Rechtbank staat wijziging geslachtsregistratie naar X en nieuwe voornaam toe — RBOBR:2026:6371
wijziging geslachtsregistratie naar non-binair en voornaamswijziging
Eiser / verzoeker
verzoeker
Verweerder / gedaagde
ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente 's-Hertogenbosch (belanghebbende)
Rechtbank gelast wijziging van de geslachtsaanduiding in de geboorteakte naar 'X' en wijzigt de voornamen van verzoeker zoals gevraagd.
- Geen wettelijke regeling bestaat om een non-binaire geslachtsidentiteit met een 'X' in de geboorteakte te registreren
- Rechtbank past de bestaande wetsartikelen over wijziging van geslacht tussen man en vrouw naar analogie toe, in navolging van eerdere rechtspraak
- Ontbreken van een regeling voor non-binaire personen levert volgens de rechtbank een ongeoorloofd onderscheid naar geslacht op onder het IVBPR en het EVRM
- Verzoeker toont met persoonlijke toelichting en deskundigenverklaring een duurzame overtuiging over de eigen genderidentiteit aan
- Voornaamswijziging toegewezen omdat het persoonlijke belang van verzoeker zwaarder weegt dan het algemeen belang bij naamconsistentie
Samenvatting
Een persoon met de Nederlandse nationaliteit vroeg de rechtbank Oost-Brabant om twee dingen: de geslachtsaanduiding op de geboorteakte te wijzigen van mannelijk naar 'X', en de voornamen te veranderen. De geboorteakte vermeldde tot dan toe het geslacht als mannelijk, met voornamen waarmee de verzoeker zich niet langer kon identificeren.
Het probleem is dat de Nederlandse wet op dit moment geen mogelijkheid kent om een non-binaire geslachtsidentiteit, aangeduid met 'X', in de geboorteakte te laten opnemen. Wel bestaat er sinds jaren een wettelijke regeling om het geslacht in de geboorteakte te wijzigen van man naar vrouw of andersom, voor mensen die de overtuiging hebben tot het andere geslacht te behoren. Voor mensen die zich non-binair identificeren, ontbreekt zo'n regeling vooralsnog. Er zijn wel initiatieven om hier wetgeving voor te maken, maar volgens de rechtbank is nog volstrekt onduidelijk of en wanneer die wetgeving er komt.
De rechtbank moest dus met de bestaande wet werken. Zij verwijst naar een uitspraak van de Hoge Raad uit 2022, waarin is bepaald dat zolang er geen wettelijke regeling is, dit soort zaken van geval tot geval moet worden beoordeeld aan de hand van de aard en inhoud van het verzoek en de omstandigheden. Andere rechtbanken en het gerechtshof Amsterdam hebben in vergelijkbare zaken de bestaande wetsartikelen over geslachtswijziging naar analogie toegepast, en zo verzoeken om een 'X'-registratie toch toegewezen. De rechtbank Oost-Brabant sluit zich daarbij aan.
Volgens de rechtbank levert het ontbreken van een regeling voor non-binaire mensen een verboden vorm van ongelijke behandeling op. Mensen die willen wisselen tussen man en vrouw kunnen dat wel via de wet regelen, maar mensen die zich non-binair identificeren kunnen hun zelfbeschikkingsrecht op dit gebied niet uitoefenen. Dat onderscheid naar geslacht is volgens de rechtbank niet objectief te rechtvaardigen, en dus in strijd met het discriminatieverbod uit internationale mensenrechtenverdragen. Om die reden past de rechtbank de bestaande wetsartikelen over geslachtswijziging naar analogie toe, ook al gaat het daarbij eigenlijk om een wijziging naar 'X' in plaats van naar man of vrouw.
Op basis van de persoonlijke toelichting van de verzoeker op de zitting en een overgelegde deskundigenverklaring, komt de rechtbank tot het oordeel dat sprake is van een duurzame overtuiging over de eigen genderidentiteit, en dat het verzoek niet lichtzinnig is gedaan. Ook het verzoek om de voornamen te wijzigen wijst de rechtbank toe. De verzoeker had aangegeven dat de associatie met de bij geboorte gekregen voornamen psychisch zeer belastend is, en de rechtbank vindt dat dit persoonlijke belang zwaarder weegt dan het algemene belang bij naamconsistentie. De gewenste nieuwe voornamen zijn bovendien niet ongepast en komen niet overeen met een bestaande achternaam.
De rechtbank gelast de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente 's-Hertogenbosch om aan de geboorteakte een latere vermelding toe te voegen waaruit blijkt dat het geslacht is gewijzigd in 'X', en bepaalt daarnaast dat de voornamen van de verzoeker worden gewijzigd zoals verzocht.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBGEL:2025:8176, Rechtbank Gelderland, 01-10-2025, C/05/453166 / FA RK 25-2095
Rechtbank Gelderland · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
ECLI:NL:RBDHA:2025:21911, Rechtbank Den Haag, 26-06-2025, C/09/678381 / FA RK 25-191
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
ECLI:NL:RBAMS:2023:7197, Rechtbank Amsterdam, 13-11-2023, C/13/732229 / FA RK 23-2359
Rechtbank Amsterdam · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
ECLI:NL:RBDHA:2023:2484, Rechtbank Den Haag, 27-02-2023, C/09/620488 / FA RK 21-7533
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht; Personen- En Familierecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Oost-BrabantRechtsgebied
Civiel Recht; Personen- En FamilierechtZaaknummer
427339
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een man uit Brabant wil zijn financiën terug in eigen beheer, maar de kantonrechter vindt hem daar nog niet klaar voor. Over zijn goederen is sinds 4 februari 2026 een bewind ingesteld vanwege zijn lichamelijke of geestelijke toestand. Een bewindvoerder beheert dan zijn geld en regelt de betalingen. Voor het eerst vroeg de man in maart 2026 om opheffing van het bewind. Dat verzoek werd op 25 juni 2026 afgewezen. Eind augustus diende hij een nieuw verzoek in. De man stelt dat de bewindvoerder hem zonder leefgeld liet zitten nadat hij zijn toeslagen had stopgezet. Volgens hem betaalt de bewindvoerder rekeningen te laat en heeft die niets geregeld voor zijn schuld bij de Belastingdienst. Hij zegt zijn geldzaken met een boekhoudschema zelf makkelijk te kunnen regelen en dat het bewind zijn gezondheid schaadt. Op 11 september 2026 zegde hij zelf zijn baan op omdat hij fysiek en mentaal uitgeput was. De bewindvoerder, ZEKER Financiële Zorgverlening, vindt dat de man zijn belangen nog niet zelfstandig en verantwoord kan behartigen. Door de toeslagen zonder overleg stop te zetten vielen inkomsten weg die nodig waren voor het budgetplan, de vaste lasten en het leefgeld. Nadat de man de toeslagen na uitleg weer had geactiveerd, is het leefgeld met terugwerkende kracht uitbetaald. Volgens de bewindvoerder is er nu meer stabiliteit en kan worden toegewerkt naar schuldhulpverlening. Een MSNP-traject, een minnelijk schuldsaneringstraject, acht de bewindvoerder voordeliger dan langdurige afbetalingsregelingen. De samenwerking met instanties en hulpverleners verloopt volgens de bewindvoerder moeizaam: de man reageert regelmatig vanuit boosheid en wantrouwt zijn begeleiders. De kantonrechter ziet de noodzaak van het bewind nog steeds. Om zijn financiën terug te kunnen nemen moet eerst blijken dat zijn situatie stabiel is, dat hij overzicht heeft over zijn geldzaken en dat hij de praktische vaardigheden heeft om die duurzaam zelf te regelen. Dat is volgens de rechter nog niet gebleken. Dat de man afgelopen zomer vanuit boosheid zijn toeslagen stopzette en daarmee problemen veroorzaakte, weegt daarin mee. Ook vroeg niet hijzelf maar de bewindvoerder een Participatiewet-uitkering aan nadat hij ontslag had genomen. Daarbij komen schulden die nog moeten worden opgelost. De man gaf zelf aan dat het medisch gezien momenteel helemaal niet goed met hem gaat. Juist nu kan een bewindvoerder hem op financieel vlak steunen, zodat er geen nieuwe schulden ontstaan en hij zich minder zorgen hoeft te maken. Volgens de rechter is het in zijn belang dat hij wordt aangemeld voor schuldhulpverlening. De rechter ziet dat de communicatie tussen de man en zijn bewindvoerder stroef verloopt en dat de man weinig vertrouwen heeft. Hij begrijpt dat een bewind beperkingen meebrengt en niet makkelijk te accepteren is. Het kan volgens hem alleen slagen als beide partijen samenwerken en een gezamenlijk einddoel hebben, en dan mag de man de bewindvoerder niet tegenwerken. De bewindvoerder moet de man perspectief bieden om zo snel mogelijk aan zijn financiële zelfredzaamheid te werken, want het bewind hoort niet langer te duren dan nodig. Zijn de financiën stabiel, zijn de schulden opgelost en is een zelfredzaamheidstraject geslaagd, dan kan de man, bij voorkeur samen met de bewindvoerder, opnieuw om opheffing vragen. De kantonrechter wijst het verzoek tot opheffing van het bewind daarom af. Omdat al twee keer in een half jaar een opheffingsverzoek ter zitting is besproken, waarschuwt hij dat een nieuw verzoek alleen wordt behandeld als de man gemotiveerd onderbouwt dat er nieuwe, relevante feiten of omstandigheden zijn die zijn specifieke situatie raken.