Bijstandsgerechtigde moet €1.813 terugbetalen na verzwijgen WIA-indexering — RBGEL:2026:2324

Een man uit de gemeente Voorst die naast een WIA-uitkering aanvullende bijstand ontving, moest ruim €1.800 terugbetalen aan de gemeente omdat hij jarenlang vergat door te geven dat zijn WIA-uitkering twee keer per jaar werd geïndexeerd. De rechtbank Gelderland oordeelde dat de gemeente terecht heeft teruggevorderd.

De man ontvangt een uitkering op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), maar omdat die uitkering lager lag dan het sociaal minimum, vulde de gemeente dat aan met bijstand. Zijn bijstand werd maandelijks gekort op basis van zijn WIA-inkomen. Het probleem: de WIA-uitkering wordt elk jaar op 1 januari en 1 juli verhoogd via een indexering, maar de gemeente bleef steeds hetzelfde bedrag verrekenen. Dat betekende dat de man structureel te veel bijstand ontving.

De gemeente ontdekte dit pas in december 2023, toen de bewindvoerder van de man vroeg om een individuele inkomenstoeslag. Bij de beoordeling van die aanvraag viel op dat al jaren hetzelfde vaste WIA-bedrag werd verrekend, terwijl de uitkering intussen flink was gestegen. De fout bleek te dateren uit 2020. De gemeente besloot echter alleen de te veel betaalde bijstand over het jaar 2023 terug te vorderen, een bedrag van €1.813,88. Voor de jaren daarvoor zag de gemeente af van terugvordering, omdat zij zelf ook had verzuimd inkomstenformulieren op te sturen.

De man maakte bezwaar en later beroep, daarin bijgestaan door zijn advocaat. Hij voerde aan dat hij de inlichtingenplicht niet had geschonden. Zijn bewindvoerder had immers jaaropgaven van het UWV overgelegd bij eerdere aanvragen voor bijzondere bijstand voor belastingaanslagen over 2020, 2021 en 2022. Daarin stond de hoogte van zijn WIA-inkomen vermeld. Bovendien had de gemeente nagelaten de gebruikelijke inkomstenformulieren te sturen, zodat hij niet wist dat hij wijzigingen moest doorgeven.

De rechtbank verwierp deze redenering. De inlichtingenplicht van de Participatiewet verplicht bijstandsontvangers om uit eigen beweging en onverwijld alle inkomenswijzigingen door te geven — ongeacht of de gemeente er mogelijk al van op de hoogte was. Dat de gemeente wist van het bestaan van de WIA-indexering in het algemeen, ontslaat de man niet van zijn meldingsplicht. Ook het overleggen van jaaropgaven is onvoldoende: die worden pas na afloop van het jaar ingediend en zijn bovendien bedoeld voor een andere aanvraag, niet als melding van inkomenswijzigingen. Bovendien ontbrak over het jaar 2023 — waarover de terugvordering plaatsvond — zelfs een jaaropgave.

De man beriep zich daarnaast op de zogeheten zesmaandenjurisprudentie, een rechtsregel die de terugvorderingsbevoegdheid van gemeenten kan beperken als ze te lang hebben gewacht na ontdekking van een fout. Ook dit verweer slaagde niet: die jurisprudentie geldt alleen als er géén schending van de inlichtingenplicht is. Omdat de rechtbank wél een schending vaststelde, was de gemeente juist verplicht terug te vorderen.

De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De terugvordering van €1.813,88 blijft in stand, en de man krijgt ook het griffierecht niet vergoed.