Rechter machtigt bewindvoerder roofkunst Goudstikker terug te geven — RBMNE:2026:2894
beschermingsbewind / toestemming afstand doen roofkunst
Eiser / verzoeker
Bewindvoerder van mevrouw [onderbewindgestelde]
Verweerder / gedaagde
n.v.t.
De kantonrechter machtigt de bewindvoerder afstand te doen van het schilderij uit de Goudstikker-collectie.
- De toestemming die de onder bewind gestelde vrouw aan de journalist gaf om het schilderij mee te nemen, is juridisch niet geldig vanwege haar geestelijke toestand.
- De bewindvoerder heeft formeel het recht het schilderij terug te eisen, maar hoeft dit niet te doen omdat teruggave aan de erven-Goudstikker sowieso de juiste uitkomst was geweest.
- Het niet-naleven van de bewindprocedure door de journalist is onvoldoende reden om terugvordering te eisen als het maatschappelijk juiste resultaat toch bereikt is.
- De kantonrechter verleent toestemming aan de bewindvoerder om officieel afstand te doen van het schilderij uit de Goudstikker-collectie.
Samenvatting
Een schilderij uit de beroemde Goudstikker-collectie — roofkunst die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ontvreemd — hing decennialang bij een bejaarde vrouw thuis in Nederland. Op 11 mei 2026 nam een journalist het schilderij mee na contact met de vrouw, en toonde het diezelfde avond in een talkshow op televisie. Daarna vroeg de bewindvoerder van de vrouw de rechtbank om toestemming officieel afstand te mogen doen van het schilderij, zodat het terug kan naar de rechtmatige eigenaren: de erven van Jacques Goudstikker.
De vrouw, geboren in 1939, staat sinds september 2025 onder beschermingsbewind wegens achteruitgang van haar geestelijke toestand. Eerder onderzoek wees op aanwijzingen voor een beginnende psychogeriatrische aandoening. Grote geldbedragen waren op onverklaarbare wijze van haar rekening afgeschreven, en zij was door een familielid meegenomen naar een notaris zonder dat zij zich dat later kon herinneren. De rechter had het bewind daarom in stand gelaten en een professionele bewindvoerder aangesteld.
Door het bewind is de bewindvoerder degene die het beheer en de beschikking heeft over al haar vermogensbestanddelen — dus ook over het schilderij. De journalist had dit kunnen en moeten weten: het bewind was gepubliceerd in het openbare Centraal curatele- en bewindregister. Door zonder overleg met de bewindvoerder het schilderij van de muur te halen, handelde hij niet rechtmatig. De vrouw gaf hem weliswaar toestemming, maar die toestemming was juridisch niet geldig, juist omdat zij door haar geestelijke toestand niet in staat is dergelijke beslissingen te nemen. Dat bleek ook achteraf: zij verklaarde aan de bewindvoerder het schilderij terug te willen.
Formeel gezien had de bewindvoerder het recht het schilderij terug te eisen. De rechter oordeelde echter dat dit niet noodzakelijk was. Wanneer het bezit van roofkunst eerder aan het licht was gekomen, had de rechter sowieso besloten tot teruggave aan de oorspronkelijke eigenaren. Het financieel belang van de vrouw weegt in dit geval niet op tegen de morele en maatschappelijke plicht om roofkunst terug te geven. Een professioneel bewindvoerder hoort roofkunst niet onder zich te houden. Het resultaat — teruggave aan de erven-Goudstikker — is nu op een andere manier bereikt dan via de officiële weg, maar dat maakt de uitkomst niet anders.
De kantonrechter verleende de bewindvoerder dan ook toestemming afstand te doen van het schilderij, zodat het naar de rechtmatige eigenaren kan terugkeren.
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Midden-NederlandRechtsgebied
Civiel Recht; Personen- En FamilierechtZaaknummer
NL:TZ:0000484964:B001
Procedure
Beschikking
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een man diende een verzoek in om de behandelend rechter in zijn zaak te wraken. Wraking is een rechtsmiddel waarmee een procespartij kan vragen een rechter van een zaak te halen, als er twijfels zijn over diens onpartijdigheid. De zaak speelde in het kader van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), een procedure over verplichte zorg. Op 14 oktober 2026 behandelde rechter mr. H. den Haan de zaak op zitting. Nog diezelfde dag deed hij mondeling uitspraak. Partijen konden om 16:00 uur telefonisch kennis nemen van de beslissing. De advocaat van verzoeker nam rond dat tijdstip contact op en werd zo op de hoogte gesteld van de uitkomst. Verzoeker diende zijn wrakingsverzoek in om 16:33 uur op dezelfde dag, dus ná kennisneming van de einduitspraak. Dat bleek doorslaggevend voor de beoordeling door de wrakingskamer. De wrakingskamer legde uit dat een wrakingsverzoek alleen kan worden ingediend zolang de behandelend rechter nog niet in de hoofdzaak heeft beslist. Zodra de einduitspraak is gedaan, is de procedure afgerond en is er geen "behandelend rechter" meer in de zin van artikel 36 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Op dat moment vervalt de mogelijkheid om een wrakingsverzoek in te dienen. De wrakingskamer zag geen aanleiding voor een mondelinge behandeling en besliste op stukken. De kamer verklaarde verzoeker niet-ontvankelijk in zijn wrakingsverzoek: het verzoek was te laat.