Politierechter veroordeelt Extinction Rebellion-activist voor blokkade A12 en A2 — RBMNE:2026:6224
wegversperring bij klimaatdemonstratie en grenzen van het demonstratierecht
Eiser / verzoeker
Openbaar Ministerie
Verweerder / gedaagde
verdachte
Verdachte veroordeeld tot 2 weken voorwaardelijke gevangenisstraf en 120 uur taakstraf voor het blokkeren van de A12 en A2; de schadeclaim van Rijkswaterstaat van € 34.973,84 wordt niet-ontvankelijk verklaard.
- Beroep op het gelijkheidsbeginsel wegens niet-optreden bij boerenprotesten verworpen: onvoldoende vergelijkbare feiten vastgesteld
- Blokkade van de snelweg is een abstract gevaarzettingsdelict: daadwerkelijk gevaar hoeft niet te zijn ontstaan, voorzienbaarheid volstaat
- Vreedzame demonstratie beschermd door het demonstratierecht, maar opzettelijke ernstige verstoring van het verkeer geldt als laakbare gedraging die vervolging rechtvaardigt
- Rijontzegging niet opgelegd omdat de wet die straf niet toestaat bij dit delict
- Schadeclaim van Rijkswaterstaat (€ 34.973,84) niet-ontvankelijk verklaard; vergt uitgebreider onderzoek dan in het strafproces mogelijk is
Samenvatting
Een deelnemer aan een demonstratie van Extinction Rebellion die op 25 april 2026 met zijn auto de snelwegen A12 en A2 bij Utrecht blokkeerde, is door de politierechter in Utrecht veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee weken en een taakstraf van 120 uur. De rechtbank oordeelt dat het gedrag van de man buiten de bescherming van het demonstratierecht viel, ook al ging het om een vreedzame actie voor het klimaat.
De man reed die zaterdagmiddag samen met twee andere demonstranten met de auto naar de snelweg, zette de wagens naast elkaar midden op de rijbaan stil en liet ze staan, zodat het achteropkomende verkeer geen kant meer op kon en andere demonstranten de weg op konden lopen. Het gevolg was een verkeersinfarct rond Utrecht dat uren duurde.
De verdediging voerde eerst aan dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk moest worden verklaard, omdat de politie bij boerenprotesten op de snelweg bij Den Bosch enkele weken eerder niet had ingegrepen: gelijke gevallen zouden ongelijk worden behandeld. De politierechter verwierp dat verweer: van de boerenprotesten waren onvoldoende vergelijkbare feiten en omstandigheden vastgesteld, en het enkele feit dat ook daar file ontstond is onvoldoende om te concluderen dat het Openbaar Ministerie willekeurig heeft gehandeld.
Over het bewijs was weinig discussie: de verdachte had op zitting zelf bekend dat hij de snelweg had geblokkeerd. Het echte geschilpunt was of van die blokkade gevaar voor de verkeersveiligheid te duchten was, zoals de wet vereist voor het delict wegverspering. De politierechter oordeelde dat dit wel het geval was: het ging om een drukke snelweg van het hoofdwegennet, een blokkade daarvan leidt naar algemene ervaring tot chaotische en gevaarlijke verkeerssituaties, en dat is ook daadwerkelijk gebeurd. Daarbij telt niet alleen gevaar voor mensen, maar ook voor schade aan voertuigen, en de kans op kop-staartbotsingen in een file is een feit van algemene bekendheid.
De kern van de zaak lag bij de vraag of een veroordeling een ontoelaatbare inbreuk zou zijn op het demonstratierecht, dat voortvloeit uit de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De politierechter erkende dat de actie een vreedzame demonstratie was, maar oordeelde dat de verdachte de grens van het toelaatbare had overschreden. Onder de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens mag tegen een demonstrant worden opgetreden als hij zich schuldig maakt aan een 'laakbare gedraging': het opzettelijk ernstig verstoren van het normale leven en de rechtmatige activiteiten van anderen, verder gaand dan wat bij een normale demonstratie te verwachten is. Daarvan was hier sprake, mede omdat uit het dossier bleek dat niet alleen de verkeersveiligheid maar ook de gezondheid van anderen in gevaar kwam: een verkeersinfarct kan de aanrijtijden van ambulances en andere hulpdiensten flink vertragen, en uit het dossier bleek dat minstens één ambulance met sirene daadwerkelijk vast kwam te staan. Bovendien had de gemeente Extinction Rebellion vooraf gewaarschuwd voor deze risico's en een alternatieve locatie voor de demonstratie aangeboden, een drukke rotonde onder de A12, waarvan de organisatie geen gebruik had gemaakt.
De politierechter beoordeelde ook of het optreden van politie en justitie zelf niet zo streng was geweest dat mensen daardoor zouden afzien van demonstreren, het zogeheten 'chilling effect'. De verdachte was twee nachten in verzekering gesteld en raakte zijn rijbewijs meer dan twee maanden kwijt. De politierechter vond dit niet disproportioneel, gelet op de ernst van het gepleegde feit, en hield er bij de strafoplegging wel rekening mee door lager uit te komen dan de eis van de officier van justitie.
Die had een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van een maand, een taakstraf van 120 uur en een rijontzegging van twee maanden geëist. De politierechter kon de rijontzegging al niet opleggen omdat de wet dat voor dit delict niet toestaat, en legde uiteindelijk een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee weken met een proeftijd van twee jaar op, naast de taakstraf van 120 uur, bij niet-uitvoering te vervangen door 60 dagen hechtenis.
Rijkswaterstaat had zich als benadeelde partij gevoegd met een schadeclaim van € 34.973,84 voor de extra inzet van personeel en materieel. De politierechter verklaarde deze vordering niet-ontvankelijk: de vraag of kosten van een publieke taakuitvoerder als schade kunnen worden aangemerkt vergt een uitgebreider onderzoek dan in een strafzaak mogelijk is. Rijkswaterstaat kan zijn claim wel aan de burgerlijke rechter voorleggen. De proceskosten van de vordering werden gecompenseerd, zodat ieder de eigen kosten draagt.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:HR:2025:1863, Hoge Raad, 05-12-2025, 25/02649
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2025:1284, Hoge Raad, 12-09-2025, 24/02565
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2024:1422, Hoge Raad, 11-10-2024, 22/00955
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
ECLI:NL:HR:2024:434, Hoge Raad, 15-03-2024, 22/02958
Hoge Raad · Bestuursrecht; Belastingrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Midden-NederlandRechtsgebied
StrafrechtZaaknummer
16-122727-26
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.