Rechter dwingt minister tot beslissen over gezinshereniging asielzoeker — RBDHA:2026:7382

Een asielzoeker wacht al ruim een jaar op een beslissing over de komst van zijn vrouw en kinderen naar Nederland. Hij diende in september 2024 een aanvraag in voor een machtiging tot voorlopig verblijf voor zijn gezin in het kader van gezinshereniging, maar de minister van Asiel en Migratie nam niet op tijd een besluit. De rechtbank Den Haag (zittingsplaats Middelburg) buigt zich over de vraag of de minister verplicht kan worden om alsnog te beslissen en onder welke voorwaarden.

De minister had uiterlijk op 2 maart 2025 een beslissing moeten nemen. Dat is niet gebeurd. Nadat de asielzoeker de minister in april 2025 formeel in gebreke had gesteld, stelde hij in september 2025 beroep in bij de rechtbank. Dat beroep is ontvankelijk en de rechtbank verklaart het gegrond: er is sprake van het niet tijdig nemen van een besluit, wat juridisch gelijkstaat aan een besluit waartegen beroep mogelijk is.

De minister beriep zich op het zogeheten 'first-in first-out'-principe (fifo), dat sinds januari 2024 wordt gehanteerd om nareisaanvragen eerlijker en voorspelbaarder te verwerken. Volgens dat systeem zou de aanvraag van de eiser pas in oktober 2027 aan de beurt komen. De minister verzocht de rechtbank daarom een langere beslistermijn op te leggen — twintig weken — en een lagere dwangsom van maximaal 7.500 euro te bepalen, om de financiële prikkel niet volledig weg te nemen.

De rechtbank gaat daar niet in mee. Zij verwijst naar vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, die in mei 2025 nog bevestigde dat het fifo-principe geen reden is om af te wijken van de eerder vastgestelde beslistermijnen voor gezinshereniging bij asielvergunninghouders. Die situatie wordt wel erkend als een 'bijzonder geval', wat betekent dat de standaardtermijn van twee weken niet geldt, maar de langere termijnen uit de vaste jurisprudentie wel.

Omdat de minister de aanvraag weliswaar heeft ontvangen maar verder nog niet inhoudelijk heeft bekeken, legt de rechtbank een termijn van acht weken op. Besluit de minister binnen die periode dat nader onderzoek nodig is en deelt hij dat schriftelijk mee aan de eiser, dan krijgt hij twintig weken na de uitspraak om een definitief besluit bekend te maken.

Over de dwangsom is de rechtbank ook helder. De minister vroeg om een maximum van 7.500 euro, omdat hij er zelf al van uitging de uitspraak niet tijdig te kunnen naleven. De rechtbank vindt dat argument ronduit onacceptabel: een dwangsom dient nu juist om het bestuursorgaan tot handelen aan te zetten, niet om te anticiperen op niet-naleving. Daarom wordt de dwangsom vastgesteld op 100 euro per dag dat de termijn wordt overschreden, met een maximum van 15.000 euro.

Het verzoek van de eiser om de al verbeurde bestuurlijke dwangsom vast te stellen, wijst de rechtbank af. Door een wetswijziging die inmiddels in werking is getreden, is de minister voor aanvragen ingediend ná die wijziging geen bestuurlijke dwangsom verschuldigd. Die regeling is hier van toepassing.

De rechtbank veroordeelt de minister tot betaling van 467 euro aan proceskosten. Het beroep wordt als 'licht' aangemerkt, omdat het uitsluitend gaat over het niet tijdig beslissen en er geen inhoudelijke beoordeling van de aanvraag plaatsvond.