Rechter wijst verzoek tegen radartoren Herwijnen af wegens gebrek aan spoed — RBGEL:2026:6213
voorlopige voorziening tegen omgevingsvergunning radartoren
Eiser / verzoeker
verzoekers, omwonenden van de radartoren in Herwijnen
Verweerder / gedaagde
de minister van Infrastructuur en Waterstaat
Voorzieningenrechter wijst het verzoek om schorsing van de omgevingsvergunning voor de radartoren af als kennelijk ongegrond wegens het ontbreken van spoedeisend belang, zonder aan de inhoud toe te komen
- Een voorlopige voorziening vereist spoedeisend belang: de uitspraak in de beroepszaak moet niet kunnen worden afgewacht omdat anders onomkeerbare gevolgen dreigen
- Omdat de beroepen al inhoudelijk op zitting waren behandeld, was binnen afzienbare tijd een uitspraak te verwachten, wat het spoedeisend belang al beperkte
- Een indirect financieel belang als belastingbetaler bij het voorkomen van kostbare afbraak van een overheidsproject levert geen individueel spoedeisend belang op
- De verschuiving van de ingebruikname naar het vierde kwartaal en de toezegging om verzoekers vooraf te informeren, nemen het spoedeisend belang over het gebruiksdeel van de vergunning weg
- De voorzieningenrechter komt niet toe aan een inhoudelijke beoordeling van de vergunning zelf
Samenvatting
Twee inwoners van Herwijnen probeerden via een spoedprocedure de bouw en ingebruikname van een radartoren in hun woonplaats tegen te houden. De minister van Infrastructuur en Waterstaat had in februari 2025 aan defensie een omgevingsvergunning verleend voor het realiseren en gebruiken van de toren. Tegen die vergunning hadden de bewoners eerder al beroep ingesteld, en dat beroep was op 18 juni 2026 inhoudelijk op zitting behandeld bij de rechtbank Gelderland. Omdat de uitspraak op dat beroep op zich liet wachten, vroegen zij eind juli 2026 de voorzieningenrechter om de vergunning bij wijze van spoedmaatregel te schorsen.
De bewoners voerden aan dat de bouw van de toren inmiddels bijna klaar was en dat elke verdere investering het steeds moeilijker maakt om een eventueel onrechtmatig project later nog terug te draaien. Ook vreesden zij dat de radarinstallatie in gebruik zou worden genomen voordat op de beroepen was beslist, met mogelijke gezondheidseffecten voor omwonenden als gevolg.
De voorzieningenrechter deed uitspraak zonder zitting, omdat het verzoek naar haar oordeel kennelijk ongegrond was. Voor een spoedmaatregel is vereist dat de uitspraak in de beroepszaak niet kan worden afgewacht, wat volgens vaste rechtspraak alleen zo is als er voordat die uitspraak er is, onomkeerbare gevolgen dreigen. Omdat de beroepen al op 18 juni 2026 inhoudelijk waren behandeld, verwachtte de rechter binnen afzienbare tijd een uitspraak, waardoor het spoedeisend belang al beperkt was.
Voor het bouwdeel van de vergunning had de voorzieningenrechter in een eerdere uitspraak van 21 november 2025, op verzoek van een stichting die zich tegen de radar verzet, al een voorlopig rechtmatigheidsoordeel gegeven: de vergunning was voor het bouwen zelf rechtmatig verleend. De bewoners voerden tegen dat eerdere oordeel geen nieuwe argumenten aan, maar wezen alleen op hun belang bij het stilleggen van de bouw omdat er met gemeenschapsgeld wordt gewerkt waaraan zij als belastingbetaler meebetalen. De rechter vond dat zo'n indirect financieel belang geen spoedeisend belang oplevert: het is niet aannemelijk dat de bewoners persoonlijk merkbare gevolgen zouden ondervinden als de bouw tegen hoge kosten zou moeten worden teruggedraaid. Zou een dergelijk belang wel volstaan, dan zou er altijd spoedeisend belang bestaan bij overheidsbouwprojecten, en dat gaat de rechter te ver.
Voor het gebruiksdeel van de vergunning, de ingebruikname van de radar, was in de eerdere uitspraak al vastgesteld dat er geen onomkeerbare gevolgen dreigden zolang ingebruikname in het derde kwartaal van 2026 gepland stond en partijen hadden afgesproken dat de minister minimaal een week van tevoren melding zou doen. Inmiddels bleek uit een reactie van de minister en defensie van 27 juli 2026 dat de ingebruikname was verschoven naar het vierde kwartaal. Omdat ook dan de verwachting is dat er eerder al uitspraak zal zijn gedaan op de beroepen, en omdat de ministers hebben bevestigd de bewoners minstens een week van tevoren te zullen informeren, zag de rechter ook op dit punt geen spoedeisend belang. Dat de bewoners betwijfelden of die toezegging voldoende waarborgen biedt, veranderde daar niets aan: er was volgens de rechter geen aanleiding om te verwachten dat de ministers hun toezegging niet zouden nakomen, en de bewoners kunnen zelf alsnog een spoedverzoek indienen zodra ingebruikname daadwerkelijk aanstaande is.
Omdat op geen van beide onderdelen van de vergunning spoedeisend belang bestond, kwam de voorzieningenrechter niet toe aan een inhoudelijke beoordeling van de vergunning zelf. Zij wees het verzoek om een voorlopige voorziening af als kennelijk ongegrond, zonder dat daarbij proceskosten werden toegewezen.
Betrokken advocaten
verweerder
Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn, 'S-GRAVENHAGE
144 uitsprakenBetrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RVS:2025:5962, Raad van State, 10-12-2025, 202307173/1/R4
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBGEL:2025:10822, Rechtbank Gelderland, 21-11-2025, AWB 25/5368
Rechtbank Gelderland · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
ECLI:NL:RVS:2025:3990, Raad van State, 20-08-2025, 202401297/1/R3
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RVS:2025:3636, Raad van State, 04-08-2025, 202501099/2/R3
Raad van State · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank GelderlandRechtsgebied
Bestuursrecht; BestuursprocesrechtZaaknummer
ARN 26/3710
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- dhr. mr. M. van Harten
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Op de Rijksweg-West in de Arnhemse wijk Elden moesten bushaltes worden verplaatst en voorrangskruispunten worden aangelegd. De weg is een doorgaande route die door de wijk loopt. Het college van burgemeester en wethouders van Arnhem nam daarvoor op 1 september 2026 een verkeersbesluit. Een dorpscoöperatie en een inwoner kwamen daartegen in bezwaar en vroegen de voorzieningenrechter van de rechtbank Gelderland om een spoedmaatregel, een voorlopige voorziening. De voorzieningenrechter behandelde dat verzoek op 22 oktober 2026. Na de zitting sloot zij het onderzoek, maar zij besloot het daarna toch te heropenen. Zij kon met de informatie die er lag niet beoordelen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Een bezwaar heeft die kans als het besluit ook met een nadere motivering geen stand kan houden. Een gebrek in de motivering kan het college in bezwaar nog herstellen, omdat het besluit dan opnieuw wordt bekeken. Volgens de bezwaarmakers draagt een voorrangskruispunt niet bij aan de verkeersveiligheid. Zij vrezen dat automobilisten harder gaan rijden als ze geen voorrang meer hoeven te verlenen aan verkeer uit zijwegen. Ze wezen ook op het advies van een verkeersspecialist van de politie. Die adviseerde negatief, omdat het doel van de fietsstraat botst met de functie van de weg, die het verkeer uit het gebied moet ontsluiten. Bovendien is fietsverkeer op dit wegvak volgens hem niet dominant, terwijl dat voor een fietsstraat een belangrijke voorwaarde is. De voorzieningenrechter gaf hen daarin gelijk. Het college had niet voldoende verkeerskundig onderbouwd waarom de voorrangskruispunten de veiligheid verbeteren. Het besluit bevatte geen verkeerskundig rapport, en op zitting kon het college het ook niet goed uitleggen. Ook ging het college onvoldoende in op de vraag of een fietsstraat past bij een gebiedsontsluitende weg, en op het politieadvies dat fietsverkeer er niet dominant is. Het besluit bevat daarom een motiveringsgebrek. Of het college dat gebrek kan herstellen, is nog onduidelijk. Het besluit meteen schorsen tot de beslissing op bezwaar ging de voorzieningenrechter te ver, want het college heeft er groot belang bij dat de al gestarte werkzaamheden doorgaan. Daarom kreeg het college één week om alsnog een verkeerskundige onderbouwing aan te leveren. Daarna krijgen de bezwaarmakers één week om te reageren. Een tweede zitting is mogelijk, maar alleen over de nieuwe stukken. Intussen legt de voorzieningenrechter de werkzaamheden stil. Het college zelf vindt het verkeerskundig onwenselijk om de weg half in te richten, omdat de inrichting dan een voorrangssituatie suggereert die niet klopt. Terugdraaien na uitvoering zou voor weggebruikers ook voor onduidelijkheid zorgen. Daarom schorst zij het volledige besluit van 1 september 2026 bij wijze van ordemaatregel, tot er een inhoudelijke uitspraak is op het verzoek om een voorlopige voorziening. Intrekking van dat verzoek laat de ordemaatregel automatisch vervallen. Over de proceskosten en de overige gronden beslist zij later.
Twee Oekraïense ontheemden, een moeder en haar minderjarige zoon, werden ruim twee en een half jaar door de gemeente Overbetuwe opgevangen in Elst. Toen de huur van die locatie afliep, besloot het college van burgemeester en wethouders hen over te plaatsen naar een opvanglocatie in Oosterhout. Daar kregen zij een kamer op de zolderverdieping, bereikbaar via één steile trap. Zij vonden de locatie ongeschikt en stapten naar de rechter. De bewoners voerden veel aan. Op 21 april 2026 kwam isolatiemateriaal uit het plafond naar beneden. In het pand is in 2021 asbesthoudend materiaal aangetroffen. De kamer is volgens hen circa 12 m², maar door de schuine dakconstructie maar circa 9 m² bruikbaar. De wanden zijn van gips, waardoor privacy ontbreekt, de sanitaire voorzieningen op zolder hebben te weinig ventilatie en voor veel bewoners zijn maar twee keukens beschikbaar. Een van hen heeft claustrofobie en artrose aan de heupen, waardoor traplopen moeilijk is; de ander ontwikkelde allergische klachten. Ook beriepen zij zich op het recht op privé- en gezinsleven (artikel 8 EVRM) en op het belang van het kind. Volgens hen was de overplaatsing onvoldoende gemotiveerd en gold voor nieuwe bewoners van de oude locatie een andere maatstaf. Het college betwistte dat de locatie niet voldoet. De losgekomen plafondplaat is dezelfde dag door de aannemer verholpen met een extra constructie, en een extern bedrijf noemde de maatregelen adequaat en de situatie veilig. Volgens de GGD vormt het asbest geen gezondheidsrisico. De brandweer heeft het pand beoordeeld en geen gebreken geconstateerd. Voor de medische klachten zag het college geen aanleiding voor een voorziening, omdat niet is onderbouwd dat het verblijf medisch onverantwoord is. Het college stelde verder dat er geen spoedeisend belang meer was, omdat de overplaatsing al had plaatsgevonden. De voorzieningenrechter volgde dat laatste niet. Dat de oude locatie niet meer beschikbaar is, betekent niet dat er geen andere voorziening mogelijk is als de inhoudelijke beoordeling daartoe aanleiding geeft. De kern van het geschil is of de locatie een 'fatsoenlijk onderkomen' is met een 'toereikend huisvestingsniveau', zoals de Europese richtlijn tijdelijke bescherming en de Regeling opvang ontheemden Oekraïne eisen. Het college toetst de locatie aan de normen van het COA voor noodopvang van asielzoekers, zoals 5 m² per persoon. De rechter beschouwt het als een principiële rechtsvraag of het college daarbij mag aansluiten. Die vraag vraagt nader onderzoek en past niet in een procedure om een voorlopige voorziening, een spoedmaatregel in afwachting van het beroep. Daarom doet de voorzieningenrechter nu geen uitspraak op het beroep zelf. Wel ziet de rechter een reden voor een voorlopige voorziening. Het college erkent dat de klimaatbeheersing in het pand niet werkt en een installateur heeft het probleem nog niet kunnen oplossen. De bewoners legden foto's van een thermometer over: 17 graden op 28 maart om 20.00 uur, 30 graden op 30 april en 7 graden op 8 oktober 2026 om 01.10 uur. De zoon werd door de kou ziek en miste school. Alleen al door deze problemen wordt volgens de voorzieningenrechter voor de bewoners op dit moment niet aan de minimale eis van een toereikend huisvestingsniveau voldaan. Wat verder is aangevoerd komt in het beroep aan bod. De voorziening geldt tot de rechtbank op het beroep beslist. Worden de klimaatproblemen eerder opgelost, dan kan het college om opheffing vragen. Tegen deze uitspraak staat geen rechtsmiddel open. De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe en bepaalt dat het college de ontheemden alternatieve, passende huisvesting moet aanbieden. Het college moet bovendien het betaalde griffierecht van € 200 vergoeden. Een proceskostenveroordeling volgt niet.
Een man uit de regio Apeldoorn kreeg van de gemeente een last onder dwangsom opgelegd. Tegen dat besluit van 2 juni 2026 maakte hij bezwaar. Daarnaast vroeg hij de voorzieningenrechter van de rechtbank Gelderland om een voorlopige voorziening: een spoedmaatregel die de gevolgen van het besluit tijdelijk moet opschorten zolang het bezwaar loopt. Die spoedmaatregel is er niet gekomen, en dat heeft niets te maken met de vraag of de dwangsom terecht was opgelegd. De voorzieningenrechter heeft het verzoek niet inhoudelijk bekeken, omdat de man het verschuldigde griffierecht van € 200 niet heeft betaald. Wie een verzoek om een voorlopige voorziening indient, moet dat bedrag binnen een door de griffier gestelde termijn op de rekening van de rechtbank hebben staan. Gebeurt dat niet of te laat, dan verklaart de rechter het verzoek niet-ontvankelijk, tenzij het verzuim te verontschuldigen is. De griffier had de man op 15 juli 2026 bij aangetekende brief twee weken de tijd gegeven om te betalen. In die brief stond ook dat een verzoek niet-ontvankelijk kan worden verklaard als het griffierecht uitblijft. De termijn eindigde daarmee op 29 juli 2026. Uit de administratie van de rechtbank bleek dat de betaling nooit is binnengekomen. De man kwam niet met een bevredigende verklaring. Volgens informatie van PostNL is de aangetekende brief op 17 juli 2026 om 10.45 uur aangeboden. De bezorging lukte niet, waarna de brief naar een PostNL-punt ging. De man heeft het poststuk daar niet opgehaald. Volgens de voorzieningenrechter komt dat voor zijn eigen rekening en risico: wie een aan hem geadresseerde aangetekende brief niet afhaalt, kan zich er later niet op beroepen dat hij de betalingstermijn niet kende. Ook verder zag de voorzieningenrechter geen reden om het verzuim te verontschuldigen. Omdat het verzoek zo duidelijk niet-ontvankelijk was, besliste de voorzieningenrechter zonder zitting. Artikel 8:83, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht staat dat toe bij een kennelijk niet-ontvankelijk verzoek. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft bovendien een voorlopig karakter en bindt de rechtbank niet in een eventuele bodemprocedure. De voorzieningenrechter verklaart het verzoek om voorlopige voorziening niet-ontvankelijk. Een proceskostenveroordeling volgt niet. Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.