Rechtbank wijst schadeclaim van Zorgvervoercentrale Nederland af in aanbestedingsgeschil met Noord-Hollandse gemeenten — RBNHO:2023:14265
aanbestedingsrecht / schadevergoeding na onrechtmatige publicatie bedrijfsgevoelige informatie
Eiser / verzoeker
Zorgvervoercentrale Nederland B.V. en Reva Taxi B.V. (h.o.d.n. Bios Personenvervoer)
Verweerder / gedaagde
Gemeenten Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo en Uitgeest
Alle vorderingen van ZCN en Reva Taxi afgewezen; eisers hoofdelijk veroordeeld tot betaling van € 17.013,00 aan proceskosten.
- Schade door niet-toepassing van de OPOV-regeling staat in te ver verwijderd causaal verband met de onrechtmatige publicatie van het bestand om aan de gemeenten te kunnen worden toegerekend.
- De noodzaak tot het sluiten van de overbruggingsovereenkomst vloeide voort uit het door ZCN zelf aangespannen kort geding, niet uit de oorspronkelijke onrechtmatige daad.
- ZCN heeft onvoldoende onderbouwd dat zij bij de eerste aanbesteding een reële winkans had, mede gelet op haar eigen verklaring dat zij te duur is voor prijs-aanbestedingen.
- In de schadestaatprocedure rust de stelplicht en bewijslast voor schade en causaal verband op ZCN; aan bewijslevering komt de rechtbank niet toe nu ZCN al aan haar stelplicht heeft gefaald.
Samenvatting
Een langlopend aanbestedingsgeschil over regiotaxivervoer in de regio Noord-Kennemerland heeft voor Zorgvervoercentrale Nederland B.V. (ZCN) en Reva Taxi B.V. een ongunstig einde gekregen. De rechtbank Noord-Holland wees alle schadeclaims af, ondanks een eerder vastgestelde onrechtmatige daad door de betrokken gemeenten.
Het conflict begon in juli 2015, toen de gemeenten Alkmaar, Bergen, Castricum, Dijk en Waard, Heiloo en Uitgeest gezamenlijk een Europese aanbesteding organiseerden voor collectief taxivervoer. Tijdens een zogeheten Nota van Inlichtingen publiceerden de gemeenten per abuis een vertrouwelijk bestand met bedrijfsgevoelige informatie van ZCN op het aanbestedingsplatform TenderNed. Nadat ZCN dit meldde, trokken de gemeenten de Nota in en schreven zij kort daarna een nieuwe aanbesteding uit. Die opdracht werd uiteindelijk gegund aan Connexxion Taxi Services, waarbij ZCN als vierde van de vijf inschrijvers eindigde.
In een eerder vonnis uit 2017, dat in hoger beroep in 2020 werd bevestigd, stelde de rechtbank al vast dat de gemeenten met het publiceren van het bestand onrechtmatig hadden gehandeld. Die uitspraak opende de deur voor een schadestaatprocedure, waarbij ZCN de werkelijke schade zou moeten aantonen. In die procedure vorderde ZCN twee schadeposten: € 730.824,00 aan afvloeiingskosten voor personeel en € 322.795,00 aan gederfde winst wegens het mislopen van de eerste aanbesteding.
De afvloeiingskosten hangen samen met de zogenoemde OPOV-regeling, een cao-verplichting die een nieuwe vervoerder verplicht om minimaal 75% van het personeel van de vertrekkende vervoerder een baanaanbod te doen. Connexxion paste deze regeling niet toe, waardoor ZCN haar chauffeurs moest doorbetalen en aanzienlijke ontslagkosten maakte. ZCN betoogde dat dit rechtstreeks voortvloeide uit de vertraging die de onrechtmatige publicatie veroorzaakte.
De rechtbank verwierp dit verband. Het onmiddellijke gevolg van de publicatiefout was dat de gemeenten de eerste aanbesteding introkken en een nieuwe uitschreven. Dat de OPOV-regeling uiteindelijk niet werd toegepast, was het resultaat van een reeks latere gebeurtenissen, waaronder het kort geding dat ZCN zelf had aangespannen tegen de voorlopige gunning aan Connexxion. Dat kort geding dwong de gemeenten tot het sluiten van een tijdelijke overbruggingsovereenkomst, waarop de cao-bescherming niet van toepassing was. Het gerechtshof Amsterdam had in een eerdere procedure al geoordeeld dat de gemeenten geen verwijt treft voor het niet opnemen van de OPOV-verplichting in die overbruggingsovereenkomst. De rechtbank concludeerde dat de schade te ver verwijderd stond van de oorspronkelijke onrechtmatige daad om toerekening te rechtvaardigen.
Over de gederfde winst oordeelde de rechtbank dat ZCN onvoldoende had onderbouwd dat zij bij de eerste aanbesteding een reële kans had gehad om te winnen. ZCN stelde dat zij dankzij jarenlange uitvoeringskennis een scherpe prijs had kunnen bieden, maar de rechtbank wees op een gespreksverslag uit augustus 2015 waaruit bleek dat ZCN zelf aangaf niet meer mee te doen aan aanbestedingen die puur op prijs worden gegund, omdat zij daarvoor te duur is. Ook het feit dat ZCN bij de tweede aanbesteding als laatste eindigde op het prijsonderdeel, sprak tegen haar eigen redenering. De rechtbank oordeelde dat ZCN haar stelplicht had verzuimd.
De rechtbank wees alle vorderingen van ZCN en Reva Taxi af en veroordeelde hen hoofdelijk in de proceskosten van de gemeenten, vastgesteld op € 17.013,00.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:GHAMS:2025:3142, Gerechtshof Amsterdam, 25-11-2025, 200.339.515
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBDHA:2025:8389, Rechtbank Den Haag, 23-04-2025, C/09/669478 / HA ZA 24-587
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht
ECLI:NL:RBNHO:2023:14090, Rechtbank Noord-Holland, 13-12-2023, C/15/336466 / HA ZA 23-80
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBNHO:2023:8249, Rechtbank Noord-Holland, 16-08-2023, C/15/336466 / HA ZA 23-80
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Noord-HollandRechtsgebied
Civiel Recht; AanbestedingsrechtZaaknummer
C/15/337560 / HA ZA 23-139
Procedure
Bodemzaak
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. mr. A.J. Wolfs
- dhr. jonkheer mr. Th.S. Röell
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
De gemeente Haarlemmermeer wil de locatie van de voormalige mavo in Zwanenburg laten ontwikkelen tot een appartementencomplex met 18 middeldure en dure woningen. Ze verkoopt de grond aan de ontwikkelaar met de beste combinatie van prijs en kwaliteit, via een Europese aanbesteding in de vorm van een concurrentiegerichte dialoog. Twee partijen schreven in. De gemeente sprak eerst het voornemen uit om de opdracht te gunnen aan de inschrijver met de hoogste score, een ontwikkelaar die daarvoor 90 van de 100 punten kreeg. Zes dagen later trok ze dat voornemen in en koos ze voor de nummer twee. De aanleiding was een klacht van die nummer twee. Die wees erop dat de winnaar bijna de helft van de auto's in een halfverdiepte parkeergarage onder het gebouw wilde stallen. Volgens de aanbestedingsstukken moest het parkeren op het terrein achter het gebouw plaatsvinden. Bovendien zou de garage het toegestane aantal bouwlagen overschrijden. De gemeente gaf toe dat haar eigen beoordelingsteam dit over het hoofd had gezien en verklaarde de inschrijving alsnog ongeldig. De ontwikkelaar die eerst als winnaar was aangewezen, stapte naar de voorzieningenrechter in Haarlem en eiste dat de gemeente het intrekken van het gunningsvoornemen zou terugdraaien. Subsidiair wilde hhij dat de aanbesteding werd ingetrokken en opnieuw gehouden. De voorzieningenrechter wijst die vorderingen af. Het leidraad en het kavelpaspoort bevatten meerdere keren dezelfde zin: het parkeren vindt plaats op het terrein achter het gebouw. Voor de fietsenstalling lieten de stukken de inschrijvers wel de keuze tussen inpandig en in de tuin. Dat verschil maakt volgens de rechter duidelijk dat voor autoparkeren geen ruimte was om elders te kiezen. Een behoorlijk geïnformeerde en oplettende inschrijver kon dat begrijpen. Tijdens de dialoogronde stelde niemand een vraag over ondergronds of halfverdiept parkeren, en de ontwikkelaar zelf had er toen nog niet over nagedacht. Wie de stukken ruimer las dan bedoeld, had vragen moeten stellen, aldus de rechter. Dat de gemeente pas na de klacht van de concurrent ingreep, is zuur voor de oorspronkelijke winnaar, maar verandert niets. Een ongeldige inschrijving moet terzijde worden gelegd, ook als dat pas later blijkt. Ook het aantal bouwlagen was een zelfstandige reden. Het begrip bouwlaag staat niet in de aanbestedingsstukken, maar de rechter sluit aan bij het omgevingsplan en het Besluit bouwwerken leefomgeving. Volgens die maatstaven overschrijdt de halfverdiepte garage het maximum, en dat heeft de ontwikkelaar niet gemotiveerd weersproken. Dat de maximale bouwhoogte niet wordt overschreden, doet daar niet aan af. De ontwikkelaar voerde ook aan dat de winnende partij een niet-toegestane variant had ingediend, omdat haar plan ruimte liet om het gebouw iets te verschuiven. De rechter volgt dat niet. Het ging om één inschrijving, en de speling in het bouwvlak is geen variant. De rechter wijst alle vorderingen af en veroordeelt de ontwikkelaar in de proceskosten van zowel de gemeente als de tussenkomende partij: € 2.101 aan ieder, met wettelijke rente als niet binnen veertien dagen wordt betaald.
Ballast Nedam werd door Stadswerk072 uitgesloten van een aanbestedingsprocedure voor de herinrichting van een rotonde in Alkmaar, maar de rechtbank Noord-Holland oordeelt dat die uitsluiting onterecht was. De bouwer had twee kleine fouten gemaakt bij haar inschrijving, maar die hadden hersteld moeten worden in plaats van te leiden tot diskwalificatie. Stadswerk072 organiseerde namens de gemeente Alkmaar een aanbesteding voor de 'Herinrichting rotonde Bergerhout'. Het gunningscriterium was de laagste prijs. Naast Ballast Nedam hadden ook BAM Infra en Strukton Wegen & Beton zich ingeschreven. Na een inhoudelijke toetsing verklaarde Stadswerk072 de inschrijving van Ballast Nedam ongeldig wegens twee afwijkingen van het bijgestelde bestek. De eerste fout betrof een bestekspost over het afvoeren van grond. Tijdens de aanbestedingsprocedure was de rekeneenheid gewijzigd van kubieke meters (m3) naar tonnen. Ballast Nedam had per abuis de oude inschrijfstaat gebruikt en daardoor de prijs in m3 opgegeven in plaats van in tonnen. Stadswerk072 betoogde dat de eenheidsprijs daarmee inhoudelijk was gewijzigd. De rechtbank zag dat anders: de totaalprijs was bekend, de omrekenfactor stond vast, en het minimale prijsverschil van €1,12 was puur het gevolg van afronding bij de omrekening. De economische inhoud van de aanbieding veranderde dus niet. De tweede fout betrof een bestekspost voor het aanvragen van vergunningen. Die post was door Stadswerk072 zelf al vóór de inschrijvingsdeadline komen te vervallen, maar Ballast Nedam had hem per abuis laten staan met een bedrag van €500. Stadswerk072 verweet Ballast Nedam dat zij bij haar toelichting had voorgesteld dit bedrag te verwerken in de kortingspost, wat volgens Stadswerk072 een inhoudelijke wijziging van de inschrijving opleverde. De rechtbank volgde dat standpunt niet. Het schrappen van een al vervallen post wijzigt de inschrijving niet inhoudelijk, en het voorstel van Ballast Nedam over de boekhoudkundige verwerking was slechts een suggestie die zij inmiddels had ingetrokken. De rechter benadrukt dat het aanbestedingsrecht herstel van administratieve vergissingen toelaat, zolang de economische inhoud van de aanbieding niet verandert en de concurrentiepositie van andere inschrijvers niet wordt beïnvloed. In beide gevallen was objectief vast te stellen wat Ballast Nedam had aangeboden. Uitsluiting was volgens de voorzieningenrechter disproportioneel en diende geen enkel aanbestedingsrechtelijk belang. De rechtbank gebiedt Stadswerk072 om de gunningsbeslissing — waarbij de opdracht aan BAM Infra zou gaan — binnen 72 uur in te trekken en de inschrijving van Ballast Nedam alsnog mee te nemen in de beoordeling. Binnen 30 kalenderdagen moet een nieuwe voorlopige gunningsbeslissing worden genomen. De gevorderde dwangsom werd afgewezen omdat Stadswerk072 had toegezegd zich als publiekrechtelijke instelling aan het vonnis te zullen houden. Stadswerk072 wordt veroordeeld in de proceskosten van Ballast Nedam ter hoogte van €2.226,57.
Een orthopedagoog-generalist uit Zaanstad deed mee aan een Europese aanbesteding voor specialistische jeugdhulp in de regio Zaanstreek-Waterland, maar werd door gemeente Zaanstad uitgesloten omdat haar inschrijving niet voldeed aan de gestelde eisen. De gemeente had als eis gesteld dat minimaal 80% van de betrokken medewerkers in loondienst moest zijn bij de inschrijvende partij. De vrouw werkt echter met een team van circa acht zelfstandige professionals en had zelf in haar toelichting vermeld dat het aandeel zzp'ers circa 89% bedroeg. Haar eigen aandeel medewerkers in loondienst bedroeg daarmee hooguit 11%. Naast de eis over personeel in loondienst stelde de aanbesteding ook dat de inschrijver een multidisciplinair team beschikbaar moest hebben van 10 tot 15 fte. De gemeente concludeerde dat uit de lijst van zelfstandige professionals die de vrouw opgaf, niet af te leiden viel hoeveel fte per discipline zij konden bijdragen, mede omdat aannemelijk is dat zij ook eigen praktijken hebben en niet allen voltijds beschikbaar zijn. De vrouw was het niet eens met haar uitsluiting en stapte naar de rechter. Zij voerde aan dat de gemeente onvoldoende had uitgelegd of bij de beoordeling rekening was gehouden met onderaanneming of een beroep op de capaciteit van derden. Ook wees zij erop dat de aanbestedingsstukken uitdrukkelijk ruimte boden voor inschrijving via onderaannemers, combinaties of een beroep op derden. De rechter stelde haar daarin echter niet in het gelijk. Zij had bij haar inschrijving de vraag of zij een beroep deed op de draagkracht van derden met 'nee' beantwoord. Daardoor had de gemeente ook geen afzonderlijke formulieren van de teamleden kunnen beoordelen. De vrouw stelde dat zij dacht dat 'draagkracht' alleen op financiële draagkracht sloeg, maar de rechter oordeelde dat dit voor haar eigen rekening en risico komt: het begrip is in de Aanbestedingswet 2012 ook van toepassing op beroepsbekwaamheid en staat ook in de aanbestedingsleidraad in verband met geschiktheidseisen. De gemeente mocht haar ook niet de gelegenheid bieden haar inschrijving aan te passen of aan te vullen, want dat zou in strijd zijn met het gelijkheidsbeginsel dat voor aanbestedende diensten geldt. Een procedureel punt speelde ook: de gemeente had in de uitsluitingsbrief geschreven dat de vrouw tot 14 mei 2026 bezwaar kon maken, maar bedoelde daarmee dat zij een kort geding moest starten. Door die onduidelijke formulering zette de gemeente haar op het verkeerde been. Bovendien viel de uiterste termijn op Hemelvaartsdag, een erkende feestdag. De rechter oordeelde dat de termijn dan doorloopt tot de eerstvolgende werkdag en dat de gemeente, nu zij zelf onduidelijkheid had gecreëerd, zich niet in redelijkheid kon beroepen op een termijnoverschrijding van één dag. De vrouw was daarmee ontvankelijk in haar vorderingen. Inhoudelijk kon dat haar niet baten. De rechter concludeerde dat de gemeente de inschrijving op goede gronden had uitgesloten en wees alle vorderingen af. De vrouw werd veroordeeld in de proceskosten van de gemeente, begroot op € 2.101.
Orthopedagogische Praktijk De Regenboog B.V. uit Zaanstad vocht in kort geding een beslissing aan van de gemeente Zaanstad, die haar inschrijving op een Europese aanbesteding voor specialistische jeugdhulp had uitgesloten. De voorzieningenrechter van de rechtbank Noord-Holland wees alle vorderingen van De Regenboog af. De gemeente Zaanstad schreef eind 2025 een Europese aanbesteding uit voor specialistische jeugdhulp in de regio Zaanstreek-Waterland, voor de periode 2027 tot 2034. De Regenboog schreef zich in op twee onderdelen: perceel 1B voor hoogspecialistische ambulante hulp en perceel 2 voor verblijfszorg. In april 2026 sloot de gemeente beide inschrijvingen uit wegens het niet voldoen aan de gestelde eisen. Voor het ambulante perceel (1B) constateerde de gemeente twee problemen. Ten eerste ontbrak een deugdelijke onderbouwing van het percentage medewerkers in loondienst: De Regenboog vermeldde slechts een percentage van 3% ZZP-inzet, zonder de vereiste berekening van personeelskosten. Ten tweede had De Regenboog geen psychiater of arts voor verstandelijk gehandicapten in dienst. Zij had wel een vacature openstaan, maar dat volstaat niet als bewijs dat de discipline daadwerkelijk beschikbaar is binnen de organisatie. Voor de verblijfszorg (perceel 2) gold als eis dat een inschrijver kon aantonen minimaal tien cliënten in één kalenderjaar te hebben gehuisvest voor één opdrachtgever. De Regenboog erkende dit cliëntenaantal abusievelijk niet te hebben vermeld in haar inschrijving. Na twee verduidelijkingsronden kon zij dit alsnog niet aantonen: zij verwees naar het contractbeheer van de gemeente, maar dat leverde niets op. Bovendien bleek het te gaan om werkzaamheden uitgevoerd in een ander segment dan waarvoor werd ingeschreven. De Regenboog voerde aan dat de eis om een psychiater in loondienst te hebben disproportioneel is, gelet op de krappe arbeidsmarkt. De rechter volgde haar daarin niet. Bij hoogspecialistische jeugdzorg voor jongeren met complexe problemen mag de gemeente strenge eisen stellen aan de samenstelling van het team. De Regenboog had er ook voor kunnen kiezen een psychiater als onderaannemer op te voeren, of samen met een andere partij in te schrijven. Dat zij de term 'draagkracht' in het aanbestedingsformulier uitsluitend opvatte als financiële draagkracht, komt voor haar eigen rekening: dit begrip wordt in de Aanbestedingswet ook gebruikt in verband met beroepsbekwaamheid, en dat staat ook zo in de aanbestedingsleidraad. Vóór de inhoudelijke behandeling moest de rechter ook oordelen over de ontvankelijkheid. De gemeente stelde dat De Regenboog te laat had gehandeld: de vervaltermijn om bezwaar te maken liep tot en met 14 mei 2026, maar de gemeente ontving de concept-dagvaarding pas op 15 mei. De rechter verwierp dit verweer. De termijn eindigde op Hemelvaartsdag, een erkende feestdag, en schuift dan door naar de eerstvolgende werkdag. Bovendien had de gemeente in haar brief ongelukkig geformuleerd dat 'bezwaar' mogelijk was, waardoor De Regenboog aanvankelijk een bezwaarschrift indiende bij de gemeente in plaats van direct een kortgedingprocedure te starten. Die onduidelijkheid had de gemeente zelf gecreëerd. Al met al oordeelde de rechter dat de gemeente de inschrijving van De Regenboog op goede gronden had uitgesloten. De voorzieningenrechter wees alle vorderingen af en veroordeelde De Regenboog in de proceskosten van de gemeente, begroot op € 2.101.
Uitkijkpost Media B.V., een lokale krant in Heiloo, verloor een kort geding tegen de gemeente Heiloo over een aanbestedingsprocedure voor het plaatsen van gemeentelijk nieuws in een huis-aan-huisblad. De gemeente had de opdracht opnieuw aanbesteed na een eerder kort geding, waarbij de voorzieningenrechter in januari 2025 de eerste gunningsbeslissing had vernietigd. Ook die tweede aanbesteding trok de gemeente in, waarna zij een derde procedure startte waarbij uitsluitend op laagste prijs werd gegund. Die derde aanbesteding wees opnieuw uit dat Rodi Media de goedkoopste aanbieding had gedaan. Uitkijkpost stapte opnieuw naar de rechter en voerde twee hoofdbezwaren aan. Ten eerste stelde het bedrijf dat de gemeente de tweede aanbestedingsprocedure nooit had mogen stopzetten, omdat geen van de erkende redenen voor intrekking van toepassing was. Ten tweede klaagde Uitkijkpost dat de derde aanbesteding, waarbij uitsluitend op laagste prijs werd gegund, geen eerlijk speelveld bood. Uitkijkpost is voor het drukken en verspreiden van haar krant namelijk afhankelijk van onderdelen van de Rodi Groep, waartoe ook concurrent Rodi Media behoort. Daardoor zou Rodi Media beschikken over marktkennis over de kostprijs van Uitkijkpost, en dus een strategisch voordeel hebben. De voorzieningenrechter verwierp het eerste bezwaar op procedurele gronden. Toen de gemeente in januari 2026 de tweede aanbesteding introk, had Uitkijkpost daar direct bezwaar tegen moeten maken. Dat deed zij niet. Pas nadat in de derde procedure opnieuw aan Rodi Media was gegund, voerde Uitkijkpost dit bezwaar aan. Volgens vaste rechtspraak, het zogeheten Grossmann-arrest van het Europese Hof van Justitie, mag van inschrijvers een proactieve houding worden verwacht: wie bezwaar heeft tegen een beslissing in een aanbestedingsprocedure, moet dat zo snel mogelijk kenbaar maken. Uitkijkpost had haar recht om te klagen over de intrekking dan ook verspeeld. Het tweede bezwaar, over het gunningscriterium laagste prijs, wees de rechter inhoudelijk af. Dat Rodi Media via haar andere bedrijfsonderdelen inzicht zou hebben in de kostprijs van Uitkijkpost, maakt niet dat zij die informatie onrechtmatig had verkregen in de aanbestedingsprocedure. Bovendien wist de gemeente niet dat Uitkijkpost gebruik maakt van diensten van de Rodi Groep. De rechter oordeelde dat Uitkijkpost zelf had kunnen proberen haar bedrijfsproces aan te passen, bijvoorbeeld door een andere drukker te zoeken. Dat zij dit niet heeft gedaan, komt voor haar eigen rekening. Ook de klacht over de lagere oplage van Rodi Media, circa 8.800 exemplaren tegenover 10.000 exemplaren van Uitkijkpost, werd verworpen. Uitkijkpost onderbouwde niet voldoende dat Rodi Media bepaalde wijken in Heiloo helemaal niet bedient. De gemeente verklaarde geen klachten van inwoners te hebben ontvangen en de verspreiding via ophaalpunten mee te tellen. Nu de gemeente geen oplage-eisen meer stelt, is het haar vrij om een lagere dekkingsgraad acceptabel te achten. De voorzieningenrechter wees alle vorderingen van Uitkijkpost af en veroordeelde het bedrijf tot betaling van de proceskosten van de gemeente, begroot op € 2.101,00, te vermeerderen met € 98,00 en eventuele betekeniskosten als het vonnis wordt betekend.