Rechtbank dwingt Den Helder tot besluit en herziening van dwangsom — RBNHO:2026:11166
beroep tegen niet tijdig beslissen en tegen een geweigerde dwangsom bij een Wmo-aanvraag
Eiser / verzoeker
Inwoner van Julianadorp, aanvrager van een Wmo-maatwerkvoorziening
Verweerder / gedaagde
College van burgemeester en wethouders van Den Helder
Beroep tegen niet tijdig beslissen en tegen de geweigerde dwangsom beide gegrond, college moet binnen twee weken alsnog beslissen op straffe van een dwangsom van € 100 per dag met een maximum van € 15.000 en opnieuw beslissen over de dwangsom
- Rechtbank oordeelt, anders dan het college, dat een per e-mail ingediend verzoek al een aanvraag in de zin van de Awb oplevert, ook zonder een daartoe bestemd formulier
- Beroep wegens niet tijdig beslissen kennelijk gegrond; ook het besluit waarin het college een dwangsom weigerde toe te kennen wordt vernietigd
- College moet binnen twee weken na verzending van de uitspraak alsnog beslissen op de aanvraag, op straffe van een dwangsom van € 100 per dag met een maximum van € 15.000
- College moet binnen de geldende termijn opnieuw beslissen over de toekenning van een bestuurlijke dwangsom wegens het eerdere niet tijdig beslissen
- Verzoek om voorlopige voorziening afgewezen omdat de rechtbank al op het beroep zelf heeft beslist; geen proceskostenvergoeding, wel vergoeding van het griffierecht
Samenvatting
Een inwoner van Julianadorp die al maanden wachtte op huishoudelijke ondersteuning en begeleiding via de Wmo, heeft van de rechtbank Noord-Holland op twee punten gelijk gekregen. Niet alleen moet de gemeente Den Helder alsnog snel beslissen op zijn aanvraag, ook de eerdere weigering om hem een dwangsom toe te kennen werd vernietigd.
De man had op 21 april 2026 een melding gedaan en vervolgens op 13 juni 2026 per e-mail een aanvraag ingediend voor een maatwerkvoorziening voor huishoudelijke ondersteuning en individuele begeleiding. Toen het college niet reageerde, stelde hij het op 30 juni 2026 in gebreke. Op 16 juli 2026 stelde hij beroep in tegen het uitblijven van een besluit en vroeg hij de voorzieningenrechter om een spoedmaatregel, omdat hij vanwege ernstige medische en cognitieve beperkingen en de zorg voor zijn minderjarige kinderen in een naar eigen zeggen onhoudbare thuissituatie zat. Pas op 8 augustus 2026 liet het college weten dat het geen dwangsom zou toekennen, omdat er volgens het college nog helemaal geen geldige aanvraag was ingediend: die zou volgens de gemeente via een specifiek formulier moeten worden gedaan.
Het college voerde aan dat het daarom nog niet in gebreke kon zijn, omdat een goed ingediende aanvraag ontbrak. De rechtbank volgde dit standpunt niet. Volgens de wet is al sprake van een aanvraag zodra een belanghebbende een bestuursorgaan verzoekt om een besluit te nemen; dat een aanvraag niet op een voorgeschreven formulier is ingediend of anderszins gebrekkig is, doet daar niet aan af. De rechtbank stelde vast dat de man op 13 juni 2026 wel degelijk een aanvraag had ingediend, dat het college deze per e-mail had ontvangen, en dat het college de man pas op 8 augustus 2026, ruim na zijn ingebrekestelling van 30 juni 2026, had laten weten dat het de aanvraag niet op deze manier vond binnenkomen. Als het college meende dat de aanvraag niet zo kon worden ingediend, had het de man daar veel eerder over moeten informeren.
Omdat de beslistermijn van het college op het moment van de ingebrekestelling al was verstreken en er sindsdien meer dan twee weken waren verstreken, oordeelde de rechtbank dat het beroep wegens het niet tijdig beslissen kennelijk gegrond was en deed zij uitspraak zonder zitting. Ook het beroep tegen het besluit van 8 augustus 2026, waarin het college de dwangsom weigerde, was volgens de rechtbank om diezelfde reden kennelijk gegrond; dat besluit werd vernietigd.
De rechtbank bepaalde dat het college binnen twee weken na verzending van de uitspraak alsnog een besluit moet nemen op de aanvraag voor de maatwerkvoorziening, op straffe van een dwangsom van € 100 per dag met een maximum van € 15.000. Omdat nog niet vaststond hoe lang het college al te laat zou zijn, kon de rechtbank de hoogte van de bestuurlijke dwangsom wegens het eerdere niet tijdig beslissen niet zelf vaststellen. Het college moet daarover, met inachtneming van deze uitspraak, alsnog binnen de daarvoor geldende termijn een nieuwe beslissing nemen.
Omdat de rechtbank op het beroep zelf al een beslissing nam, was er voor de voorzieningenrechter geen aanleiding meer om ook nog een aparte spoedmaatregel te treffen. Het verzoek om voorlopige voorziening werd daarom afgewezen.
Omdat het beroep gegrond is verklaard, moet het college het door de man betaalde griffierecht van € 54 terugbetalen. Voor een proceskostenvergoeding was geen aanleiding, omdat er geen kosten van professionele rechtsbijstand waren gemaakt. De rechtbank verklaarde het beroep op beide onderdelen gegrond, droeg het college op binnen twee weken alsnog een besluit te nemen op straffe van een dwangsom van € 100 per dag met een maximum van € 15.000, vernietigde het besluit van 8 augustus 2026 en droeg het college op opnieuw te beslissen over de toekenning van een dwangsom.
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Noord-HollandRechtsgebied
Bestuursrecht; SocialezekerheidsrechtZaaknummer
HAA 26/3703 en HAA 26/3629
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
In november 2023 kreeg een inwoner van Haarlem bijzondere bijstand in de vorm van een lening van € 1.314,98. De gemeente liet bij die toekenning weten dat zij het gereserveerde vakantiegeld elk jaar in mei zou inhouden om de schuld af te lossen. In februari 2025 stuurde de gemeente een saldo-overzicht met de stand van de schuld per 1 januari 2025, en op 28 mei 2025 volgde een uitkeringsspecificatie waarop de aflossing van de vordering stond. De man maakte op 8 juli 2025 bezwaar tegen die uitkeringsspecificatie. Toen de gemeente niet binnen de termijn beslistte, stelde hij haar in november 2025 in gebreke. Op 28 november 2025 stelde hij beroep in wegens het niet tijdig nemen van een besluit. Op 10 december 2025 verklaarde de gemeente het bezwaar alsnog kennelijk niet-ontvankelijk. Het beroep richtte zich daarna ook tegen dat besluit. De rechtbank beoordeelde eerst het beroep tegen het uitblijven van een beslissing. Omdat de gemeente inmiddels had beslist, had de man daar geen belang meer bij. Dat deel van het beroep is daarom niet-ontvankelijk. Toch krijgt hij een vergoeding van zijn proceskosten, want hij had terecht beroep ingesteld toen de gemeente te laat was. De rechtbank rekende de zaak tot de lichte zaken, omdat het alleen ging om de vraag of de beslistermijn was verstreken, en kwam daarmee op € 467. De kernvraag bij het beroep tegen het besluit van 10 december 2025 was of de uitkeringsspecificatie een besluit is. Alleen tegen een besluit staan bezwaar en beroep open, en een besluit is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan met een publiekrechtelijke rechtshandeling. Volgens de rechtbank is dat niet het geval als de gemeente bij de toekenning van de lening al heeft vastgelegd hoe hoog het bedrag is en hoe het wordt verrekend, in een later saldo-overzicht de openstaande schuld specificeert en de verrekening herhaalt, en de uitkeringsspecificatie daarna alleen 'Aflossing vordering' vermeldt. Dan wordt alleen een eerder besluit uitgevoerd. Dat was hier de situatie. Het besluit van 21 november 2023 meldde al dat het vakantiegeld jaarlijks in mei zou worden ingehouden. Het saldo-overzicht van februari 2025, drie maanden voor de uitkeringsspecificatie, herhaalde dat en specificeerde de schuld. De specificatie van 28 mei 2025 bevatte volgens de rechtbank geen nieuwe aspecten die voor de man onbekend waren. De man voerde aan dat hij de Nederlandse taal niet voldoende machtig is en dat hem daardoor rechtsbescherming wordt onthouden. De rechtbank volgde dat niet. Hij had de stukken in zijn eigen taal kunnen laten uitleggen, bijvoorbeeld door vrienden, kennissen of het Sociaal Wijkteam, en zo zijn positie ten opzichte van de gemeente kunnen begrijpen. De rechtbank verklaart het beroep tegen de niet-ontvankelijkverklaring van het bezwaar ongegrond. Het beroep tegen het niet tijdig beslissen is niet-ontvankelijk, maar de gemeente moet de man wel € 467 aan proceskosten vergoeden.
Een bijstandsontvanger uit Haarlem kreeg in mei 2025 een uitkeringsspecificatie waarop stond dat zijn vakantiegeld werd ingehouden als 'Aflossing vordering'. Hij was het daar niet mee eens en maakte bezwaar. De vraag in deze zaak was of zo'n specificatie een besluit is waartegen bezwaar en beroep openstaan. De voorgeschiedenis begon in december 2022. De gemeente Haarlem vorderde toen € 11.228,78 terug aan onverschuldigd betaalde bijstand. In november 2023 kreeg de man bovendien € 2.250 bijzondere bijstand in de vorm van een lening. Bij die lening stond al dat het gereserveerde vakantiegeld één keer per jaar in mei geheel of gedeeltelijk zou worden ingehouden om de schuld af te lossen. In februari 2025 stuurde de gemeente een saldo-overzicht waarin beide schulden werden gespecificeerd en dezelfde werkwijze met het vakantiegeld werd herhaald. De uitkeringsspecificatie van 28 mei 2025 was het laatste stuk in die reeks. De man maakte op 8 juli 2025 bezwaar tegen die specificatie. Toen de gemeente niet besliste, stelde hij haar op 13 november 2025 in gebreke. Op 28 november 2025 stelde hij beroep in wegens het niet tijdig beslissen. Op 10 december 2025 verklaarde de gemeente het bezwaar alsnog kennelijk niet-ontvankelijk, omdat de specificatie geen besluit zou zijn. Daarop hield de man zijn beroep in stand en vulde hij zijn gronden aan. De rechtbank oordeelt dat de uitkeringsspecificatie geen besluit is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Een besluit is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan die een publiekrechtelijke rechtshandeling inhoudt, en alleen tegen een besluit staan bezwaar en beroep open. Volgens de rechtbank is er sprake van louter herhaling en uitvoering van een eerder genomen besluit wanneer vooraf al duidelijk is aangegeven hoe hoog het terug te betalen bedrag is en hoe het wordt verrekend, wanneer een saldo-overzicht dat nog eens bevestigt, en wanneer de specificatie alleen 'Aflossing vordering' vermeldt. Dat was hier het geval. Er speelden volgens de rechtbank geen nieuwe aspecten die de man nog niet kende. De man had aangevoerd dat hij de Nederlandse taal onvoldoende beheerst en dat hem daardoor rechtsbescherming zou worden onthouden. De rechtbank volgt dat niet. Hij had de stukken in zijn eigen taal kunnen laten uitleggen, bijvoorbeeld door vrienden, kennissen of het Sociaal Wijkteam. Daardoor had hij voldoende zekerheid kunnen krijgen over zijn positie tegenover de gemeente. Het beroep tegen het niet tijdig beslissen is niet-ontvankelijk, omdat de gemeente inmiddels wel had beslist. Omdat de man daar wel terecht beroep tegen had ingesteld, moet de gemeente zijn proceskosten vergoeden. De rechtbank rekent de zaak tot de zaken van licht gewicht, omdat het alleen ging om de verstreken beslistermijn. De rechtbank verklaart het beroep tegen de niet-ontvankelijkverklaring van het bezwaar ongegrond. Het beroep tegen het niet tijdig beslissen is niet-ontvankelijk. De gemeente Haarlem moet de proceskosten van de man vergoeden tot een bedrag van € 467.