ECLI:NL:RBZWB:2024:3990, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 19-06-2024, C/02/401626 / HA ZA 22-498 (E) — RBZWB:2024:3990
Samenvatting
Onteigening. Toepasselijk recht in verband met in werking treden Omgevingswet. Overeenstemming over hoogte schadeloosstelling. Geschil met betrekking tot proceskosten artikel 50 Ow. Proceskosten in rekening gebracht die betrekking hebben op de cassatieprocedure niet in aanmerking genomen bij het ter zake van juridische bijstand te vergoeden bedrag. Deze kosten behoren niet tot de kosten van de onderhavige procedure die op grond van artikel 50 Ow ten laste van de onteigenende partij komen (vgl. ECLI:NL:HR:2008:BF0415).
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBZWB:2024:2581, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 17-04-2024, C/02/401927 / HA ZA 22-522
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Civiel Recht; Goederenrecht
ECLI:NL:RBZWB:2024:2583, Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 10-04-2024, C/02/419604 / HA ZA 24-112
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · Civiel Recht; Goederenrecht
ECLI:NL:RBLIM:2024:1406, Rechtbank Limburg, 27-03-2024, C/03/314841 / HA RK 23-35
Rechtbank Limburg · Civiel Recht
ECLI:NL:GHSHE:2024:609, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 27-02-2024, 200.312.490_01
Gerechtshof 's-Hertogenbosch · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Zeeland-West-BrabantRechtsgebied
Civiel Recht; GoederenrechtZaaknummer
C/02/401626 / HA ZA 22-498 (E)
Procedure
Bodemzaak
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Twee overburen in Breda strijden al langere tijd over een weg die op het erf van de een ligt, maar waarover de ander gebruik mag maken. De weg komt uit op de openbare weg en is daar afgesloten met een elektrische poort. De eigenaar van het erf, gedaagde in deze zaak, heeft ongeveer drie jaar geleden de versleuteling van die poort aangepast. De intercom, de pincode en de mogelijkheid om de poort met een telefoon te openen vielen toen weg. Sindsdien gaat de poort alleen nog open met een persoonlijke tag of een afstandsbediening. Ook is de uitrijlus, die auto's van binnenuit de poort uit laat rijden, 's nachts om 23.00 uur uitgeschakeld. De buurman die over de weg mag rijden vindt dat hij daardoor wordt belemmerd in het gebruik van zijn erfdienstbaarheid, het vastgelegde recht om over andermans grond te gaan. Hij moet bezoekers nu steeds zelf naar binnen en naar buiten begeleiden, en voor een tuinman of schoonmaker moet altijd iemand thuis zijn. Daarnaast wil de eigenaar van de weg zijn erf afsluiten met een nieuwe, veertien meter brede poort, over de hele breedte van het deel van het perceel van de buurman dat aan de weg grenst. Ook daartegen verzette de buurman zich. De rechtbank begint met de afweging die de wet vraagt. Een eigenaar mag zijn erf afsluiten, maar hij moet degene met een recht van overpad onbelemmerd toegang laten houden, zonder dat die telkens van zijn medewerking afhankelijk is. Het openen van de poort op afstand wijst de rechtbank af. Volgens een onweersproken verklaring van een beveiligingsbedrijf is dat alleen veilig als je de poort en de bezoekers goed in beeld hebt. De eigenaar van de weg heeft dat zicht vanuit zijn woning, de buurman niet. Het ongemak van de buurman weegt daar niet tegen op, zeker omdat hij op zijn eigen grond naast de poort een bel kan plaatsen. De uitrijlus is niet meer nodig, omdat inmiddels een systeem voor hulpdiensten is geïnstalleerd en de buurman op de zitting zei daar tevreden over te zijn. Ook een toezegging dat de poort nooit wordt uitgeschakeld krijgt hij niet: dat kan voor onderhoud of reparatie soms nodig zijn. Op het aantal tags heeft de buurman wel gelijk. De erfdienstbaarheid is niet alleen voor de bewoners, maar ook voor vaste bezoekers, zoals zijn uitwonende zoon. De rechtbank rekent daarom op vijf tags: drie voor de bewoners, een voor de zoon en een reserve voor incidentele klussers. Dat moeten er dus drie meer worden dan hij nu heeft. Voor de afstandsbedieningen heeft hij met drie genoeg, en die heeft hij al. De nieuwe poort mag er komen. Het recht om je erf af te sluiten is volgens de rechtbank vanzelfsprekend, en misbruik van recht neem je pas aan bij hoge uitzondering. De eigenaar noemde zijn privacy en de ernstig verstoorde burenrelatie, en de poort belemmert de buurman niet omdat deze over de hele huidige opening open kan. De breedte van veertien meter mag blijven, want de opening was bij het vestigen van de erfdienstbaarheid in 2012 ook dertien meter breed en kliko's zijn klein. Bij de uitvoering stelt de rechtbank wel eisen: de poort mag niet hoger zijn dan twee meter, moet aan beide kanten een drukknop hebben, een noodstroomvoorziening en een afstandsbediening die gelijk werkt aan die van de huidige poort. Verweer daartegen voerde de eigenaar niet, of het hield geen stand omdat ongewenste bezoekers al bij de eerste poort worden geweerd. Een intercom of huismodule hoeft hij niet te bekostigen, en de poort hoeft niet open te blijven staan zolang de buurman dat wil. De gevorderde dwangsom van € 1.000 per dag is volgens de rechtbank te hoog, omdat maar een deel van de vordering wordt toegewezen. Zij beperkt die tot € 250 per dag met een maximum van € 10.000. Ook de buitengerechtelijke kosten van € 925 krijgt de buurman. De eigenaar wilde die verrekenen met boetes voor foutparkeerders op de weg, maar of die overtredingen zijn begaan is niet eenvoudig vast te stellen en vergt een apart debat over de erfgrens en de uitleg van de akte. De rechtbank veroordeelt de eigenaar om binnen twee maanden na betekening drie nieuwe tags te verstrekken. Plaatst hij een nieuwe poort, dan moet die voldoen aan de vier genoemde eisen. Bij niet nakomen verbeurt hij € 250 per dag tot maximaal € 10.000, en hij betaalt € 925 aan buitengerechtelijke kosten. De proceskosten worden gecompenseerd: ieder draagt de eigen kosten.
Een burenconflict over een aanbouw die 12 centimeter over de erfgrens staat, eindigde in het voordeel van de gedaagde buren. De rechtbank in Breda oordeelde dat het stukje grond waarop de aanbouw staat, al lang geleden door verjaring eigendom van de gedaagden was geworden. De twee eisers kochten in december 2022 een woning. Hun buren, de gedaagden, hadden in 2019 een aanbouw laten plaatsen. Toen de eisers zelf ook een aanbouw wilden bouwen, lieten zij in 2024 een grensreconstructie uitvoeren. Die wees uit dat de aanbouw van de buren 12 centimeter op hun perceel stond. Een tweede reconstructie door het Kadaster in april 2025 bevestigde dat. De eisers sommeerden de gedaagden de aanbouw op hun kosten te slopen en stapten uiteindelijk naar de rechter. De gedaagden voerden aan dat er sprake was van verjaring. Toen de woningen in 1993 werden gebouwd, plaatste de aannemer een houten schutting tussen de percelen. Die schutting stond er decennialang als erfafscheiding. De aanbouw uit 2019 is gebouwd op precies de plek waar die schutting altijd had gestaan. Beide partijen gebruikten de grond aan hun eigen kant van de schutting als tuin, zonder dat de buurman daar aanspraak op maakte. De rechtbank legde uit hoe verjaring werkt. Als iemand een stuk grond gedurende twintig jaar onafgebroken in bezit heeft, wordt hij eigenaar van dat stuk, ook als hij te begin niet te goeder trouw was. Het bezit begint op het moment dat iemand de feitelijke macht over de grond uitoefent op een manier die naar maatschappelijke opvatting het bezit van de oorspronkelijke eigenaar tenietdoet. De rechtbank stelde vast dat de schutting in 1993 was geplaatst als erfafscheiding en dat de buren sindsdien de grond aan hun zijde als hun tuin gebruikten. De termijn van twintig jaar was dan ook al vóór 2013 voltooid. De gedaagden en hun rechtsvoorgangers werden daarmee eigenaar van het stukje grond tot aan de voormalige schutting. De eisers betwistten dat de aanbouw precies op de plek van de oude schutting stond, maar die betwisting was onvoldoende onderbouwd. De gedaagden toonden met foto's van zowel de plaatsing van de schutting in 1993 als de bouwwerkzaamheden in 2019 aan dat de aanbouw in het verlengde van de schutting was gebouwd. De rechtbank achtte dat voldoende aannemelijk. Als aanvullende overweging merkte de rechtbank op dat de vordering tot afbraak ook neerkomt op misbruik van recht. De aanbouw steekt slechts 12 centimeter over de kadastrale grens. Afbraak daarvan brengt hoge kosten met zich mee, terwijl de eisers de woning kochten terwijl de aanbouw er al stond en pas twee jaar later actie ondernamen, en dan vooral omdat zij zelf willen bouwen. De rechtbank wees alle vorderingen af, inclusief de gevorderde vergoeding van de kosten voor de grensreconstructies door het Kadaster. De eisers werden veroordeeld in de proceskosten van € 1.826,00.
Een man had zijn woning bezwaard met hypotheken en beslagen van meerdere schuldeisers: Van Lanschot als eerste en tweede hypotheekhouder, Rabobank als beslaglegger, een maatschap als derde hypotheekhouder en de Belastingdienst als laatste beslaglegger. Toen Van Lanschot de woning in juli 2024 executoriaal veilde, leverde dat na betaling aan Van Lanschot een restant op van € 174.396,61. Over de verdeling van dat bedrag waren de partijen het grondig oneens. De Ontvanger van de Belastingdienst stelde dat hij een groter deel moest krijgen dan de Rabobank. Zijn redenering: bij het berekenen van het aandeel van de eerste beslaglegger mag je de preferentie van de hypotheekhouder niet meetellen, maar de bevoorrechte positie van de fiscus wel. Dat zou ertoe leiden dat de Rabobank niets of weinig zou krijgen, en de Ontvanger het leeuwendeel. Rabobank en de maatschap zagen dat heel anders. Zij betoogden dat de anterieure beslaglegger en de posterieure hypotheekhouder allebei verhaal hebben op het goed alsof het onbezwaard was, en dat het restant daarna wordt verdeeld met inachtneming van ieders voorrang en voorrecht. De rechtbank in Middelburg stelde voorop dat alle partijen het bestaande arrest van de Hoge Raad uit 1985 als onwenselijk beschouwden en vroegen om een 'principiële' uitspraak. De rechtbank legde uit dat zij niet aan literatuuropvattingen gebonden is, maar wel acht slaat op de Hoge Raad, tenzij die uitleg niet (langer) voldoet. Op één punt deelde de rechtbank de kritiek op het bestaande recht. Zij achtte het onverdedigbaar dat een posterieure hypotheekhouder volledig wordt achtergesteld bij een anterieure beslaglegger, terwijl een posterieure beslaglegger op grond van de wet gewoon meedeelt in de opbrengst. Als de schuldeiser in plaats van een hypotheek gewoon beslag had gelegd, had hij wél volledig meegedeeld. Dat onderscheid vindt de rechtbank niet te rechtvaardigen. Maar ook de redenering van de Ontvanger ging mank. De Belastingdienst miskende dat de hypotheekhouder het verhaalbare vermogen van de schuldenaar al had verminderd door de bezwaring met een hypotheekrecht. Een posterieure beslaglegger moet dat recht van de eerdere hypotheekhouder tegen zich laten gelden, tenzij zijn vordering een hogere preferentie heeft. Dat laatste was hier niet het geval: de vorderingen van de Ontvanger zijn lager gerangschikt dan die van de hypotheekhouder. De rechtbank koos daarom voor de verdeling die zowel subsidiair door de Ontvanger als primair door Rabobank en de maatschap was gevorderd: Rabobank krijgt € 69.745,34, de maatschap € 73.929,14 en de Ontvanger € 30.722,13. De Ontvanger, als de overwegend in het ongelijk gestelde partij, werd veroordeeld in de proceskosten: € 11.427,00 in conventie en € 2.051,00 in reconventie, beide te vermeerderen met de wettelijke rente.
Een man uit Tilburg eiste dat zijn achterbuurman een beukenhaag en twee leibomen zou verwijderen of inkorten, omdat die volgens hem te dicht bij de erfgrens stonden en te hoog waren geworden. De buurman plantte de beukenhaag in 2011 en de leibomen in 2015. Inmiddels steken beide flink boven de erfafscheiding uit en zijn ze met elkaar vergroeid. Volgens de wet mag een heg niet binnen een halve meter van de erfgrens staan, en een boom niet binnen twee meter. De beukenhaag staat vlak tegen de erfafscheiding en voldoet daarmee duidelijk niet aan die eis. De leibomen staan op 64,5 centimeter van de erfgrens. De vraag was of die als 'bomen' of als 'heg' moesten worden aangemerkt. De gedaagde buurman betoogde dat de leibomen volgens de APV van de gemeente als heg gelden en dus alleen de halve-metergrens hoeven te respecteren. De kantonrechter verwierp dit argument. De gemeentelijke APV definieert 'boom' uitsluitend voor regels over het kappen van bomen, niet voor het burenrecht. Bovendien hadden beide partijen de leibomen zelf in de procedure consequent 'bomen' genoemd. Gelet op het normale spraakgebruik en wat de rechter zelf ter plaatse zag, oordeelde hij dat de leibomen gewone bomen zijn. Daarmee staan ook zij in de verboden zone. De buurman voerde drie verweren aan. Ten eerste verjaring: de haag en bomen staan er al 15 respectievelijk 11 jaar. Verjaring waarmee een erfdienstbaarheid wordt verkregen vereist echter bezit te goeder trouw, en daarvan was geen sprake omdat de beplanting vanaf het begin al in de verboden zone stond. Bovendien kwamen de planten pas later boven de erfafscheiding uit, zodat de buurman daarvóór geen reden had om actie te ondernemen. Ten tweede stelde de buurman dat partijen mondeling hadden afgesproken dat de leibomen mochten blijven staan en de haag ter hoogte van de leibomen op zijn hoogte mocht blijven. De eiser erkende een compromis over de leibomen, maar niet over de hoogte van de haag. De kantonrechter stelde vast dat de buurman zijn stelling onvoldoende had onderbouwd en wees er op dat afspraken die afwijken van de wettelijke norm schriftelijk bevestigd hadden moeten worden. Dat 'gedoogd' zou zijn, bleek uit een e-mail van de gemachtigde van de eiser, maar de rechter legde dat woord anders uit: 'dogen' betekent juist dat er géén toestemming is gegeven, maar dat er voorlopig niet op geacteerd wordt. Het derde verweer betrof privacy. Het perceel van de gedaagde ligt een meter hoger dan dat van de eiser, waardoor inkorten zou betekenen dat de eiser vanuit zijn bovenramen rechtstreeks in de tuin en woning van de buurman kan kijken. De kantonrechter erkende dat dit vervelend is, maar oordeelde dat er geen recht bestaat op volledige privacy of een permanent vrij uitzicht. Buren moeten elkaars aanwezigheid dulden. Volledig verwijderen van de beplanting wees de rechter af: wie zijn heg en bomen inkort tot de hoogte van de erfafscheiding, handelt daarna rechtmatig. Volledige verwijdering is dan ook niet te vorderen. De kantonrechter veroordeelde de gedaagde de beukenhaag en leibomen binnen 14 dagen na betekening van het vonnis in te korten tot de hoogte van de erfafscheiding en die hoogte ook te handhaven. Bij niet-nakoming verbeurt hij een dwangsom van € 100 per dag, met een maximum van € 2.500. De vordering om de eiser te machtigen het snoeien zelf te laten uitvoeren wees de rechter af, omdat dat een te grote inbreuk op het eigendomsrecht van de buurman zou zijn en praktisch ook niet goed uitvoerbaar is. Naast de dwangsom moet de gedaagde de proceskosten van € 376,14 en € 48,40 aan buitengerechtelijke incassokosten vergoeden.