Rechter laat openbaarmaking van stal- en landbouwgegevens van alle boeren door, LTO en NMV vangen bot — RBMNE:2026:6712
openbaarmaking van gegevens uit de Gecombineerde opgave op grond van de Woo
Eiser / verzoeker
POV, NMV, LTO Nederland en KAVB (verzoekers)
Verweerder / gedaagde
de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Verzoeken om voorlopige voorziening van POV, NMV, LTO en KAVB afgewezen; de minister mag de stal- en landbouwtellingsgegevens openbaar maken.
- Boerenorganisaties zijn belanghebbend omdat zij een collectief belang van agrariërs behartigen; van misbruik van procesrecht is geen sprake.
- Geen zienswijze nodig voor gegevens die boeren zelf verstrekten; publicatie in de Staatscourant en de brief aan boeren waren onvolledig, maar schaden hen niet zodanig dat de procedure over moet.
- Dieraantallen, staltypen en bedrijfsadressen zijn emissiegegevens, ook als ze oud zijn; daarvoor gelden geen weigeringsgronden.
- Landbouwtellingsgegevens zijn milieu-informatie; schade voor concurrentie, privacy en veiligheid is niet concreet gemaakt.
- Verzoeken afgewezen omdat de beroepen geen redelijke kans van slagen hebben.
Samenvatting
Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) vroeg in februari 2023 de minister van Landbouw om alle registraties over dieraantallen, stalsystemen, landgebruik en bemesting die boeren jaarlijks via de Gecombineerde opgave aan de overheid doorgeven. Het ging om gegevens per bedrijfslocatie vanaf 1989. De minister wees het verzoek in maart 2025 eerst af, maar besloot na bezwaar van MOB op 17 februari 2026 om vier Excelbestanden openbaar te maken: dieraantallen en staltypen per locatie, landbouwtellingsgegevens over gewassen en grondgebruik, een lijst met vraagcodes en de adressen van de bedrijven.
Vier belangenorganisaties, de varkenshouders van POV, melkveehoudersvakbond NMV, LTO Nederland en bloembollenvereniging KAVB, gingen in beroep en vroegen de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland de openbaarmaking op te schorten tot de bodemzaak is beslist. Het gaat volgens de rechtbank om ongeveer 2000 beroepszaken van agrariërs. MOB nam als derde partij deel.
MOB vond dat de organisaties geen belanghebbende waren en misbruik maakten van procesrecht door tegen beter weten in te procederen om openbaarmaking te vertragen. De voorzieningenrechter volgde dat niet. De organisaties behartigen volgens hun statuten het collectieve belang van boeren, en deze zaak verschilt van eerdere: het verzoek is groter en de landbouwtellingsgegevens zijn nooit eerder beoordeeld.
De organisaties klaagden dat de minister zijn voornemen alleen in de Staatscourant had aangekondigd, met een te korte reactietermijn van twee weken. Omdat de boeren de gegevens grotendeels zelf hadden verstrekt, hoefde de minister volgens de rechter geen zienswijze te vragen, en bij zo'n omvangrijk verzoek is de Staatscourant een geschikt middel. Wel vond de rechter de publicatie onvolledig, omdat die alleen over emissiegegevens van veehouders sprak, terwijl ook akkerbouwers en tuinders geraakt worden. Ook de brief aan de boeren was onjuist en vermeldde ten onrechte bezwaar in plaats van beroep. Die fouten hebben de boeren echter niet zo benadeeld dat de procedure over moet.
Inhoudelijk oordeelde de rechter dat de stalgegevens met dieraantallen en adressen milieu-informatie over emissies zijn. Het Europese Hof van Justitie en de Raad van State leggen dat begrip niet beperkt uit, en de plaats van de uitstoot en het aantal dieren horen daarbij. Dat het om oude gegevens gaat, maakt dat niet anders. Voor emissiegegevens gelden geen weigeringsgronden, dus privacy en veiligheid kan de minister niet meewegen. De landbouwtellingsgegevens zijn ook milieu-informatie, omdat gewasteelt en bemesting het milieu beïnvloeden. Daar moest de minister wel belangen afwegen, maar de organisaties maakten schade aan de concurrentiepositie, privacy of dreiging van sabotage niet concreet. Dat milieuorganisaties de gegevens willen gebruiken voor handhavingsverzoeken, is geen zwaarwegend belang.
De voorzieningenrechter erkende dat openbaarmaking de beroepen vrijwel zinloos maakt, maar dat volgt uit de regel dat beroep geen schorsende werking heeft. Hij wees de verzoeken om een voorlopige voorziening af. De minister mag de Excelbestanden openbaar maken, voor zover dat nog niet is gebeurd. Griffierecht en proceskosten worden niet vergoed.
Betrokken advocaten
P.M.A.A. Smits
NMV
mr. J. van Essen
verweerder
mr. S.F. Hu
verweerder
mr. T.J. van Alten
MOB
S. van Uffelen
MOB
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBNNE:2025:5206, Rechtbank Noord-Nederland, 04-12-2025, LEE 24/2899
Rechtbank Noord-Nederland · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RBNHO:2025:12740, Rechtbank Noord-Holland, 27-10-2025, 24-1334
Rechtbank Noord-Holland · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBNHO:2025:12839, Rechtbank Noord-Holland, 20-10-2025, 24-1137
Rechtbank Noord-Holland · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBOVE:2025:6025, Rechtbank Overijssel, 13-10-2025, ak_24_1228
Rechtbank Overijssel · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Midden-NederlandRechtsgebied
Bestuursrecht; OmgevingsrechtZaaknummer
UTR 26/1642, 26/1848 en 26/3103
Procedure
Voorlopige voorziening
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
In Overhees, een wijk in Soest, ligt een voetbalclub vlak bij een bosgebied met een dassenburcht. De das foerageert op een van de voetbalvelden en beschadigt het veld. De gemeente Soest, eigenaar van de velden, vroeg daarom op 22 juli 2024 bij de provincie Utrecht een omgevingsvergunning aan voor een flora- en faunaactiviteit: het plaatsen van een dassenraster rondom het veld, zodat de dassen geen schade meer aanrichten. Gedeputeerde staten van Utrecht verleenden die vergunning op 28 november 2024, geldig tot en met 1 oktober 2028. Stichting Behoud Overhees, die opkomt voor de leefomgeving in de wijk, maakte bezwaar. Op 23 september 2025 verklaarden gedeputeerde staten dat bezwaar gegrond. Zij trokken de vergunning in en verleenden meteen een nieuwe vergunning voor hetzelfde doel, met een aangepaste motivering. Daartegen ging de stichting in beroep bij de rechtbank Midden-Nederland. Tegen de verwachting van de stichting kwam de rechtbank niet toe aan de vraag of de vergunning terecht was verleend. Bij de voorbereiding van de zitting zag de rechtbank aanleiding om uit zichzelf te onderzoeken of de stichting wel belanghebbende is. Alleen een belanghebbende kan bij de bestuursrechter beroep instellen. De rechtbank vroeg de stichting daarom op 3 september 2026 een overzicht te sturen van haar feitelijke werkzaamheden sinds de oprichting op 30 november 2023. De provincie stelde pas op de zitting van 16 september 2026 dat de stichting geen belanghebbende is. De stichting vond het teleurstellend dat de rechtbank dit zo laat aan de orde stelde. Voor een rechtspersoon geldt dat het algemene belang dat zij behartigt zowel in haar statuten als in haar feitelijke werkzaamheden terug moet komen. Hoe ruimer de doelstelling, hoe zwaarder de eisen aan de werkzaamheden. De doelstelling van de stichting, het bevorderen van het leefmilieu van Overhees, waaronder behoud en versterking van de aangrenzende natuur en het landschap, vond de rechtbank in orde. Het voetbalveld ligt bovendien binnen het werkgebied. De werkzaamheden waren het probleem. Over twee jaar bezien noemde de stichting een bewonersbijeenkomst, een kerstkaartenactie, een nieuwsbrief, een informatieavond over grondwater, overleg met de gemeente over de herinrichting van openbaar groen, een bijdrage aan een scoutingactiviteit en een reactie op een concept-omgevingsprogramma over water. Volgens de rechtbank is dat vrij beperkt, zeker bij zo'n ruime doelstelling. Alleen het overleg over het groen aan het Hazepad zou als natuurwerk kunnen tellen, maar daarbij werden boomsoorten gewijzigd met het oog op zonnepanelen, wat vooral de bewoners diende. De informatieavond over grondwater was vooral gericht op wateroverlast voor bewoners. De overige activiteiten zag de rechtbank niet als relevant. Dat de rechtbank niet alleen naar dassenbescherming keek maar naar alle natuurwerkzaamheden in Overhees en omgeving, veranderde daar niets aan. De rechtbank verklaarde het beroep niet-ontvankelijk. De stichting krijgt haar griffierecht niet terug en geen vergoeding van haar proceskosten. De omgevingsvergunning voor het dassenraster blijft daarmee in stand.
Op de plek waar eerst twee vrijstaande woningen stonden, mag in Loosdrecht een appartementencomplex van 49 appartementen komen, tot 13 meter hoog. Twee buurhuishoudens dienden een verzoek in om een tegemoetkoming in de planschade. Zij verliezen door het nieuwe bestemmingsplan uitzicht en privacy: vanuit hun woning en tuin kijken ze straks tegen een gesloten bouwwand van 11 tot 13 meter aan. Het college van de gemeente Wijdemeren liet een onafhankelijk adviesbureau de verzoeken beoordelen. Dat concludeerde dat de eigenaren door de planologische wijziging in een nadeligere positie zijn gekomen. Het college kende op 4 februari 2025 een tegemoetkoming toe van € 43.600 aan de eigenaren van de ene woning en € 39.000 aan die van de andere, exclusief wettelijke rente. Daarbij werd een drempel van 4% van de woningwaarde afgetrokken voor het normaal maatschappelijk risico: het deel van de schade dat een eigenaar zelf moet dragen omdat het bij het leven in een veranderende omgeving hoort. Projectontwikkelaar Lane Development B.V. maakte bezwaar tegen beide besluiten. Dat werd op 28 oktober 2025 ongegrond verklaard, waarna zij beroep instelde bij de rechtbank. Dat de buren nadeel lijden, staat niet ter discussie. Het geschil gaat alleen over de hoogte van de drempel. Volgens Lane Development had een drempel van 5% moeten gelden, wat tot lagere bedragen zou leiden, omdat het complex volledig past in de ruimtelijke structuur van de omgeving. Ze legde daarvoor een rapport van een ruimtelijk adviesbureau over. De rechtbank legde uit dat een drempel van 5% alleen mag gelden als de ontwikkeling naar aard en omvang binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving past en aansluit bij het jarenlang gevoerde planologische beleid. Past de ontwikkeling maar deels, dan is 4% in beginsel de maat. Volgens vaste rechtspraak rekent men tot de omgeving afstanden tot ongeveer 100 meter. Die omgeving bestaat vooral uit grondgebonden eengezinswoningen van drie bouwlagen en maximaal 9 meter hoog. Alleen aan het Godelindenhof staat een gebouw voor ouderenhuisvesting van drie bouwlagen en 10 meter hoog. Het nieuwe complex telt vier bouwlagen en is maximaal 13 meter hoog. Het dichtstbijzijnde vergelijkbare gebouw staat aan de Nootweg, op ongeveer 190 meter afstand. Dat ligt bovendien in het centrumgebied met een andere bestemming (detailhandel) en zegt volgens de rechtbank niets over de directe omgeving van het plangebied. De andere locaties met hogere bebouwing die Lane Development noemde, liggen op ongeveer 620 meter en meer dan 1 kilometer en tellen om dezelfde reden niet mee. Ook het subsidiaire argument, dat één extra bouwlaag geen wezenlijke afwijking is, hield geen stand. De rechtbank rekende voor dat een bouwhoogte van 13 in plaats van 9 meter een toename van 44,44% betekent. Zowel de adviezen als het rapport van Lane Development zelf bevestigen dat de hoogte van het complex grote impact heeft op de privacy van de buren. Volgens de rechtbank gaat het daarom wel degelijk om een wezenlijke afwijking. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. Het college heeft zich in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat het normaal maatschappelijk risico niet hoger is dan 4% van de woningwaarde, omdat het complex niet volledig in de structuur van de omgeving past. De toegekende bedragen van € 43.600 en € 39.000 blijven daarmee staan. Lane Development krijgt het griffierecht niet terug en ook geen vergoeding van haar proceskosten.
Een sportschool in Huizen bouwde een deel van de parkeerkelder onder het pand om tot extra sportruimte. De gemeente vond dat daarmee een parkeernorm uit het bestemmingsplan werd overtreden en legde de exploitant en de eigenaar een last onder dwangsom op: ze moesten het gebruik van de kelder als sportschool beëindigen of anders alsnog zorgen voor voldoende parkeerplaatsen op eigen terrein. De rechtbank Midden-Nederland oordeelt nu dat de gemeente helemaal geen overtreding kan aanwijzen. De zaak kwam al eerder bij de rechtbank. In een tussenuitspraak van 15 mei 2026 oordeelde de rechtbank dat de gemeente haar beslissing op bezwaar op een onjuiste grondslag had gebaseerd. De gemeente verwees naar een parkeernorm die zou volgen uit vergunningen uit 2002 en 2008, maar in die vergunningen staat nergens een parkeernorm als voorschrift. De gemeente kreeg zes weken de tijd om het gebrek te herstellen en kon daarbij nader onderbouwen dat de parkeernorm uit het bestemmingsplan zelf was overtreden. Dit is de einduitspraak waarin de rechtbank beoordeelt of dat is gelukt. De gemeente stelde in haar aanvullende motivering dat door het gebruik van de kelder als sportschool niet meer wordt voldaan aan artikel 25.2 van het bestemmingsplan Kom-Oost, dat nu deel uitmaakt van het tijdelijke deel van het omgevingsplan. Door de verandering in functie moesten er volgens de gemeente in totaal 53 parkeerplaatsen op eigen terrein beschikbaar zijn: 32 voor de bestaande sportschool en ruim 21 extra voor het nieuwe sportgedeelte. Die plaatsen zijn er niet, dus zouden de exploitanten in overtreding zijn. De rechtbank volgt die redenering niet. De parkeernorm in het bestemmingsplan geldt alleen bij de oprichting van een nieuw bouwwerk, de vergroting van een bestaand bouwwerk of een verandering in functie. Over de eerste twee is geen discussie: daarvan is geen sprake. De vraag is dus of het ombouwen van de parkeerkelder tot sportruimte een verandering in functie is. Het bestemmingsplan definieert dat begrip niet. Uit de opbouw van de planregels leidt de rechtbank af dat niet elke wijziging in het feitelijke gebruik van een ruimte telt. Het plan somt verschillende soorten gebruik op als functie, zoals maatschappelijke voorzieningen en dienstverlening, elk met een eigen parkeernorm. Alleen wie van de ene naar de andere functie overstapt, verandert dus van functie. Volgens de rechtbank is dat hier niet gebeurd. De eisers exploiteren al een sportschool op het perceel. Voor de verbouwing was de kelder de parkeervoorziening van die sportschool, en daarmee een onderdeel ervan. De rechtbank vergelijkt het met een trappenhuis: dat heeft zelf geen educatieve functie, maar maakt wel deel uit van een school. Na de verbouwing dient de kelder nog steeds de bestaande sportschool. De functie van het perceel is en blijft sport. Zonder verandering in functie speelt de parkeernorm niet, en dus is er geen overtreding. Daarmee heeft de gemeente zich ten onrechte bevoegd geacht om een last onder dwangsom op te leggen. De rechtbank verklaart de beroepen van de sportschool en de tweede eiser gegrond en vernietigt de beslissing op bezwaar. Omdat geen andere uitkomst mogelijk is, doet de rechtbank de zaak zelf af door ook het oorspronkelijke besluit van 30 oktober 2025 te herroepen. De overige beroepsgronden hoeft ze niet meer te bespreken. De eisers hoeven dus niet te voldoen aan de last. De gemeente moet het betaalde griffierecht van in totaal € 794 aan hen vergoeden. Omdat de eisers geen juridisch gemachtigde hadden, krijgen ze geen proceskostenvergoeding.
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil op het voormalige marechausseeterrein aan de Amsterdamsestraatweg in Baarn een opvanglocatie voor 152 personen realiseren, voor een periode van tien jaar. Het college van burgemeester en wethouders van Baarn verleende daarvoor in juni 2025 een omgevingsvergunning. Stichting Behoud het Borrebos, die opkomt voor de natuurbelangen rond Landgoed Paleis Soestdijk, maakte bezwaar en stapte daarna naar de rechter. De stichting voerde twee hoofdargumenten aan. Ten eerste zou de vergunning in strijd zijn met het verstedelijkingsverbod voor het landelijk gebied uit de Provinciale Omgevingsverordening Utrecht. Ten tweede zou de vergunning in strijd zijn met de beschermingsregels voor het Natuurnetwerk Nederland (NNN), omdat het terrein binnen dat netwerk ligt. De rechtbank volgde het college op beide punten. Over het verstedelijkingsverbod oordeelde de rechtbank dat op het marechausseeterrein al eerder sprake was van een stedelijke functie. De omgevingsverordening biedt een uitzondering als een bestaande stedelijke functie een andere stedelijke invulling krijgt, mits de locatie niet groeit en de invloed op de omgeving niet toeneemt. Het college onderbouwde met een rapport van adviesbureau GoFlo dat het nieuwe gebruik minder intensief is dan het voormalige militaire gebruik: minder motorvoertuigen, minder geluid en minder verlichting, waarbij de bestaande verlichting bovendien wordt vervangen door vleermuisvriendelijke varianten. De rechtbank vond die onderbouwing overtuigend. Over de bescherming van het NNN stelde het college dat de regels voor het Natuurnetwerk alleen gelden voor onbebouwde gronden, niet voor bestaande legale bebouwing en verharding. Omdat het hier om een gebruikswijziging van bestaande gebouwen gaat, valt het terrein buiten de reikwijdte van die beschermingsbepaling. De rechtbank deelde dit standpunt. Uit voorzichtigheid had het college toch onderzoek laten doen naar de effecten op het omliggende NNN-gebied; daaruit bleek dat het plan geen nadelige gevolgen heeft. De stichting betoogde ook dat het college onvoldoende had onderzocht of er alternatieve locaties beschikbaar zijn. De rechtbank verwierp dit: als een project op zichzelf ruimtelijk aanvaardbaar is, dwingt het bestaan van alternatieven alleen tot een andere keuze als een alternatief aantoonbaar hetzelfde resultaat oplevert met duidelijk minder bezwaren. De stichting maakte niet aannemelijk dat zulk een concreet en beschikbaar alternatief bestaat. De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De omgevingsvergunning voor de COA-opvanglocatie in Baarn blijft daarmee in stand. De stichting krijgt het griffierecht niet vergoed en ontvangt geen proceskostenvergoeding.