Gemeenten Oudewater en Woerden mogen aanbesteding elementenonderhoud niet intrekken — RBMNE:2024:5561
intrekking aanbestedingsprocedure elementenonderhoud
Eiser / verzoeker
KVDM Infra B.V.
Verweerder / gedaagde
Gemeente Oudewater en Gemeente Woerden
De voorzieningenrechter verbood de gemeenten uitvoering te geven aan de intrekkingsbeslissing en gebood hen de aanbestedingsprocedure voort te zetten, maar wees de gevorderde directe gunning aan KVDM af.
- De gemeenten mochten de aanbesteding niet intrekken op grond van uitvoeringsonzekerheid, omdat zij niet hadden gemotiveerd waarom KVDM als derde in rangorde de opdracht niet zou kunnen uitvoeren.
- Het argument dat de inschrijfprijs van KVDM de raming overschreed, werd verworpen: de rechter oordeelde dat KVDM correct had ingeschreven voor de initiële looptijd van twee jaar en daarmee onder de raming van € 4 miljoen bleef.
- Het voornemen om bij heraanbesteding kwaliteitseisen toe te voegen was onvoldoende concreet onderbouwd als rechtvaardiging voor intrekking, mede omdat de gemeenten zelf eerder voor het gunningscriterium laagste prijs hadden gekozen.
- Een verbod op intrekking leidt niet automatisch tot een verplichting tot gunning: de primaire vordering tot directe gunning aan KVDM werd afgewezen.
- De gemeenten werden veroordeeld in de proceskosten van KVDM van € 1.910,12.
Samenvatting
De gemeenten Oudewater en Woerden hebben een Europese aanbestedingsprocedure voor elementenonderhoud moeten stopzetten nadat de twee laagste inschrijvers zich terugtrokken. Zij konden de opdracht niet meer uitvoeren doordat de procedure door eerdere onvolkomenheden een maand vertraging had opgelopen. De gemeenten besloten de aanbesteding in te trekken en over te gaan tot een nieuwe procedure. KVDM Infra B.V., de derde in rangorde, was het daar niet mee eens en stapte naar de rechter.
KVDM stelde dat de gemeenten onvoldoende reden hadden om de aanbesteding in te trekken. Het bedrijf wees erop dat het zelf wel beschikbaar was, voldeed aan alle gestelde eisen en een marktconforme prijs had geboden. De gemeenten voerden drie argumenten aan voor de intrekking: onvoldoende zekerheid over een goede uitvoering, een te hoge inschrijfprijs ten opzichte van de raming en de wens om bij een nieuwe aanbesteding ook kwaliteitseisen mee te nemen als gunningscriterium.
De voorzieningenrechter verwierp alle drie de argumenten. Over de uitvoeringsonzekerheid oordeelde de rechter dat de gemeenten alleen hadden onderbouwd waarom de nummers één en twee niet konden leveren, maar niets hadden gezegd over waarom KVDM dat niet zou kunnen. Dat had wel op hun weg gelegen, zeker omdat niet was gebleken dat KVDM niet beschikbaar of ongeschikt zou zijn.
Het argument over de inschrijfprijs sneuvelde eveneens. De gemeenten stelden dat de uitgevraagde hoeveelheden betrekking hadden op één jaar en dat de prijs van KVDM van bijna € 2,85 miljoen daarmee boven de jaarlijkse raming van € 2 miljoen uitkwam. KVDM betoogde echter dat zij had ingeschreven voor de initiële looptijd van twee jaar, zoals de aanbestedingssystematiek voorschrijft, en dat haar prijs daarmee ruim onder de geraamde waarde van € 4 miljoen bleef. De rechter gaf KVDM hierin gelijk: de gemeenten hadden zelf toegegeven dat uit het inschrijfbiljet niet volgt dat de prijzen voor één jaar gelden, en ook de meeste andere inschrijvers hadden prijzen boven de € 2 miljoen ingediend.
Ten slotte vond de rechter het argument over kwaliteitseisen onvoldoende concreet. De gemeenten hadden in hun eigen aanbestedingsleidraad uitgelegd waarom zij hadden gekozen voor het gunningscriterium laagste prijs, en hadden op basis daarvan ook al een voorlopige gunningsbeslissing genomen. Waarom kwaliteitsaspecten nu ineens noodzakelijk zouden zijn voor meer maatschappelijke waarde, legden zij niet afdoende uit. De rechter wees er bovendien op dat social return al in de bestaande aanbestedingsprocedure was opgenomen.
De primaire vordering van KVDM, inhoudende dat de gemeenten de opdracht direct aan haar moeten gunnen, wees de rechter af. Een verbod op intrekking betekent niet automatisch dat er een contract moet worden gesloten. De rechter gebood de gemeenten echter wel om de aanbestedingsprocedure voort te zetten in de stand waarin die zich bevond op het moment van de intrekking. De gemeenten werden ook veroordeeld in de proceskosten van KVDM, begroot op € 1.910,12.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBOVE:2026:558, Rechtbank Overijssel, 04-02-2026, C/08/329462 / HA ZA 25-66
Rechtbank Overijssel · Civiel Recht
ECLI:NL:RBOVE:2025:6204, Rechtbank Overijssel, 22-10-2025, C/08/329462 / HA ZA 25-66
Rechtbank Overijssel · Civiel Recht
ECLI:NL:RBNHO:2025:10921, Rechtbank Noord-Holland, 24-09-2025, 343765 / HA ZA 23-489
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:GHDHA:2024:227, Gerechtshof Den Haag, 13-02-2024, 200.335.697/01
Gerechtshof Den Haag · Civiel Recht; Insolventierecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Midden-NederlandRechtsgebied
Civiel Recht; AanbestedingsrechtZaaknummer
C/16/578915 / KG ZA 24-392
Procedure
Kort geding
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- dhr. mr. D. Wachter
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een aanbieder van kleinschalige opvang voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen is bij een Europese aanbesteding van Stichting Nidos buiten de boot gevallen omdat haar inschrijving niet rechtsgeldig was ondertekend. De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland oordeelt dat Nidos de inschrijving terzijde mocht leggen. Het bedrijf had zich ingeschreven voor een raamovereenkomst voor deze opvang. De inschrijving werd op 7 juni 2026 via TenderNed ingediend, een dag voor de sluitingsdatum van 8 juni 2026. De indiening gebeurde met E-herkenning door de heer A, bestuurder van een bedrijf dat zelfstandig bestuurder van het inschrijvende bedrijf is. De stukken waren echter ondertekend door een andere man, de heer B. Het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA), een standaardverklaring waarin de inschrijver onder meer aangeeft dat er geen uitsluitingsgronden zijn, was zelfs helemaal niet ondertekend. Omdat uit het handelsregister niet bleek wie vertegenwoordigingsbevoegd was, gaf Nidos het bedrijf op 10 juni 2026 een hersteltermijn van 48 uur. Op 12 juni leverde het bedrijf een uittreksel uit het handelsregister en een door de heer A ondertekende volmacht aan, waarin de heer B werd gemachtigd om het bedrijf in aanbestedingen te vertegenwoordigen. Op die volmacht stond geen datum. Wel stond erop 'contractperiode vanaf 2027'. Op 16 juni kreeg het bedrijf een tweede herstelmogelijkheid: het moest binnen 48 uur een correct ondertekend UEA aanleveren. Dat bericht heeft het bedrijf naar eigen zeggen gemist. Pas op 3 juli 2026 volgde een door de heer A ondertekend UEA, met een ondertekendatum van 5 juni. Op 22 juli 2026 nam Nidos de gunningsbeslissing en legde de inschrijving terzijde. In kort geding eiste het bedrijf dat Nidos de gunningsbeslissing zou intrekken, de inschrijving alsnog inhoudelijk zou beoordelen en een nieuwe gunningsbeslissing zou nemen. Het voerde aan dat de heer B al op de sluitingsdatum bevoegd was. De rechter volgt dat niet. Een aanbestedende dienst mag alleen om herstel of aanvulling vragen van gegevens waarvan objectief vaststaat dat ze van vóór het einde van de inschrijvingstermijn dateren. Daarom moet een volmacht een datum hebben. Zonder datum is niet vast te stellen of de volmacht al bestond toen werd ingeschreven. Volgens de rechter is dat meer dan een kale formaliteit: een inschrijver tekent ook voor de uitsluitingsgronden, die gaan over ernstige zaken als corruptie en fraude, en dan moet een bevoegd persoon zich vóór de sluitingsdatum aan die verklaring binden. Ook de tweede herstelkans benutte het bedrijf niet op tijd. Het bedrijf deed ook een beroep op bekrachtiging van het handelen van de heer B door de heer A (artikel 3:69 BW). Dat helpt niet, oordeelt de rechter. Een ontbrekende bevoegdheid kan niet met terugwerkende kracht worden hersteld, want dan zou een ongeldige inschrijving maanden later alsnog gerepareerd kunnen worden. Dat zou in strijd zijn met fundamentele beginselen van het aanbestedingsrecht. De stelling dat het terzijde leggen disproportioneel is, wijst de rechter af. Nidos bood twee herstelmogelijkheden, hanteerde de regels uit de Aanbestedingsleidraad en legde ook andere inschrijvingen die niet aan de eisen voldeden terzijde. Van 93 inschrijvers moest Nidos er meer dan 50 afwijzen, dus een uitzondering voor één inschrijver zou strijdig zijn met gelijke behandeling en transparantie. De voorzieningenrechter wijst alle vorderingen af en veroordeelt het bedrijf in de proceskosten van Nidos van € 2.690, te betalen binnen veertien dagen, met wettelijke rente als het bedrag te laat wordt voldaan. De rechter erkent dat de uitkomst grote gevolgen heeft voor het bedrijf.
Bij de verdiepte spoorligging in Vught wilde een speciale-sectorbedrijf dat het Nederlandse spoor beheert een extra opdracht van ongeveer € 38 miljoen aan een bestaande aannemer geven, zonder die opdracht opnieuw aan te besteden. De voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland heeft dat in een kort geding verboden. Het gaat om de aanleg van het nieuwe spoor in de verdiepte ligging, 'contract C8' genoemd. Het project Programma Hoofdfrequent Spoor Den Bosch – Vught bestaat uit vier contracten. Contract C2, de civiele werkzaamheden om de onderbouw voor de eindsituatie te maken, werd Europees aanbesteed en op 11 juni 2024 gegund aan een bouwbedrijf. Daarbij sloot het spoorbedrijf met dat bouwbedrijf een aannemingsovereenkomst en een alliantieovereenkomst, een samenwerkingsverband. Later kwam het spoorbedrijf met het bouwbedrijf in gesprek over toevoeging van contract C8 aan die overeenkomsten. Een andere aannemer, die in de eerste ronde als onderaannemer was opgevoerd, hoorde hiervan en vroeg in juni 2026 om opheldering. Het spoorbedrijf zei toen eerst dat de opdracht nog niet was verstrekt, en beloofde pas te gunnen na een vonnis in kort geding. Die aannemer stapte daarop naar de rechter en vroeg om een verbod en een gebod tot aanbesteden. De rechter stelt vast dat de uitbreiding een wijziging van de aanbestede overeenkomst is. Volgens de Aanbestedingswet 2012 moet zo'n wijziging in beginsel worden aanbesteed, tenzij een uitzondering geldt. De verweerders beriepen zich op twee uitzonderingen: een herzieningsclausule in de aanbestedingsstukken en de vangnetbepaling voor niet wezenlijke wijzigingen. Het verweer van rechtsverwerking, omdat de eiseres al eerder van de aanbestedingsstukken op de hoogte zou zijn geweest, wijst de rechter af. Bij een fundamenteel gebrek, zoals het niet naleven van de aanbestedingsplicht, is rechtsverwerking niet mogelijk. De herzieningsclausule houdt geen stand. Die luidt enkel dat de opdrachtgever het werk mag uitbreiden met onder meer de 'spoorse eindsituatie (C8)', geraamd op ongeveer € 38 miljoen. Dat is volgens de rechter te algemeen omschreven, noemt de voorwaarden voor gebruik niet en verandert bovendien de algemene aard van de opdracht. De opdracht ging over civiele werkzaamheden, terwijl contract C8 spoorwerk is dat alleen erkende spooraannemers mogen uitvoeren. Daarvan zijn er zeven, terwijl civiel werk ook door andere aannemers kan worden gedaan. Het spoorbedrijf had C8 juist niet meteen meeaanbesteed omdat het de toegang tot de opdracht anders disproportioneel zou beperken. Ook de vangnetbepaling helpt niet. Een wijziging is in elk geval wezenlijk als zij, had zij deel uitgemaakt van de oorspronkelijke procedure, andere gegadigden had toegelaten of aangetrokken. Had C8 vanaf het begin tot de opdracht behoord, dan hadden alleen erkende spooraannemers mogen meedingen. Contract C8 moet daarom Europees worden aanbesteed; over de waarde ver boven de drempel zijn partijen het eens. Het bouwbedrijf, dat zich aan de kant van het spoorbedrijf in het geding had gevoegd, voerde nog aan dat C8 niet meer kon worden aanbesteed omdat de gewijzigde overeenkomst al zou zijn gesloten en de vervaltermijn van zes maanden voor vernietiging zou zijn verstreken. De rechter vindt het onvoldoende aannemelijk dat zo'n overeenkomst is gesloten, want het spoorbedrijf zelf ontkent dat. Ook is onduidelijk wanneer een eventuele overeenkomst zou zijn gesloten en dus wanneer de termijn is begonnen. Het argument dat treinreizigers en bewoners langer hinder ondervinden is geen dwingende reden van algemeen belang om een overeenkomst in stand te laten, aldus de rechter. De voorzieningenrechter verbiedt het spoorbedrijf contract C8 aan het bouwbedrijf op te dragen en gebiedt het die opdracht binnen de kaders van de Aanbestedingswet 2012 aan te besteden, voor zover het die nog wil gunnen. Het spoorbedrijf moet € 2.815,57 aan proceskosten betalen en het bouwbedrijf € 2.690,00, terwijl de kosten in het voegingsincident worden gecompenseerd. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Hogeschool Utrecht organiseerde een Europese aanbesteding voor de levering van evaluatiesoftware. Twee partijen schreven in: een anoniem gehouden onderneming en de zittende leverancier. De zittende leverancier won. De verliezende partij eindigde als tweede en stapte naar de rechter omdat zij vond dat de winnaar een oneerlijke kennisvoorsprong had gehad. De eisende partij stelde op drie punten tekort te zijn gedaan. Ten eerste zou de Hogeschool onvoldoende duidelijkheid hebben gegeven over de gewenste rolstructuur in het systeem, waardoor de eisende partij een te complexe en daardoor duurdere oplossing had aangeboden. Ten tweede zou onduidelijkheid over de rapportageprocessen ertoe hebben geleid dat zij de rol van de docent daarin niet had gedemonstreerd. Ten derde zou zij door onbekendheid met de organisatie van de Hogeschool haar demonstratie zijn begonnen met een uitgebreide inleiding, waardoor er te weinig tijd overbleef voor de laatste twee processtappen. Op al deze punten betoogde zij dat de zittende leverancier als huidige opdrachtnemer over informatie beschikte die anderen niet hadden. De voorzieningenrechter verwierp alle bezwaren. Over de rolstructuur oordeelde de rechter dat de aanbestedingsdocumenten geen brede of complexe rollenopbouw voorschreven. Het programma van eisen vroeg juist om een flexibel en schaalbaar systeem. De keuze van de eisende partij om een uitgebreide rolstructuur aan te bieden was haar eigen beslissing, en die keuze werd door de Hogeschool ook gedeeltelijk positief beoordeeld. Over de docentrol in de rapportage stelde de rechter dat het voor een normaal oplettende inschrijver duidelijk had moeten zijn dat docenten daarin een rol spelen, zeker omdat de aanbestedingsstukken expliciet vermeldden dat rapportages naar alle doelgroepen, waaronder docenten, gewaarborgd moesten zijn. Bovendien scoorden beide inschrijvers op het onderdeel afname van de evaluatie allebei een 9, wat een kennisvoorsprong van de winnaar op dat punt juist weersprak. Over de tijdsindeling van de demonstratie was de rechter kort: de spelregels, inclusief de maximale tijd van twee uur voor vier processtappen, waren voor alle inschrijvers gelijk en van tevoren bekend. De keuze om de demonstratie te openen met een uitgebreide introductie was die van de eisende partij zelf, en niet het gevolg van een informatieachterstand. Ten slotte wees de rechter het bezwaar over het begrip 'meerwaarde' af. De Hogeschool had bewust ruimte gelaten voor inschrijvers om zichzelf te onderscheiden. Een gedetailleerdere omschrijving van wat meerwaarde inhoudt, zou die ruimte juist hebben weggenomen. Bovendien redeneerde de rechter dat de zittende leverancier eerder nadeel dan voordeel had van haar bestaande kennis: de Hogeschool wilde elk systeem op zijn eigen merites beoordelen, niet vergelijken met de huidige situatie, waardoor de zittende leverancier juist terughoudend moest zijn met het inzetten van die kennis. De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde de eisende partij in de proceskosten van Hogeschool Utrecht, begroot op € 2.101,00.