ECLI:NL:RBGEL:2024:6354, Rechtbank Gelderland, 11-09-2024, C/05/422013 / HA ZA 23-313 — RBGEL:2024:6354
Samenvatting
Vervolg op ECLI:NL:RBGEL:2024:2555. Rechtbank wijst schadevergoeding toe wegens inbreuk op auteursrechten persfotografen.
Betrokken advocaten
gedaagde
Voorink Van den Tooren Van Aanhold Van de Venne Advocaten, ZUTPHEN
56 uitsprakenmr. K.M. van Boven te Uitgeest
eiser
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBNHO:2025:5475, Rechtbank Noord-Holland, 09-04-2025, 11284426
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:GHAMS:2025:870, Gerechtshof Amsterdam, 01-04-2025, 200.342.850/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBZWB:2024:1944, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 20-03-2024, C/02/412154 / HA ZA 23-399 (E)
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBMNE:2023:7470, Rechtbank Midden-Nederland, 01-12-2023, C/16/564949 / KG ZA 23-584
Rechtbank Midden-Nederland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank GelderlandRechtsgebied
Civiel Recht; Intellectueel-eigendomsrechtZaaknummer
C/05/422013 / HA ZA 23-313
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- dhr. mr.ing. M.D.R. Joppe
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Het Algemeen Nederlands Persbureau ANP heeft een rechtszaak verloren tegen een ondernemer die een bijgesneden foto van lachgasflessen zonder bronvermelding op zijn bedrijfswebsite had geplaatst. De kantonrechter in Arnhem wees de vordering van ANP af, omdat het persbureau niet kon bewijzen dat het de rechthebbende op de foto was. De foto werd in 2019 gemaakt door een freelancefotograaf en is opgenomen in de beeldbank van ANP. Een deel van de foto verscheen enige dagen op de blogpagina van de website van de gedaagde ondernemer, die door zijn zoon was gemaakt. Permission Machine, een Belgisch bureau dat voor ANP auteursrechtinbreuken opspoort, schreef de ondernemer in 2021 twee keer aan en vroeg € 450,00 schadevergoeding. Daarna schakelde ANP een incassogemachtigde in, maar de ondernemer betaalde niets. De ondernemer voerde verschillende verweren. Hij stelde dat ANP niet had bewezen eigenaar van de foto te zijn, dat de openbaarmaking onder een wettelijke uitzondering viel en dat ANP haar rechten had verwerkt door zo lang te wachten. Ook wees hij erop dat er duizenden vergelijkbare foto's van lachgasflessen op internet te vinden zijn. De kantonrechter stelde eerst vast dat de foto auteursrechtelijk beschermd is. De foto is het resultaat van creatieve keuzes van de fotograaf, waaronder de compositie, de uitsnede, de hoek en de belichting. Dat er meer vergelijkbare foto's bestaan, doet daar niets aan af. De zaak liep echter stuk op een formeel maar doorslaggevend punt: ANP kon niet aantonen dat zij de auteursrechten op de foto bezit. Vaststaat dat een met naam genoemde fotograaf de foto heeft gemaakt. Niet gebleken is dat hij dat deed als werknemer van ANP, zodat de rechten op grond van de hoofdregel van de Auteurswet bij hemzelf liggen. Voor overdracht van auteursrechten of het verlenen van een exclusieve licentie is een schriftelijke akte vereist. ANP legde zo'n akte niet over en voerde ook niet aan dat die er is. Daarmee kon de kantonrechter niet vaststellen dat ANP gerechtigd was de vordering in te stellen. De kantonrechter wees de vorderingen van ANP volledig af en veroordeelde ANP in de proceskosten. Omdat de gedaagde ondernemer zonder advocaat procedeerde, werden die kosten begroot op nihil.
Het Algemeen Nederlands Persbureau ANP heeft een rechtszaak verloren over een foto die in december 2022 zonder bronvermelding op de website van een bedrijf werd geplaatst. De kantonrechter in Arnhem oordeelde dat ANP onvoldoende heeft onderbouwd dat de foto auteursrechtelijk beschermd is. ANP stelde dat de gedaagde inbreuk had gemaakt op haar auteursrechten door een foto te plaatsen zonder de naam van de fotograaf of de rechthebbende te vermelden. De foto toonde de val van een persoon. ANP eiste € 500,00 schadevergoeding en beriep zich op extra schade vanwege het bijsnijden van de foto en het ontbreken van een naamsvermelding. Visual Rights Group, die namens ANP auteursrechtinbreuken opspoort, had het bedrijf meerdere malen aangeschreven. De kantonrechter stelde vast dat ANP weliswaar bevoegd was om zelfstandig op te treden op basis van de licentieovereenkomst met de fotograaf, maar dat zij haar vordering inhoudelijk niet genoeg had toegelicht. ANP legde niet uit hoe de foto eruitziet, welke creatieve keuzes de fotograaf maakte en waarom de foto daardoor als een beschermd werk in de zin van de Auteurswet moet worden aangemerkt. Ook reageerde ANP niet op het verweer van de gedaagde, die soortgelijke foto's van hetzelfde moment overlegde die al zonder naamsvermelding op internet circuleerden. Dat is relevant, omdat ANP niet alleen de herplaatsing als inbreuk aanmerkte, maar ook het ontbreken van een naamsvermelding als grond voor een hogere schadevergoeding opvoerde, zonder dat nader toe te lichten. De gedaagde stelde in een tegenvordering dat ANP onrechtmatig had gehandeld door ruim tweeënhalf jaar een dreigende rechtszaak boven haar hoofd te laten hangen. De kantonrechter wees de gevorderde schadevergoeding af omdat ook dat standpunt onvoldoende was onderbouwd: niet aangetoond was dat ANP zich buiten de normale communicatie tussen partijen onbehoorlijk had uitgelaten. Een verklaring voor recht dat ANP 'wappert' met auteursrecht werd eveneens afgewezen, omdat die vordering te onbepaald was. Wel wees de rechter de andere tegenvordering toe: hij verklaarde voor recht dat het bedrijf geen inbreuk heeft gemaakt op het auteursrecht van ANP. Voor de proceskosten paste de kantonrechter de auteursrechtspecifieke regeling toe, die de winnende partij recht geeft op vergoeding van redelijke en evenredige kosten in plaats van het standaard lage liquidatietarief. Onderdelen van de urenstaat die onvoldoende waren toegelicht, zoals kosten voor het nakijken van processtukken en telefonisch contact met de rechtbank, kwamen niet voor vergoeding in aanmerking. ANP werd veroordeeld tot betaling van € 201,00 aan proceskosten in de hoofdzaak en € 2.296,25 aan proceskosten in de tegenvordering, beide te vermeerderen met wettelijke rente bij niet tijdige betaling.
Sena, de organisatie die wettelijk is aangewezen om vergoedingen voor naburige rechten te innen, eiste van een restaurant in Gelderland betaling van een licentie voor achtergrondmuziek. Het restaurant weigerde te betalen omdat de muziek die er wordt afgespeeld uitsluitend is gecomponeerd, geproduceerd en uitgevoerd door de eigen (indirect) bestuurder van het bedrijf, en bovendien niet publiekelijk beschikbaar is. Sena bezocht het restaurant in maart 2024, constateerde dat er muziek werd afgespeeld en stuurde een factuur van ruim € 1.845 voor het jaar 2024. Toen het restaurant bezwaar maakte en niet betaalde, liep dit op tot een aanmaning van € 2.767,58. Sena stelde dat elke opname een billijke vergoeding vereist zodra die openbaar wordt gemaakt, ook als de eigenaar zelf de componist en producent is. Sena beriep zich daarbij op een uitspraak van de Hoge Raad uit 2020, waaruit volgens haar volgt dat zogeheten rechtenvrije of rechtenexclusieve muziek niet langer bestaat. De kantonrechter in Arnhem volgde Sena niet in die redenering. De verplichting om een billijke vergoeding te betalen geldt op grond van de Wet op de naburige rechten alleen voor fonogrammen die voor commerciële doeleinden zijn uitgebracht. Daaronder valt ook muziek die via het internet op zodanige wijze beschikbaar is gesteld dat het publiek er op eigen gekozen tijd en plaats toegang toe heeft. In dit geval is de muziek echter nergens publiekelijk beschikbaar: ze is uitsluitend gemaakt voor gebruik binnen het restaurant zelf. Sena voerde nog aan dat de muziek werd afgespeeld via professionele muziekapparatuur en dat het afspelen van muziek in een restaurant sowieso een commercieel doel dient omdat het de sfeer bevordert en daarmee omzet oplevert. De kantonrechter verwierp ook dit argument. Het feit dat een fonogram met een commercieel doel wordt afgespeeld, maakt het fonogram zelf nog niet tot een voor commerciële doeleinden uitgebracht fonogram. Doorslaggevend is of de opname publiekelijk beschikbaar is, en dat is hier niet het geval. De uitspraak van de Hoge Raad uit 2020, waar Sena zich op beriep, heeft volgens de kantonrechter alleen betrekking op de vraag wie bevoegd is de vergoeding te innen: dat is Sena en niet de muzikant of producent zelf. Maar die bevoegdheid is pas relevant als er überhaupt een verplichting tot betaling bestaat, en die verplichting ontbreekt als het fonogram niet voor commerciële doeleinden is uitgebracht. Het restaurant had in een tegeneis ook gevraagd om een verklaring voor recht dat het geen licentie nodig heeft, zolang het geen muziek afspeelt of alleen muziek van eigen productie. Die vordering wees de rechter ook af: het eerste deel heeft geen rechtelijk belang omdat het al uit de wet volgt, en het tweede deel is te onbepaald, omdat eigen muziek in andere omstandigheden wél onder de vergoedingsplicht kan vallen, bijvoorbeeld als die muziek ooit online beschikbaar wordt gesteld. De kantonrechter wees alle vorderingen van Sena af en veroordeelde Sena tot betaling van € 50 aan proceskosten aan het restaurant, voor reis- en verletkosten van de bestuurder die de zitting bijwoonde.
Birkenstock, het bekende schoenmerk, daagde de Nederlandse en Duitse vestigingen van Lidl en hun leverancier voor de rechtbank Gelderland wegens vermeende inbreuk op zijn auteursrechten. Volgens Birkenstock biedt Lidl sandalen aan die sterk lijken op de beschermde ontwerpen van het merk. Birkenstock eist een verkoopstop, inzage in verkoopcijfers, een verklaring van inbreuk en schadevergoeding. Voordat de rechtbank de hoofdzaak inhoudelijk kon behandelen, wierpen Lidl Stiftung en haar leverancier Rieg & Niedermayer een aantal formele bezwaren op. Ze stelden dat de dagvaarding ongeldig was, omdat Lidl Stiftung op een verkeerd adres zou zijn opgeroepen, en dat de rechtbank Gelderland geen bevoegdheid had om over het geschil te oordelen. De rechtbank verwierp het bezwaar over de dagvaarding. Lidl Stiftung heeft een distributiecentrum in Breda ingeschreven in het Nederlandse handelsregister onder haar eigen handelsnaam. Daarmee heeft zij een filiaal in Nederland, en dat filiaal geldt als een tweede wettelijke vestigingsplaats. De betekening van de dagvaarding op dat adres was dan ook rechtsgeldig. Bovendien verscheen Lidl Stiftung gewoon in de procedure om verweer te voeren, zonder te stellen dat zij door de betekening in haar procesbelangen was geschaad. Ook het bevoegdheidsverweer slaagde niet. De Europese verordening Brussel I-bis bepaalt dat bij onrechtmatige daad ook het gerecht van de plaats waar de schade intreedt bevoegd is. De vermeend inbreukmakende sandalen worden aangeboden in alle Nederlandse Lidl-winkels, waaronder meerdere in het arrondissement Gelderland, en via de website lidl.nl. Dat is voldoende grondslag voor de bevoegdheid van de rechtbank in Arnhem. Nu de formele bezwaren zijn verworpen, kan de zaak inhoudelijk verder. De rechtbank kondigt alvast aan dat Birkenstock de originele sandalen én de door hen aangekochte vermeend inbreukmakende sandalen voor de mondelinge behandeling in depot moet geven bij de rechtbank, zodat die ter zitting kunnen worden vergeleken. De inhoudelijke behandeling van het auteursrechtgeschil staat gepland voor later in 2025. Lidl Stiftung en Rieg & Niedermayer worden als de verliezende partijen in het incident veroordeeld in de proceskosten van Birkenstock, tot een totaalbedrag van € 792,00.