Kantonrechter twijfelt over rechtsmacht bij verzoek om handlichting minderjarige — RBGEL:2026:6663
rechtsmacht bij verzoek om handlichting van een in het buitenland wonende minderjarige
Eiser / verzoeker
de minderjarige, met instemming van zijn ouders (verzoekers)
Verweerder / gedaagde
geen; eenzijdig verzoekschrift zonder wederpartij
De kantonrechter neemt nog geen inhoudelijke beslissing en houdt iedere verdere beslissing aan totdat verzoekers zich hebben uitgelaten over de rechtsmacht van de Nederlandse rechter.
- Handlichting valt niet onder de Europese verordening en het verdrag die normaal de rechtsmacht in kinderzaken regelen, dus geldt het gewone Nederlandse bevoegdheidsrecht
- Voor rechtsmacht van de Nederlandse rechter moet de zaak voldoende met Nederland verbonden zijn, wat hier alleen mogelijk volgt uit de Nederlandse nationaliteit van de minderjarige
- De vestigingsplaats van de moedermaatschappij in Nederland is niet relevant voor de bevoegdheid van de kantonrechter, die exclusief wordt bepaald door de woonplaats van de minderjarige
- Omdat de minderjarige in Duitsland woont, is de kantonrechter in Arnhem niet bevoegd; hooguit de rechtbank Den Haag zou in aanmerking komen
- De kantonrechter houdt de beslissing aan en geeft verzoekers eerst de kans zich uit te laten over de band van de zaak met Nederland
Samenvatting
Een minderjarige jongen met de Nederlandse nationaliteit, die samen met zijn ouders in Duitsland woont, vroeg de kantonrechter in Arnhem om handlichting: een gerechtelijke toestemming waarmee een minderjarige zelfstandig bepaalde zakelijke handelingen mag verrichten die normaal alleen aan meerderjarigen zijn voorbehouden. Hij wilde daarmee zakelijke documenten kunnen ondertekenen, correspondentie kunnen voeren en dringende beheershandelingen kunnen uitvoeren, om zo de familiebelangen en de continuïteit van de onderneming te beschermen. Zijn vader en moeder stemden in met het verzoek en ondertekenden het verzoekschrift mee.
De achtergrond is een familieconcern. De moeder is directeur van een in Duitsland ingeschreven bedrijf, waar ook de jongen zelf werkzaam is en waarin de vader een belangrijke rol speelt. Dat Duitse bedrijf is op zijn beurt een dochteronderneming van Ultra Chemie Beheer B.V., gevestigd in Millingen aan de Rijn, terwijl er ook nog een dochteronderneming bestaat in Luxemburg, AMJ Shipping S.à.r.l.
Voordat de kantonrechter aan een inhoudelijke beoordeling van het verzoek toekomt, moet eerst een meer fundamentele vraag worden beantwoord: heeft de Nederlandse rechter hier wel rechtsmacht? Handlichting valt namelijk niet onder de Europese verordening en het internationale verdrag die normaal bepalen welke rechter bevoegd is in zaken over ouderlijke verantwoordelijkheid voor kinderen. Daardoor moet de rechtsmacht worden beoordeeld aan de hand van het gewone Nederlandse procesrecht. Dat regelt dat de Nederlandse rechter bevoegd is als de verzoeker in Nederland woont, of als de zaak anderszins voldoende met Nederland verbonden is.
De jongen woont niet in Nederland, dus moet worden gekeken naar die tweede mogelijkheid. Het verzoek gaat over bevoegdheden bij drie bedrijven, gevestigd in Nederland, Duitsland en Luxemburg. De enige andere band met Nederland lijkt de Nederlandse nationaliteit van de jongen te zijn. De kantonrechter constateert dat dit op dit moment onvoldoende informatie oplevert om te kunnen beoordelen of de zaak voldoende met Nederland samenhangt, en geeft de jongen daarom de gelegenheid om zich daarover nader uit te laten.
De kantonrechter loopt ook vast vooruit op de vraag welke rechtbank binnen Nederland bevoegd zou zijn, mocht rechtsmacht uiteindelijk worden aangenomen. De wet bepaalt dat in zaken over minderjarigen de rechter van de woonplaats van de minderjarige exclusief bevoegd is. Dat de moederonderneming van het familieconcern in Millingen aan de Rijn zit, is daarvoor niet relevant, ook al had de vader dat als aanknopingspunt voor Arnhem genoemd. Omdat de jongen en zijn ouders in Duitsland wonen, is de kantonrechter in Arnhem hoe dan ook niet bevoegd. Volgens de kantonrechter zou, als de Nederlandse rechter al rechtsmacht heeft, alleen de rechtbank in Den Haag in aanmerking komen. Als dat zo blijkt te zijn, kondigt de kantonrechter nu al aan dat de zaak dan naar Den Haag zal worden doorverwezen.
De kantonrechter komt in deze tussenbeschikking dus nog niet toe aan een inhoudelijk oordeel over het verzoek om handlichting. Verzoekers krijgen tot uiterlijk 22 september 2026 de tijd om zich schriftelijk uit te laten over de vraag of de zaak voldoende met Nederland is verbonden om rechtsmacht van de Nederlandse rechter aan te nemen. Iedere verdere beslissing houdt de kantonrechter tot die tijd aan.
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank GelderlandRechtsgebied
Civiel Recht; Personen- En FamilierechtZaaknummer
12176195
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Toen de moeder van twee jonge kinderen overleed, bleef de vader alleen achter met het gezag over zijn dochter van 2015 en zijn zoon van 2020. Daarna liep het contact met de familie van de moeder volledig stuk. Haar ouders en haar zus stapten naar de rechtbank om een vaste omgangsregeling af te dwingen: de kinderen zouden om het weekend van vrijdagmiddag tot zondagmiddag bij de grootouders of de tante moeten verblijven. De vader verzette zich daartegen. Hij vond dat er geen sprake was van een 'nauwe persoonlijke betrekking' tussen de kinderen en de familie, en die band eist de wet voordat een rechter een omgangsregeling kan vaststellen. Als de rechtbank die band wel zou aannemen, vond hij een omgangsregeling niet in het belang van de kinderen. Het oudste kind liet de rechtbank per brief van 6 juli 2026 weten wat zij van het verzoek vond. Voor de rechtbank was de eerste vraag of de grootouders en de tante het verzoek mochten indienen. Volgens vaste rechtspraak is een gewone familieband daarvoor niet genoeg. Er moet een band zijn die verder gaat dan de gebruikelijke band tussen grootouders en kleinkinderen of tussen een tante en haar neefje en nichtje, bijvoorbeeld door inwoning, regelmatige verzorging of een intensieve oppasregeling. De rechtbank wees erop dat het Europese Hof voor de Rechten van de Mens sneller een voldoende hechte familieband aanneemt, maar dat de Nederlandse rechter een hogere lat hanteert. Bij de tante haalde die lat het niet. Zij paste voor het overlijden regelmatig op, daarna eerst eens per twee weken en later wekelijks op vrijdag. Volgens de rechtbank past die vaste oppasdag bij een normaal, warm contact tussen een tante en haar neefje en nichtje. Andere omstandigheden die op een bijzondere band wezen, waren er niet. De rechtbank verklaarde haar daarom niet-ontvankelijk. Zij benadrukte dat dit niets afdoet aan de hechte band en het grote gemis die de tante tijdens de zitting liet zien. Bij de grootouders oordeelde de rechtbank anders, al kwamen zij er nipt doorheen. Zij pasten een periode tweemaal per week op, waren tijdens het ziekbed en na het overlijden van de moeder dagelijks in het gezin aanwezig en namen ook de vaste oppasdag van de oma aan vaderszijde over toen die gezondheidsproblemen had. De vader betwistte dat niet. De rechtbank behandelde hun verzoek daarom inhoudelijk. Daar liep het verzoek vast. De Raad voor de Kinderbescherming adviseerde geen omgangsregeling vast te leggen. Volgens de Raad zijn de grootouders en de tante belangrijk voor de identiteitsontwikkeling van de kinderen, omdat zij de moeder haar hele leven hebben gekend. De vader is echter degene die de kinderen opvoedt en verzorgt, en hij verdient daarbij ruimte en respect. De rechtbank volgde dat advies: het is aan de vader om te beslissen over het contact tussen de kinderen en hun grootouders, en daarom legde zij geen regeling vast. Ook het aanvullende verzoek om een bijzondere curator voor de kinderen te benoemen, wees de rechtbank af. Zo'n curator is alleen nodig als de belangen van de gezaghebbende ouder in strijd zijn met die van het kind. Dat was hier niet het geval: de vader legde ter zitting uit dat hij wil zoeken naar een manier om het contact voorzichtig en onder emotioneel veilige omstandigheden te herstellen, ook al is zijn vertrouwen in de familie van de moeder geschaad. De rechtbank gaf beide kanten nog een advies mee. Schakel professionele begeleiding in om in kleine stappen tot contactherstel te komen, zodat de volwassenen met een deskundige over hun gevoelens kunnen praten zonder de kinderen daarmee te belasten. Volgens de Raad kan die hulp via het wijkteam van de gemeente worden ingezet. Omdat alle betrokkenen in hetzelfde dorp wonen en elkaar regelmatig tegenkomen, vond de rechtbank het belangrijk dat zij daar snel mee beginnen. De rechtbank verklaarde de tante niet-ontvankelijk in haar verzoek en wees de verzoeken van de grootouders af.
Twee meisjes van veertien en vijftien woonden jarenlang bij hun moeder en hadden vier jaar lang geen contact met hun vader. Sinds maart 2026 wonen ze voorlopig bij hem, nadat de voorzieningenrechter dat in kort geding had bepaald en de kinderen onder politiebegeleiding werden overgeplaatst. Hun moeder ziet ze nu nog maar nauwelijks. Zij wil dat de kinderen weer bij haar komen wonen, dat de jeugdbeschermer wordt vervangen en dat er een onderzoek komt naar wat het beste is voor de meisjes. De zaak ligt bij de rechtbank Gelderland, zittingsplaats Arnhem. De ouders zijn sinds 2016 gescheiden en delen het gezag over de kinderen. Sinds eind 2023 staan de meisjes onder toezicht van een gecertificeerde instelling (GI), die de ondertoezichtstelling uitvoert. De vader vond dat de moeder niet kon worden ontvangen: volgens hem was dit een verkapt hoger beroep tegen de eerdere beslissingen, waarvan het gerechtshof er meerdere had bekrachtigd. De rechtbank denkt daar anders over. Een beslissing in kort geding is een tijdelijke maatregel en over de vraag bij welke ouder de kinderen horen is nog geen procedure ten gronde gevoerd. Bovendien is de situatie veranderd: in 2025 was afgesproken dat de kinderen elke vrijdag bij hun vader zouden zijn en dat er werd toegewerkt naar een week-op-weekregeling. Nu wonen ze voorlopig bij hem en wordt niet meer toegewerkt naar een co-ouderschap, ook omdat de reisafstand tussen de ouders groot is. De rechtbank spreekt de meisjes zelf en schetst een genuanceerd beeld. Zij missen hun moeder als belangrijkste hechtingsfiguur en hun vertrouwde omgeving in Utrecht, met school, kerk en vriendinnen. De verhuizing ervaren ze als een cultuurshock en ze hebben het gevoel dat hun vader hen niet altijd ziet, hoort en waardeert. Volgens de rechtbank blijkt niet dat de kinderen dit van hun moeder hebben overgenomen. Dat past niet bij het beeld dat de jeugdbeschermer schetst, die uitlatingen van de kinderen vaak aan de invloed van de moeder toeschrijft. De rechtbank vraagt de GI om de moeder met een meer open blik te benaderen. Tegelijk legt de rechtbank ook de ouders opdrachten op. De moeder geeft naar het oordeel van de rechtbank signalen af waardoor de kinderen haar steun voor het verblijf bij hun vader waarschijnlijk niet als oprecht ervaren, bijvoorbeeld door contact met de kinderen tussendoor of door haar zaak breed met haar netwerk, de media en de politiek te delen. Ze krijgt het advies hulp te zoeken om haar ervaringen met de vader als partner los te koppelen van zijn rol als vader. De vader moet beter leren aansluiten bij de meisjes, die hem snel boos vinden. Na vier jaar zonder contact is hij ineens hoofdverzorger van twee pubers, en de rechtbank vindt het belangrijk dat hij hen meer het gevoel geeft dat hij blij met hen is. Terugkeer naar de moeder acht de rechtbank nu niet verstandig. Het contact met de vader zou dan vermoedelijk weer wegvallen en de voorzichtige groei van het afgelopen half jaar zou verloren gaan. Ook vervanging van de GI wijst de rechtbank voorlopig af, omdat een overdracht tijd kost die nodig is voor de stappen die nu gezet moeten worden. De rechtbank ziet wel dat het contact met de moeder dringend moet worden uitgebreid, ook als er onrust blijft. De kinderen mogen daar niet voor worden gestraft. Begeleiding is niet nodig, want er zijn geen aanwijzingen dat onbegeleid contact onveilig of te belastend is. De verzoeken om een bijzonder curator en om onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming of het NIFP, het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie, wijst de rechtbank af. De wens van de kinderen is duidelijk, er is al veel hulpverlening betrokken en een extra gesprek zou hen alleen dwingen zich negatief over hun vader uit te laten. Het verzoek om een NIFP-onderzoek is bovendien onvoldoende onderbouwd. De rechtbank stelt een voorlopige omgangsregeling vast voor de moeder: een dagdeel per twee weken in het weekend, uit te breiden naar een hele dag en vervolgens naar een weekend per twee weken met minimaal één overnachting, te realiseren voor de volgende zitting. De GI bepaalt het tempo en kan extra overnachtingen toevoegen. De beslissing is uitvoerbaar bij voorraad. De beslissingen over toevertrouwing, hoofdverblijfplaats, contactherstel, school, vervanging van de GI en de proceskosten houdt de rechtbank aan tot een nieuwe zitting in februari 2027. Daarnaast ontvangen de kinderen een brief waarin de rechter uitlegt wat is beslist en waarom, zoals zij zelf hadden gevraagd.
Een jongen van veertien woont bij zijn vader en stiefmoeder, terwijl zijn moeder hem maar beperkt ziet. Tussen hen is nog geen vaste omgangsregeling vastgesteld. Het kind staat onder toezicht van een gecertificeerde instelling voor jeugdbescherming, die er bij de rechter op aandrong de contactmomenten met de moeder vast te leggen. De instelling vroeg daarnaast om een schriftelijke aanwijzing aan de moeder te laten bekrachtigen over de manier waarop zij met haar zoon communiceert. De zaak kwam in oktober 2026 bij de kinderrechter van de rechtbank Gelderland. De gecertificeerde instelling wilde dat de zoon één keer in de twee weken op vrijdagmiddag tot 17:00 uur bij zijn moeder is, onder begeleiding van een omgangsbegeleider die hem ophaalt en weer thuisbrengt. De moeder vond dat haar zoon, gezien zijn leeftijd, zelf meer te zeggen moet hebben over wanneer hij langskomt. De vader vond een duidelijke regeling juist goed, zodat zijn zoon weet waar hij aan toe is. De kinderrechter volgde de instelling over de omgangsregeling. Volgens de rechter zit de jongen in een loyaliteitsconflict tussen zijn moeder enerzijds en zijn vader en stiefmoeder anderzijds. De moeder oefent bovendien regelmatig druk op hem uit om ook buiten de regeling om bij haar langs te komen. Daarom is rust en duidelijkheid nu belangrijker dan flexibiliteit. Uitbreiding van de omgang is niet aan de orde: de omgangsbegeleider rapporteert onvoldoende diepgang in het contact en een beperkt vermogen van de moeder om haar zoon te helpen met emoties en spanningen. Verandert dat, dan kan de regeling alsnog worden aangepast. De schriftelijke aanwijzing bekrachtigde de rechter niet. Het eerste deel, dat de moeder moet meewerken aan gesprekken met de jeugdbeschermer, is niet nodig omdat zij dat al doet. Het tweede deel, dat zij op een passende wijze met haar zoon moet communiceren en hem niet mag belasten met volwassenproblematiek, is volgens de rechter te vaag geformuleerd en daardoor in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel. De instelling heeft de moeder bovendien niet aantoonbaar gespecificeerde hulp geboden om te leren wat passende communicatie inhoudt. De hulp die was aangeboden richtte zich op de band met de zus van de jongen. Ook plaatst de rechter grote vraagtekens bij de sanctie in de aanwijzing, een beperking van het contact. Omdat het kind niet uit huis is geplaatst, mag de instelling dat dwangmiddel niet zelf inzetten. De rechter spoort de instelling aan de moeder alsnog passende hulpverlening te bieden en na te gaan of het wel verstandig is dat de vader de communicatie tussen moeder en zoon in de gaten houdt. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad, dus de omgangsregeling geldt direct, ook als iemand in hoger beroep gaat. De rechter stelt de omgangsregeling vast zoals verzocht en wijst al het andere verzochte af.