Rechtbank verklaart grondeigenaar niet-ontvankelijk in staatssteunklacht tegen gemeente Velsen — RBNHO:2025:11983
Staatssteun / niet-marktconforme grondverkoop door gemeente
Eiser / verzoeker
Particuliere grondeigenaar (anoniem)
Verweerder / gedaagde
Gemeente Velsen
Eiser niet-ontvankelijk verklaard in zijn vorderingen wegens het ontbreken van de hoedanigheid van belanghebbende in de zin van artikel 108 VWEU; eiser veroordeeld in de proceskosten van € 2.120.
- Eisvermeerdering vijf weken voor de zitting met volledig nieuwe vorderingen over een andere transactie is in strijd met de goede procesorde en blijft buiten beschouwing, omdat de eiser al ruim een half jaar eerder van die transactie op de hoogte was.
- Alleen een belanghebbende in de zin van artikel 108 VWEU kan zich op het Europese staatssteunverbod beroepen; het begrip omvat in het bijzonder concurrerende ondernemingen.
- Agrarische grondspeculatie en grootschalige gebiedsontwikkeling (inclusief bouw- en woonrijp maken voor 242 woningen) zijn wezenlijk verschillende markten; de eiser en CV De Hofgeester Gronden zijn geen concurrenten.
- De omstandigheid dat aan zowel eiser als de begunstigde verplichtingen tot sociale huurwoningbouw zijn opgelegd, maakt de eiser zonder concurrent-relatie niet tot belanghebbende.
- Bij gebreke van een zelfstandige grondslag buiten artikel 108 VWEU volgt niet-ontvankelijkheid in alle oorspronkelijk ingestelde vorderingen.
Samenvatting
Een man uit de regio IJmuiden stapte naar de rechtbank omdat hij vond dat gemeente Velsen verboden staatssteun had verleend aan twee projectontwikkelaars. De gemeente zou percelen grond hebben verkocht tegen een te lage, niet-marktconforme prijs. Concreet ging het om een verkoop van ruim 4.000 vierkante meter aan CV De Hofgeester Gronden voor ruim € 617.000, terwijl die grond kort daarna voor bijna € 6,2 miljoen werd doorverkocht. De eiser betoogde dat hij als grondeigenaar en aspirant-woningbouwontwikkelaar in dezelfde regio direct nadeel ondervond van deze bevoordeling.
Een vijftal weken voor de zitting diende de eiser ook nieuwe vorderingen in over een tweede grondtransactie, waarbij de gemeente aan BPD Ontwikkeling B.V. percelen van ruim 54.000 vierkante meter had verkocht voor slechts € 6 per vierkante meter. De rechtbank liet deze aanvullende vorderingen echter buiten beschouwing. De reden: de eiser was al ruim een half jaar vóór het uitbrengen van de dagvaarding op de hoogte van die transactie, maar koos er toen niet voor om die mee te nemen. Door de eisvermeerdering zo laat in te dienen, nam hij de Gemeente de mogelijkheid om een volwaardig schriftelijk verweer te voeren. Dat risico komt voor zijn eigen rekening.
Voor de oorspronkelijke vorderingen over de transactie met CV De Hofgeester Gronden stuitte de eiser op een fundamenteel probleem: alleen een belanghebbende kan zich beroepen op de Europese staatssteunregels. De rechtbank beoordeelde uitvoerig of de eiser als concurrent van CV De Hofgeester Gronden kon worden aangemerkt. Dat bleek niet het geval.
De eiser bezit weliswaar een perceel waarop een urban villa met maximaal acht woningen wordt gerealiseerd, maar dat perceel is eigendom van familieleden. Daarnaast kocht hij agrarische gronden in de omgeving met de bedoeling die later met winst te verkopen aan een ontwikkelaar. CV De Hofgeester Gronden deed echter iets wezenlijk anders: zij nam voor eigen rekening en risico de volledige projectontwikkeling van een grootschalig woongebied ter hand, maakte de grond bouw- en woonrijp voor 242 woningen, waarmee een investering van naar schatting € 6,8 miljoen gemoeid was, en verkocht de percelen vervolgens door. De rechtbank oordeelde dat agrarische grondspeculatie en grootschalige gebiedsontwikkeling twee verschillende markten zijn. De eiser en CV De Hofgeester Gronden wedijveren niet om dezelfde opdrachten of klanten.
De eiser voerde ook aan dat hem zwaardere eisen werden gesteld voor de bouw van sociale huurwoningen dan aan CV De Hofgeester Gronden, wat hem direct benadeelde. Ook dit argument hield geen stand: omdat de twee partijen geen concurrenten zijn, valt niet in te zien hoe de gestelde steun aan de ontwikkelaar de positie van de eiser kan beïnvloeden. Een beroep op persoonlijk belang vanwege beschuldigingen die de gemeente in andere procedures zou hebben geuit, vond de rechtbank evenmin relevant voor de vraag of hij als belanghebbende kon worden aangemerkt.
De rechtbank verklaarde de eiser niet-ontvankelijk in al zijn vorderingen en veroordeelde hem tot betaling van de proceskosten van de gemeente, begroot op € 2.120.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:GHAMS:2024:1375, Gerechtshof Amsterdam, 21-05-2024, 200.326.137/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RVS:2024:1703, Raad van State, 24-04-2024, 202300450/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RVS:2024:1706, Raad van State, 24-04-2024, 202300452/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RVS:2024:1701, Raad van State, 24-04-2024, 202300447/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Noord-HollandRechtsgebied
Civiel Recht; MededingingsrechtZaaknummer
C/15/361142 / HA ZA 25-41
Procedure
Bodemzaak
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. mr. J. van der Kluit
- dhr. mr. M.P. De Valk
- mw. mr. E.B. van den Heuvel
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
PrijsVrij.nl, een online reisaanbieder zonder boekingskosten, had een agentuurovereenkomst met touroperator Corendon waarbij PrijsVrij als tussenpersoon reizen van Corendon verkocht. In juli 2013 zegde Corendon de samenwerking op, samen met die van ongeveer duizend andere reisagenten. Corendon motiveerde dit met een gewijzigde bedrijfsstrategie: het groeiende aantal online verkoopkanalen en de toegenomen prijstransparantie op internet maakten een selectievere aanpak noodzakelijk. PrijsVrij accepteerde die verklaring niet en spande meerdere procedures aan. In een eerdere zaak, die uiteindelijk bij het gerechtshof Amsterdam belandde, werden sommige vorderingen al gedeeltelijk toegewezen. In deze nieuwe procedure legde PrijsVrij echter een andere grondslag op tafel: de opzegging zou nietig zijn omdat Corendon die had afgestemd met een concurrent, Tomorrow Travel B.V., handelend onder de naam Tjingo. Die afstemming zou in strijd zijn met het kartelverbod uit de Mededingingswet en het Europese mededingingsrecht. Als bewijs wees PrijsVrij op een reeks e-mails. Zo stuurde de directeur van Tjingo in december 2012 voorstellen naar de directeur van Corendon, waarin hij vroeg of Corendon haar aanbod zou verwijderen bij alle kortinggevende retailers behalve Tjingo. Verder beriep PrijsVrij zich op een e-mail van Corendon aan Tjingo uit oktober 2013, waarin stond: "zoals afgesproken hebben wij de samenwerking met Pelikaan en PrijsVrij opgezegd". Corendon betwistte de beschuldigingen uitgebreid. De beslissing om duizend agenten op te zeggen was genomen tijdens een strategiesessie in de zomer van 2012 op het Griekse eiland Kos, ver voordat de e-mails van Tjingo werden verstuurd. Op de voorstellen van Tjingo had Corendon nooit gereageerd, laat staan dat die waren aanvaard. De gewraakte zin "zoals afgesproken" in de e-mail van oktober 2013 was een schrijffout, zo stelde Corendon: haar directeur had de tekst gehaast vanuit zijn auto getypt, net voor een sportevenement, en had "zoals besproken" bedoeld. Bovendien was die e-mail onderdeel van schikkingsbesprekingen en stamde zij van maanden na de daadwerkelijke opzegging. Tjingo had het voorstel in die e-mail ook nooit aanvaard, zo bleek uit latere correspondentie. Het conflict tussen Corendon en Tjingo had zelfs voortgeduurd tot oktober 2014. De kantonrechter oordeelde dat PrijsVrij niet had voldaan aan haar stel- en bewijsplicht. Corendon had gedetailleerd uitgelegd wanneer, waar en waarom de beslissing tot opzegging was genomen. PrijsVrij had dat verweer onvoldoende weerlegd. De e-mails uit 2012 toonden niet aan dat Corendon daadwerkelijk was ingegaan op de voorstellen van Tjingo. De e-mail van oktober 2013 dateerde van ruim na de opzegging en werd door Corendon overtuigend in een andere context geplaatst. PrijsVrij had ook onvoldoende weersproken dat Tjingo het Corendon-voorstel niet had aanvaard. Omdat de vordering volledig was gestoeld op het beweerde kartelverbod en dat niet was komen vast te staan, wees de kantonrechter alle vorderingen van PrijsVrij af en veroordeelde haar tot betaling van € 3.000 aan proceskosten aan Corendon.
Een groep van veertien appellanten, waaronder investeerders en vennootschappen die tussen 2007 en 2014 betrokken waren bij online kansspelen vanuit Malta, spande een civiele procedure aan tegen de Staat der Nederlanden en de Kansspelautoriteit. Zij eisten onder meer een verklaring dat het Nederlandse totaalverbod op online kansspelen in strijd was met het Europese recht op vrij verkeer van diensten, schadevergoeding wegens onrechtmatig overheidshandelen en rectificatie van een persbericht dat het Openbaar Ministerie in 2021 uitgaf. De aanleiding voor de procedure ligt in een strafrechtelijk onderzoek dat het Openbaar Ministerie in 2019 startte. Zes van de appellanten werden verdacht van overtreding van de Wet op de kansspelen, witwassen en deelname aan een criminele organisatie. Er werd beslag gelegd op vermogensbestanddelen van zowel de verdachten als van de overige appellanten die niet als verdachte waren aangemerkt. In het persbericht van juni 2021 meldde het OM dat er beslag was gelegd voor meer dan 100 miljoen euro en dat de verdachten vermoedelijk ruim 250 miljoen euro hadden verdiend met het illegaal aanbieden van online kansspelen. De kern van het juridische geschil draaide om de vraag of het Nederlandse totaalverbod op online kansspelen in de periode 2007-2014 in strijd was met het Europese verdrag. Appellanten betoogden dat het verbod nooit daadwerkelijk heeft gewerkt, nauwelijks werd gehandhaafd en uiteindelijk door de wetgever zelf overboord is gegooid toen in 2021 de Wet kansspelen op afstand werd ingevoerd. Dat bewees volgens hen dat het totaalverbod niet geschikt was om consumentenbescherming of fraudebestrijding te realiseren. Het hof volgde dat betoog niet. Volgens vaste rechtspraak van het Europese Hof van Justitie hebben lidstaten op het gebied van kansspelen een ruime beleidsvrijheid om zelf te bepalen welk beschermingsniveau zij nastreven en welke middelen zij daarvoor inzetten. Een totaalverbod op online kansspelen is in beginsel een geschikt middel, omdat online gokken bijzondere risico's meebrengt: er is geen direct contact tussen speler en aanbieder, de toegang is permanent en anoniem en sociale controle ontbreekt. Het hof stelde vast dat het Europese recht niet vereist dat een lidstaat de meest effectieve of minst vergaande maatregel kiest. De stelling dat het verbod onvoldoende samenhangend werd uitgevoerd, wees het hof eveneens van de hand. De mogelijkheid om via internet deel te nemen aan de Lotto of te wedden op sportevenementen gold als een beperkte uitzondering op een verder alomvattend verbod, en werd door de Staat gecontroleerd. Het prioriteringsbeleid van de Kansspelautoriteit, dat eerst handhavend optrad tegen de grootste aanbieders, deed geen afbreuk aan het verbod als zodanig. Dat de wetgever later koos voor een gereguleerd systeem met vergunningverlening, maakte het eerdere verbod niet alsnog onrechtmatig. Ook de vordering tot rectificatie van het persbericht werd afgewezen. Appellanten stelden dat het bericht hen herleidbaar maakten en de onschuldpresumptie schond. Het hof oordeelde dat het bericht uitsluitend leeftijden en geslacht vermeldde en daarmee niet herleidbaar was tot individuele verdachten. Bovendien maakte het bericht voldoende duidelijk dat het slechts om verdenkingen en vermoedens ging, onder meer door herhaald gebruik van de woorden 'verdacht' en 'vermoedelijk'. Het hof bekrachtigde het vonnis van de rechtbank Den Haag van januari 2024, waarbij alle vorderingen van appellanten waren afgewezen. De appellanten werden veroordeeld in de proceskosten van het hoger beroep, begroot op € 3.567,- te vermeerderen met wettelijke rente.
Digital Revolution B.V. en vijf zusterbedrijven, die samen opereren onder de naam 123inkt, verkopen inktcartridges en aanverwante producten in meerdere Europese landen. HP hanteert een selectief distributiestelsel, wat inhoudt dat HP alleen verkoopt aan handelaren die aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen en zijn erkend als zogenoemde Authorized Partner. 123inkt, dat geen erkende partner is, stelde dat HP daarmee het Europese kartelverbod schendt en misbruik maakt van een economische machtspositie. De rechtbank Amsterdam behandelde de zaak in twee rondes. In een eerder tussenvonnis van december 2024 concludeerde de rechtbank al dat het selectieve distributiestelsel van HP niet voldoet aan de zogenoemde Metro-criteria, de Europese maatstaf voor kwalitatieve selectieve distributie die volledig buiten het kartelverbod valt. Tegelijk oordeelde de rechtbank toen dat van misbruik van een economische machtspositie geen sprake was. In dit eindvonnis werkt de rechtbank de eerste klacht verder uit. Zij stelt vast dat zij in het tussenvonnis een stap had overgeslagen: ook als een selectief distributiestelsel niet aan de Metro-criteria voldoet, volgt daaruit niet automatisch dat het het mededingingsrecht schendt. De rechtbank citeert daarvoor onder meer een recente Britse uitspraak van het Competition Appeal Tribunal. Bepalend is of het stelsel naar zijn aard schadelijk is voor de mededinging, een zogenoemde doelbeperking, of aantoonbaar mededingingsbeperkende gevolgen heeft. Die onderbouwing heeft 123inkt niet geleverd. Noch in de dagvaarding, noch bij de latere mondelinge behandeling heeft 123inkt concrete feiten en omstandigheden aangevoerd waaruit blijkt dat het distributiestelsel van HP naar zijn aard de concurrentie schaadt. 123inkt volstond met de stelling dat elk selectief distributiestelsel per definitie mededingingsbeperkend is en dat het Europese Hof van Justitie dit al had beslist in de arresten Coty en Pierre Fabre. De rechtbank deelt die lezing niet: die arresten stellen slechts dat selectieve distributiestelsels de mededinging beïnvloeden, niet dat zij het doel hebben die te beperken. Ook voor een eventuele gevolgenbeperking, een schending die niet op het oogmerk maar op de werkelijke markteffecten is gebaseerd, ontbraken alle stellingen. 123inkt heeft niets aangevoerd over de relevante product- en geografische markt, de merkbare effecten op die markt of wat er zonder het distributiestelsel zou zijn gebeurd. De rechtbank weigerde 123inkt alsnog de gelegenheid te geven om die onderbouwing te leveren, omdat dit al in de dagvaarding had moeten staan. De rechtbank wees alle vorderingen van 123inkt af en veroordeelde 123inkt in de proceskosten van HP, begroot op € 3.477,00.
Een vrouw kocht in januari 2023 een paard van een paardenfokker voor € 9.750. Voorafgaand aan de koop had een dierenarts het paard klinisch gekeurd en als 'klinisch acceptabel' beoordeeld. Ruim een jaar later, in mei 2024, bleek het paard te lijden aan een aangeboren aandoening: Equine Complex Vertebral Malformation (ECVM), een misvorming van de nekwervels. Een nieuwe dierenarts stelde vast dat deze aandoening al zichtbaar was op de röntgenfoto's die bij de verkoop waren gemaakt. Door de ernst van de aandoening was het paard niet meer bruikbaar als rijpaard. De vrouw stelde de verkoper aansprakelijk en riep in juli 2024 de vernietiging van de koopovereenkomst in wegens dwaling. Ze wilde de koopsom terug en vergoeding van de gemaakte kosten, waaronder meer dan € 5.000 aan stallingskosten. De kantonrechter stelde vast dat beide partijen bij het sluiten van de overeenkomst een onjuiste voorstelling van zaken hadden. Niemand, ook de betrokken dierenartsen niet, wist of had kunnen weten dat ECVM in dit specifieke geval zulke ernstige gevolgen zou hebben. ECVM is namelijk een veel voorkomende aandoening die in veruit de meeste gevallen onschuldig is. De verkoper beriep zich op de 'as is, where is'-clausule in het contract, maar de rechter verwierp dat verweer. Die clausule was te vaag en onvoldoende concreet om het extreme geval dat een paard volledig onbruikbaar is als rijpaard voor rekening van de koper te laten komen. Over de gevolgen van de vernietiging oordeelde de kantonrechter dat volledige terugbetaling van de koopprijs niet passend was. Het paard was ouder geworden en zijn toestand was achteruitgegaan. Bovendien had de koopster het paard bijna anderhalf jaar kunnen optrainen, in een periode dat de ECVM nog geen negatieve rol speelde. De vrouw gaf ook aan dat zij het paard wilde houden als gezelschapsdier. De rechter hield het paard bij haar en matigde de terugbetalingsverplichting op grond van redelijkheid en billijkheid tot € 2.500. De gevorderde stallingskosten van € 5.423 wees de rechter af. Nu de koopster zelf had besloten het paard te houden, bleef zij die kosten sowieso maken, en niet alle kosten waren een direct gevolg van de aandoening. De dierenartskosten van € 204,92 werden wel toegewezen, omdat die waren gemaakt om de aansprakelijkheid vast te stellen. De proceskosten werden gecompenseerd, zodat iedere partij de eigen kosten draagt. De rechtbank veroordeelde de verkoper tot betaling van in totaal € 3.158,67, bestaande uit € 2.500 gedeeltelijke terugbetaling van de koopsom, € 204,92 dierenartskosten en € 453,75 aan buitengerechtelijke incassokosten.