten slapen. België gaf daarom een garantie af. Die houdt in dat de man in de gevangenis van Mechelen wordt opgesloten in een cel met minimaal 3 m2 eigen leefruimte, een bed, een afgescheiden toilet en dagactiviteiten buiten de cel. De raadsvrouw vond die garantie onvoldoende en wilde dat de zaak werd aangehouden voor een aanvullende garantie. Zij wees op overbevolking, een oude gevangenis, toiletten die alleen met een scherm zijn afgeschermd en meubilair dat niet op de bezetting is berekend. Ze verwees naar het jaarverslag 2025 van de Commissie van Toezicht van Mechelen, een Pano-documentaire, een krantenartikel en een mailwisseling met de gevangenisdirecteur. Volgens haar moest het algemene gevaar worden uitgebreid tot cellen met 3 tot 4 m2 per persoon. De officier van justitie vond de garantie afdoende. De rechtbank volgde de officier. De garantie komt niet van de Belgische rechter zelf, dus toetste de rechtbank de geboden zekerheid aan alle beschikbare gegevens. Zij noemde de omstandigheden die het jaarverslag en de documentaire beschrijven, zoals een verstopt en overstromend toilet en een celgenoot die op de grond slaapt, mensonterend. Maar volgens de rechtbank volgt uit hetzelfde jaarverslag dat de monocellen in Mechelen worden gebruikt voor onder meer Nederlanders die met een garantie worden overgeleverd. De directeur van de gevangenis bevestigde bovendien dat zijn inrichting de garantie kan nakomen. De andere materiële omstandigheden in Mechelen zijn niet zo slecht dat het algemene gevaar moet worden uitgebreid tot cellen van 3 tot 4 m2. De rechtbank verwierp het verweer. Zij stelde vast dat het aanhoudingsbevel aan de wettelijke eisen voldoet en dat er geen weigeringsgronden zijn. Omdat de feiten op de lijst van bijlage 1 bij de Overleveringswet staan en in België met minstens drie jaar cel kunnen worden bestraft, onderzocht zij niet of ze ook in Nederland strafbaar zijn. De rechtbank staat de overlevering toe aan de onderzoeksrechter in Antwerpen, afdeling Mechelen, voor de feiten uit het aanhoudingsbevel, en beveelt de afgifte van de in beslag genomen Apple iPhone 15 Pro. Tegen deze uitspraak staat geen gewoon rechtsmiddel open.
Een Poolse man van in de twintig zit in Nederland gedetineerd terwijl Polen hem wil terugkrijgen om een gevangenisstraf van tien maanden uit te zitten. Daar resteren nog negen maanden en 29 dagen van. Die straf kreeg hij oorspronkelijk voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. De Poolse rechter in Krakau zette haar op 19 februari 2026 om in een onvoorwaardelijke straf, omdat de man zich aan het toezicht van de reclassering had onttrokken en tweemaal voor nieuwe feiten was veroordeeld: op 12 juni 2025 en op 23 september 2025. De rechtbank Amsterdam moest beoordelen of zij de overlevering op grond van het Europees aanhoudingsbevel (EAB) mocht toestaan. Daarbij speelt artikel 12 van de Overleveringswet: overlevering mag worden geweigerd als iemand is veroordeeld in een procedure waarbij hij zelf niet aanwezig was, tenzij hij van het proces wist of een van de uitzonderingen geldt. Voor het arrest van het hof in Krakau van 28 mei 2024 oordeelde de rechtbank dat de weigeringsgrond buiten toepassing kon blijven. De man was aanwezig bij het proces in eerste aanleg en wist dus van de verdenking en de procedure. Hij had een correspondentieadres opgegeven en een schriftelijke adresinstructie gekregen, ook voor een eventueel hoger beroep. De oproep voor de zitting in hoger beroep is naar dat adres gestuurd, maar hij heeft die niet in ontvangst genomen of opgehaald. Volgens de rechtbank was hij daarmee kennelijk onzorgvuldig met zijn post van de Poolse justitie. De omzetting van de voorwaardelijke straf is zelf geen beslissing die aan artikel 12 wordt getoetst. Volgens het arrest van het Hof van Justitie van de EU van 23 maart 2023 moet de rechter wel kijken naar de procedures die tot de veroordelingen voor nieuwe feiten hebben geleid, als die ten grondslag liggen aan de omzetting. Voor het vonnis van 12 juni 2025 gaf het EAB aan dat de man in persoon was verschenen, dus daar speelde de weigeringsgrond niet. Voor het vonnis van de rechtbank in Chrzanów van 23 september 2025 ontbrak die informatie. De Poolse autoriteiten bevestigden dat dit vonnis meewoog bij de omzetting, maar vulden het daarvoor bedoelde formulier (het D-formulier) niet in, ondanks herhaalde verzoeken van het Internationaal Rechtshulpcentrum. De officier van justitie vroeg om de zaak nogmaals aan te houden om het formulier opnieuw op te vragen. De rechtbank wees dat af: eerdere verzoeken waren onbeantwoord gebleven en de beslistermijn liep af op 15 november 2026. Omdat niet bleek dat de man afstand had gedaan van zijn recht om bij die procedure aanwezig te zijn, of kennelijk onzorgvuldig was geweest met zijn post, bleef de weigeringsgrond staan. De rechtbank weigert de overlevering aan de rechtbank in Krakau. De overleveringsdetentie was al op 5 november 2026 opgeheven.