Mestboete van € 32.433 voor melkveehouder blijft staan, beroep op stikstofverlies faalt — RBOVE:2026:5613
bestuurlijke boete wegens overschrijding mestgebruiksnormen
Eiser / verzoeker
agrarisch bedrijf (vof) met melkvee en legkippen
Verweerder / gedaagde
de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Beroep ongegrond; de boete van € 32.433,50 wegens overschrijding van de mestnormen in 2022 blijft in stand
- De minister mocht de mestproductie van melkvee berekenen met de vaste normen; extra gasvormig stikstofverlies is niet met betrouwbare gegevens aangetoond
- Wie de mest op eigen land niet weegt, bemonstert of analyseert, kan met alleen gegevens over afgevoerde mest geen afwijkend verlies bewijzen
- Geen ongelijke behandeling: bij graasdieren zit de stikstofcorrectie al in de normen, bij staldieren niet
- Geen strijd met het bepaalbaarheidsgebod, in lijn met het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 28 april 2026
- De redelijke termijn is met bijna drie maanden overschreden, maar de eerdere verlaging met € 2.500 compenseert dat al
Samenvatting
Een agrarisch bedrijf met melkvee en legkippen kreeg in 2023 bezoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De administratie over 2022 was voor de toezichthouder aanleiding om op 22 mei 2023 ter plaatse te controleren of het bedrijf zich hield aan de normen voor het uitrijden van mest. Volgens het rapport van 4 augustus 2023 had het bedrijf in 2022 te veel mest op zijn land gebracht: de norm voor dierlijke mest was overschreden met 4.812 kilo stikstof en de algemene stikstofnorm met 357 kilo.
De minister van Landbouw kondigde op 26 juni 2024 maatregelen aan. Op 29 oktober 2024 trok hij de derogatievergunning in, een vergunning die boeren toestaat meer dierlijke mest te gebruiken dan normaal, en legde hij een boete op van € 32.433,50. Omdat er meer dan 26 weken zaten tussen het rapport en het besluit, was die boete al € 2.500 lager dan aangekondigd. Het bezwaar van het bedrijf werd op 30 mei 2025 ongegrond verklaard, waarna het in beroep ging bij de rechtbank Overijssel. De zitting was op 3 juli 2026.
De kern van het beroep was technisch. Hoeveel mest een melkveebedrijf produceert, wordt berekend met vaste normbedragen per koe. Het bedrijf vond dat daarop een extra correctie moest, omdat er in werkelijkheid meer stikstof als gas vervliegt dan die normen aannemen. Het legde drie eigen berekeningen over, gebaseerd op een wetenschappelijke methode die de verhouding tussen stikstof en fosfaat in de stal vergelijkt met die in de afgevoerde mest. Het bedrijf beriep zich op de vrije bewijsleer: de boer mag met alle middelen bewijzen dat hij binnen de normen bleef.
De rechtbank erkende dat recht, maar vond het bewijs onvoldoende. De boer moet zelf aannemelijk maken dat hij de normen niet overschreed, met betrouwbare en controleerbare stukken. Het bedrijf had de mest op zijn eigen land niet gewogen, bemonsterd of geanalyseerd en had alleen gegevens over de afgevoerde mest. Hoe daarmee een betrouwbare berekening van extra stikstofverlies kon worden gemaakt, was niet duidelijk. Het bedrijf had ook niet de erkende methode voor bedrijfsspecifieke berekeningen bij melkvee gebruikt. De minister mocht dus uitgaan van de vaste normen.
Ook het beroep op gelijke behandeling slaagde niet. Bij staldieren zoals varkens en kippen past de minister wel een correctie voor stikstofverlies toe, maar bij grazende dieren zit die al in de vaste normen, die op 95 procent van de verwachte uitstoot zijn gezet. Dat zijn dus geen gelijke gevallen, zoals het College van Beroep voor het bedrijfsleven eerder ook oordeelde. Het argument dat de mestregels zo onvoorspelbaar zijn dat boeren niet kunnen weten wanneer zij in overtreding zijn, wees de rechtbank eveneens af, in lijn met een uitspraak van dat College van 28 april 2026. Van een oneerlijk proces was geen sprake, omdat de minister de berekeningen wel had bekeken en gemotiveerd had afgewezen.
Tot slot keek de rechtbank uit zichzelf naar de duur van de procedure. Die begon op 26 juni 2024 met het voornemen tot de boete, en de termijn van twee jaar was bij de uitspraak met iets minder dan drie maanden overschreden. Omdat de minister de boete al met € 2.500 had verlaagd, wat staat voor zes maanden vertraging, zag de rechtbank geen reden voor verdere korting.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De boete van € 32.433,50 blijft staan. Het bedrijf krijgt het griffierecht niet terug en ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
Beroep over toeslagenaffaire niet-ontvankelijk omdat integrale beoordeling al is afgerond
Rechtbank Overijssel · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
Voorzieningenrechter weigert padelbanen Zwolse tennisclub te sparen: dwangsom wegens geluidsoverlast blijft
Rechtbank Overijssel · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
Rechter verlaagt Wml-boete garagebedrijf naar € 4.500, houdt waarschuwing in stand
Rechtbank Overijssel · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
ECLI:NL:RBOVE:2026:3065, Rechtbank Overijssel, 02-06-2026, ak_25_369
Rechtbank Overijssel · Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank OverijsselRechtsgebied
Bestuursrecht; BestuursprocesrechtZaaknummer
ZWO 25/1793
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. mr. E.C. Rozeboom
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Op 3 juli 2026 hield de politie op de A1 een bestelauto aan met meerdere jerrycans aceton. De bestuurder verklaarde dat hij die kort daarvoor bij een bedrijfspand in Deventer had opgehaald. Vijf dagen later onderzocht de politie dat pand. In twee van de verhuurde ruimtes lagen grote hoeveelheden chemicaliën en grondstoffen voor de productie van synthetische drugs, en in een van die ruimtes stonden ook jerrycans met drugsafval. Verder werden gestolen voertuigen en gestolen kentekenplaten gevonden. De burgemeester van Deventer besloot daarop het pand voor drie maanden te sluiten, van 6 oktober 2026 tot 7 januari 2027. Hij baseerde zich op artikel 13b van de Opiumwet, dat een burgemeester de bevoegdheid geeft een pand te sluiten als daarin stoffen of voorwerpen aanwezig zijn die bedoeld zijn om drugs te maken. De eigenaar en verhuurder van het pand maakte bezwaar en vroeg de voorzieningenrechter van de rechtbank Overijssel om een voorlopige voorziening, een spoedmaatregel waarmee de sluiting zou worden geschorst totdat op het bezwaar is beslist. Dat de politie de stoffen in het pand aantrof en dat de burgemeester bevoegd was om te sluiten, werd niet betwist. Het geschil ging over de vraag of de sluiting evenredig was. De verhuurder voerde aan dat de burgemeester volgens zijn eigen beleidsregel had moeten volstaan met een last onder dwangsom, een dwangmiddel waarbij een geldbedrag verbeurt als de overtreding voortduurt. Dat is het uitgangspunt bij een eerste overtreding met voorbereidingshandelingen. De voorzieningenrechter wees erop dat de beleidsregel ruimte biedt om daarvan af te wijken. De burgemeester had gemotiveerd dat er aanwijzingen waren dat het pand een logistieke functie in de drugsketen had en werd gebruikt voor georganiseerde criminaliteit. Volgens de voorzieningenrechter kon hij daarom een last onder bestuursdwang opleggen, in dit geval de sluiting zelf. Ook het verweer dat de verhuurder geen verwijt treft, slaagde niet. Verhuurders moeten volgens het uitgangspunt van de rechter concreet toezicht houden op het gebruik van een pand dat zij verhuren. Wat de verhuurder over zijn controles aanvoerde, maakte niet duidelijk dat hem geen verwijt treft, zeker gezien de grote hoeveelheid stoffen en de gestolen auto's in het pand. Zijn stelling dat hij door de sluiting in financiële nood komt, had hij niet onderbouwd. De financiële stukken die hij overlegde, lieten volgens de voorzieningenrechter geen gevolgen zien die de sluiting op voorhand onevenredig maken. Hetzelfde gold voor de gestelde gevolgen voor zijn kinderen. De voorzieningenrechter oordeelde daarom voorlopig dat het besluit niet onrechtmatig is en dat het bezwaar geen redelijke kans van slagen heeft. De belangen van de verhuurder bij schorsing wogen niet zwaarder dan het belang van de burgemeester bij sluiting. De voorzieningenrechter wees het verzoek om een voorlopige voorziening af. De burgemeester had de sluiting al opgeschort tot een week na de uitspraak; vanaf dat moment gaat het bedrijfspand voor drie maanden dicht. Een vergoeding van het griffierecht of een proceskostenveroordeling kwam niet aan de orde, en tegen de uitspraak staat geen hoger beroep open.