Rechtbank laat gasvergunningen Oppenhuizen in stand: bodemdaling speelt geen rol — RBNNE:2026:4848
omgevingsvergunningen gaswinning Oppenhuizen
Eiser / verzoeker
Stichting Inwoners Groningen, Friesland en Drenthe Boven Gas; dorpsverenigingen en coöperatie uit Uitwellingerga; gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren, Wetterskip Fryslân en provincie Fryslân
Verweerder / gedaagde
De minister van Klimaat en Groene Groei (nu Economische Zaken en Klimaat), met Vermilion Energy Netherlands B.V. als vergunninghouder
Beroepen tegen beide omgevingsvergunningen voor gaswinning bij Oppenhuizen ongegrond verklaard; de vergunningen blijven in stand
- Bij de toetsing van een omgevingsvergunning voor milieu moeten ook ondergrondse milieugevolgen worden betrokken, niet alleen bovengrondse effecten.
- Bodemdaling en aardbevingsrisico worden bepaald door de totale hoeveelheid gewonnen gas en niet door de productiesnelheid per dag, dus de hogere dagproductie leidt niet tot milieugevolgen.
- De minister mocht de vergunningen verlenen voordat de instemming met het winningsplan onherroepelijk was; de risico's daarvan liggen bij de vergunninghouder.
- De minister mocht vooruitlopen op de Omgevingswet bij het schrappen van voorschriften en de invulling van de zorgplicht was voldoende duidelijk.
- De gronden van de stichting kunnen vanwege het relativiteitsvereiste niet slagen, omdat de ingeroepen regels niet haar statutaire belang beschermen.
Samenvatting
Bij Oppenhuizen in Friesland wil mijnbouwbedrijf Vermilion drie nieuwe gaswinningsputten aanleggen en in gebruik nemen, met een hogere maximale dagproductie van 500.000 in plaats van 400.000 Nm3 aardgas. Omwonenden, dorpsverenigingen, ondernemers, een belangenstichting voor gaswinningsschade en zelfs overheden in de regio zijn tegen. Zij vrezen bodemdaling, schade aan gebouwen, verzilting van het veenweidegebied en aardbevingen, en wijzen op de ervaringen met het Groningenveld.
De minister verleende op 24 april 2025 twee omgevingsvergunningen. De eerste is voor het aanleggen en testen van de boorgaten (de aanleg- en testvergunning), de tweede voor het in productie nemen van de putten en de verhoging van de dagproductie (de productievergunning). Tegen beide besluiten stelden de Stichting Inwoners Groningen, Friesland en Drenthe Boven Gas, de dorpsverenigingen en de coöperatie uit Uitwellingerga, de gemeenten Súdwest-Fryslân en De Fryske Marren, het Wetterskip Fryslân en de provincie Fryslân beroep in. De zaak is behandeld op de zitting van 16 september 2026. Eerder verklaarde de voorzieningenrechter een verzoek om een voorlopige voorziening tegen de productievergunning niet-ontvankelijk.
Het belangrijkste geschilpunt is of bodemdaling bij de beoordeling van de vergunningen had moeten meetellen. De minister stelde dat de vergunningen alleen over bovengrondse effecten gaan en dat bodemdaling en trillingen thuishoren bij de instemming met het winningsplan. De rechtbank volgt dat niet: ook ondergrondse milieugevolgen moeten worden meegewogen, omdat ze bovengronds gevolgen kunnen hebben. Wel gaat het alleen om de gevolgen van de vergunde activiteiten zelf. Het testen van de putten is kortdurend en vraagt om een beperkte hoeveelheid gas, en de boringen zijn al uitgevoerd zonder dat bodemdaling of trillingen zijn gemeten. Bij de productievergunning is de enige wijziging de hogere dagproductie. Volgens de rechtbank wordt bodemdaling en het risico op aardbevingen bepaald door de totale hoeveelheid gewonnen gas en niet door de snelheid per dag. Dat totaal wordt geregeld in het winningsplan, waartegen bij de Raad van State beroep loopt. De rechtbank ziet in de niet onderbouwde stellingen van eiseressen geen reden om aan dit uitgangspunt te twijfelen. Daarmee vallen ook de gronden over bewijslast en schadeverhaal weg.
Ook de overige bezwaren slagen niet. De minister heeft de zienswijzen voldoende beantwoord en de vergunningen zijn niet onzorgvuldig voorbereid, ook al is de instemming met het winningsplan nog niet onherroepelijk: de risico's daarvan liggen bij de vergunninghouder. De minister mocht bij het schrappen van vergunningvoorschriften vooruitlopen op de Omgevingswet en verwijzen naar de algemene zorgplicht, die volgens de rechtbank voldoende is ingevuld. Een voorschrift om de winning stil te leggen bij een beving was niet nodig, omdat een aardbeving geen gevolg van deze vergunningen is. De gronden van de stichting werden vanwege het relativiteitsvereiste niet inhoudelijk beoordeeld: de regels waar zij zich op beroept beschermen niet haar statutaire belang, het herstel van schade.
De rechtbank verklaart alle beroepen ongegrond. De beide omgevingsvergunningen blijven daarmee in stand.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RVS:2025:6152, Raad van State, 17-12-2025, 202205901/1/R4
Raad van State · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RVS:2025:5924, Raad van State, 09-12-2025, 202206419/2/R4, 202206420/2/R4 en 202206421/2/R4
Raad van State · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RBNNE:2025:4256, Rechtbank Noord-Nederland, 17-10-2025, 25/342
Rechtbank Noord-Nederland · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RBDHA:2025:18378, Rechtbank Den Haag, 24-09-2025, 23/5954
Rechtbank Den Haag · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Noord-NederlandRechtsgebied
Bestuursrecht; OmgevingsrechtZaaknummer
LEE 25/1731, 25/1744, 25/1875, 25/1877, 25/2021, 25/2022
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.