Politierechter veroordeelt klimaatactivist voor blokkade van A12 en A2 in Utrecht — RBMNE:2026:6220
wegversperring tijdens klimaatdemonstratie en het demonstratierecht
Eiser / verzoeker
Openbaar Ministerie
Verweerder / gedaagde
verdachte
Verdachte veroordeeld tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van 2 weken en een taakstraf van 120 uur voor het versperren van de A12 en A2; de vordering van Rijkswaterstaat van bijna € 35.000 werd niet-ontvankelijk verklaard.
- Beroep op het gelijkheidsbeginsel ten opzichte van boerenprotesten wordt verworpen wegens onvoldoende vergelijkbare omstandigheden
- Artikel 162 Sr is een abstract gevaarzettingsdelict: daadwerkelijk gevaar hoeft niet te zijn ontstaan, voorzienbaarheid volstaat
- Blokkade wordt aangemerkt als 'reprehensible act' die buiten de bescherming van het demonstratierecht valt, mede omdat een alternatieve locatie was aangeboden
- Geen sprake van een ontoelaatbaar 'chilling effect' door het optreden van politie en justitie
- Vordering van Rijkswaterstaat van bijna € 35.000 niet-ontvankelijk verklaard wegens te complexe beoordeling binnen het strafproces
Samenvatting
De politierechter in Utrecht heeft een deelnemer aan een demonstratie van Extinction Rebellion veroordeeld voor het versperren van de snelwegen A12 en A2 op 25 april 2026. Samen met andere demonstranten had hij zijn auto midden op de A12 tot stilstand gebracht en laten staan, zodat andere demonstranten de weg konden oplopen om te protesteren tegen de klimaat- en natuurcrisis. Het verkeer kwam hierdoor urenlang muurvast te zitten.
De verdediging vroeg eerst om niet-ontvankelijkverklaring van de officier van justitie, met het argument dat het Openbaar Ministerie tegen boerenprotesten met soortgelijke wegblokkades enkele maanden eerder niet had opgetreden, wat volgens de verdediging in strijd was met het gelijkheidsbeginsel. De politierechter verwierp dit verweer: niet was aangetoond dat de feiten en omstandigheden bij die boerenprotesten vergelijkbaar waren, en het enkele feit dat ook daar files ontstonden was onvoldoende om schending van het gelijkheidsbeginsel aan te nemen.
De verdachte erkende op zitting dat hij zijn auto opzettelijk had stilgezet naast twee andere voertuigen van medestanders. De politierechter achtte bewezen dat hiervan gevaar voor de verkeersveiligheid te duchten was: artikel 162 van het Wetboek van Strafrecht is een zogenoemd abstract gevaarzettingsdelict, waarbij niet vereist is dat daadwerkelijk gevaar ontstaat, maar alleen dat dit naar algemene ervaringsregels voorzienbaar was. Dat gevaar was er ook echt: er ontstond een verkeersinfarct, met een grotere kans op kop-staartbotsingen en vertraging voor hulpdiensten.
De kern van het vonnis draaide om de vraag of de veroordeling een ontoelaatbare inbreuk maakte op het demonstratierecht, dat voortvloeit uit de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De politierechter toetste aan het Europese kader en concludeerde dat de beperking van dat recht bij wet was voorzien, een gerechtvaardigd doel diende (openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en bescherming van de gezondheid) en noodzakelijk was in een democratische samenleving. Doorslaggevend was dat het opzettelijk en ernstig verstoren van het normale verkeer en het dagelijks leven verder ging dan wat bij een vreedzame demonstratie nog te dulden valt, een zogenoemde 'reprehensible act' volgens rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Ook woog mee dat de gemeente Utrecht, na overleg met politie, Rijkswaterstaat en de Veiligheidsregio, Extinction Rebellion vooraf een alternatieve locatie voor de demonstratie had aangeboden, een rotonde onder de A12, waarvan de organisatie geen gebruik had gemaakt.
De verdediging voerde verder aan dat het optreden van politie en justitie een zogeheten 'chilling effect' zou hebben, waardoor mensen uit angst voor vervolging zouden afzien van deelname aan toekomstige demonstraties. De politierechter volgde dit niet: de verdachte was niet vervolgd vanwege zijn deelname aan de demonstratie als zodanig, maar vanwege het gevaarzettende misdrijf dat hij daarbij pleegde, en de genomen maatregelen, twee nachten inverzekeringstelling en tijdelijke inname van zijn rijbewijs, waren daarmee niet disproportioneel.
De officier van justitie eiste een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van een maand, een taakstraf van 120 uur en een ontzegging van de rijbevoegdheid van twee maanden. De politierechter kon de rijontzegging niet opleggen, omdat de wet die straf niet toelaat bij overtreding van artikel 162 Sr, en legde uiteindelijk een lagere voorwaardelijke gevangenisstraf op dan geëist, mede omdat al rekening was gehouden met het eerdere ingrijpende optreden van politie en justitie.
Rijkswaterstaat vorderde als benadeelde partij bijna € 35.000 aan kosten voor extra ingezet personeel en materieel. De politierechter oordeelde dat de vraag of deze kosten voor vergoeding in aanmerking komen een te uitgebreide beoordeling zou vergen voor de strafprocedure en verklaarde Rijkswaterstaat niet-ontvankelijk in die vordering, die alleen nog bij de burgerlijke rechter kan worden aangebracht. De proceskosten tussen Rijkswaterstaat en de verdachte werden gecompenseerd. De politierechter veroordeelde de verdachte uiteindelijk tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van twee weken met een proeftijd van twee jaar, en een taakstraf van 120 uur.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:HR:2025:1863, Hoge Raad, 05-12-2025, 25/02649
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:1284, Hoge Raad, 12-09-2025, 24/02565
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2024:1422, Hoge Raad, 11-10-2024, 22/00955
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2024:434, Hoge Raad, 15-03-2024, 22/02958
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Midden-NederlandRechtsgebied
StrafrechtZaaknummer
16-122730-26
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.