Rechter verplicht gemeente Utrechtse Heuvelrug tot langere viskraamvergunning — RBMNE:2022:2449
Standplaatsvergunning / schaarse vergunning ambulante handel
Eiser / verzoeker
Eiseres (viskraamhoudster uit Maarn/Leersum/Amerongen)
Verweerder / gedaagde
College van burgemeester en wethouders van de gemeente Utrechtse Heuvelrug
Beroep gegrond verklaard: besluit van 16 december 2021 vernietigd, gemeente Utrechtse Heuvelrug moet binnen zes weken een nieuw besluit nemen met vergunningen voor een langere duur dan zes jaar, en €1.518 proceskosten plus €365 griffierecht vergoeden.
- De overgangsregeling van zes jaar in het standplaatsenbeleid is onverbindend verklaard omdat de gemeente de terugverdientijd van investeringen niet als maatstaf heeft gehanteerd.
- Zowel CVAH-onderzoek (7-8 jaar) als SEO-onderzoek (9-12 jaar) tonen aan dat de terugverdientijd in de ambulante foodbranche langer is dan zes jaar.
- Het college erkende op zitting zelf dat de termijn van zes jaar te kort is, wat de rechtbank tot het oordeel bracht dat de eiseres recht heeft op een langere vergunningsduur.
- De 20 voorrangspunten in het selectiestelsel bieden geen zekerheid op behoud van de vergunning en tellen daarom niet mee als aanvulling op de zes jaar.
- Het college moet binnen zes weken een nieuw besluit nemen met vergunningen voor meer dan zes jaar, daarbij het SEO-onderzoek als leidraad gebruikend.
Samenvatting
Een visvrouw die al jaren haar viskraam op markten in Maarn, Leersum en Amerongen exploiteert, heeft met succes aangevochten dat de gemeente Utrechtse Heuvelrug haar standplaatsvergunningen slechts voor zes jaar wilde verlengen. De rechtbank Midden-Nederland oordeelde dat die termijn te kort is en verklaarde de overgangsregeling in het gemeentelijke standplaatsenbeleid onverbindend.
Tot 2018 had de vrouw vergunningen voor onbepaalde tijd. Toen de gemeente nieuw beleid invoerde, moest iedereen het doen met tijdelijke vergunningen van drie jaar. Als overgangsregeling kregen zittende houders twee keer drie jaar — in totaal zes jaar. Daarna zouden ze meedoen aan een puntenstelsel waarbij ze weliswaar 20 voorrangspunten krijgen, maar geen garantie op behoud van hun plek.
De kern van het geschil draait om de vraag of die zes jaar lang genoeg is om noodzakelijke investeringen terug te verdienen. Uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uit januari 2021 volgt dat gemeenten bij het vaststellen van de vergunningsduur verplicht zijn de gemiddelde terugverdientijd in de betreffende branche als uitgangspunt te nemen.
De rechtbank stelde vast dat de gemeente die maatstaf helemaal niet heeft gebruikt. In het standplaatsenbeleid staat niets over terugverdientijden of afschrijvingen. Dat er een werkgroep was betrokken bij het opstellen van het beleid — waaronder de brancheorganisatie CVAH — is onvoldoende bewijs dat de gemeente dit wél heeft meegewogen.
Bovendien wijzen twee onderzoeken uit dat de werkelijke terugverdientijd in de ambulante foodsector aanzienlijk langer is dan zes jaar. Een onderzoek van de CVAH uit 2019 noemt gemiddelde afschrijftermijnen van zeven à acht jaar. Een recenter onderzoek van SEO Economisch Onderzoek, in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, concludeert zelfs dat de terugverdientijd in de ambulante handel minimaal negen en maximaal twaalf jaar bedraagt.
Opvallend was dat de gemeente op de zitting zelf ook toegaf dat de termijn van zes jaar te kort is, gelet op die uitspraken en onderzoeken. Toch vond het college dat dit voor de eiseres op dat moment niets kon veranderen, omdat het beleid nog herzien moest worden en er mogelijk nog een ander ministerieel onderzoek zou komen.
De rechtbank veegde dat argument van tafel. Als het college zelf erkent dat zes jaar te kort is, is de logische conclusie dat de eiseres recht heeft op een langere vergunning. Beleid is geen wet, aldus de rechtbank, en het college kan niet achter eigen — erkend verouderd — beleid schuilen ten koste van de vergunninghouder.
De rechtbank vernietigde het besluit van het college van 16 december 2021 en droeg de gemeente op om binnen zes weken een nieuw besluit te nemen waarbij de vergunningen voor een langere duur dan zes jaar worden verleend. Daarbij moet het college de maatstaf van de Afdeling hanteren en het SEO-onderzoek als leidraad nemen. De gemeente moet daarnaast het griffierecht van €365 vergoeden en €1.518 aan proceskosten betalen.
Betrokken advocaten
mr. K. Van der Veen
verweerder
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBNHO:2026:960, Rechtbank Noord-Holland, 02-02-2026, HAA 25/6087 en HAA 26/291
Rechtbank Noord-Holland · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RBGEL:2025:10108, Rechtbank Gelderland, 26-11-2025, ARN 24/8292
Rechtbank Gelderland · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
ECLI:NL:RBDHA:2025:24568, Rechtbank Den Haag, 12-11-2025, 24/3056
Rechtbank Den Haag · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBDHA:2025:24569, Rechtbank Den Haag, 12-11-2025, 24/3063
Rechtbank Den Haag · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Midden-NederlandRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
22/517
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. mr. A.A.M. Elzakkers
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.