Rechtbank oordeelt over renteaftrekbeperking Nederlandse vennootschap met buitenlandse aandeelhouders — RBHAA:2010:BR6588

Een besloten vennootschap gevestigd in Nederland, met aandeelhouders op Curaçao, strijdt bij de Rechtbank Haarlem tegen de Belastingdienst over de toepassing van een wettelijke renteaftrekbeperking bij de vennootschapsbelasting over het jaar 2004. De regeling in kwestie — artikel 10d van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 — beperkt de aftrekbaarheid van rente als een bedrijf te veel vreemd vermogen heeft ten opzichte van het eigen vermogen. Dat is een maatregel die belastingontwijking via kunstmatige schuldconstructies binnen concerns moet tegengaan.

De vennootschap had geld ingeleend bij gelieerde buitenlandse lichamen en tegelijkertijd geld uitgeleend aan diezelfde of verwante lichamen. Per saldo stond er dus een nettoschuld. De fiscus en de vennootschap verschilden van mening over de exacte berekening van het niet-aftrekbare rentebedrag: met name hoe het 'gemiddeld vreemd vermogen' en de maximum-aftrekbeperking moeten worden berekend, en of bij die berekening het saldo van de schulden en vorderingen of alleen de bruto schulden als maatstaf geldt.

De rechtbank beoordeelt eerst of het bezwaar en beroep ontvankelijk zijn. Het bezwaar tegen de primitieve aanslag — die op nihil uitkwam — had nooit moeten worden ontvangen, omdat een belastingaanslag van nihil niet gunstiger kan worden. De belastingdienst had dit bezwaar dan ook niet-ontvankelijk moeten verklaren. Op dit punt is het beroep gegrond. Het bezwaar tegen de beschikking vaststelling verlies is wél ontvankelijk: de rechtbank oordeelt, in lijn met een arrest van de Hoge Raad uit 2009, dat een bezwaar tegen een aanslag tegelijk geldt als bezwaar tegen een op hetzelfde aanslagbiljet vermelde verliesvaststellingsbeschikking. Voor de navorderingsaanslag geldt echter dat de vennootschap daartegen nog geen uitspraak op bezwaar heeft ontvangen, zodat de rechtbank haar op dat punt niet-ontvankelijk verklaart in beroep.

Inhoudelijk draait de zaak om de precieze rekenwijze van artikel 10d. De wet bepaalt dat bij de berekening van het 'teveel aan vreemd vermogen' het saldo van schulden en vorderingen telt, en datzelfde saldo ook als 'gemiddeld vreemd vermogen' moet gelden bij de evenredige berekening van de niet-aftrekbare rente. Tevens geldt een maximum: de niet-aftrekbare rente kan niet hoger zijn dan het saldo van de rente op schulden aan gelieerde partijen minus de rente op vorderingen op diezelfde partijen. De rechtbank analyseert zowel de wettekst als de parlementaire geschiedenis uitvoerig en concludeert dat de wetgever bewust heeft gekozen voor het gebruik van het nettosaldo bij beide berekeningen, ook al leidt dit in sommige situaties tot een uitkomst die de rente beperkt die feitelijk betrekking heeft op het bovenmatige deel van de schuld.

De rechtbank berekent stap voor stap wat de correcte aftrekbeperking is op basis van de vaststaande cijfers: een gemiddelde netto schuld van ruim 520.000 euro, een negatief eigen vermogen, en een rentesaldo van bijna 167.000 euro op de gelieerde leningen. Uiteindelijk stelt de rechtbank de aftrekbeperking vast op een bedrag dat hoger uitvalt dan door de vennootschap bepleit, maar lager dan de belastingdienst aanvankelijk had vastgesteld in de primitieve aanslag — en uiteindelijk gelijk aan het bedrag dat de belastingdienst in de navorderingsaanslag had gehanteerd.