Rechtbank gebiedt gemeente Tilburg nieuwe aanbesteding voor huishoudelijke hulp na schending vertrouwensbeginsel — RBZWB:2025:760
Aanbesteding hulp bij het huishouden / uitsluiting inschrijver / vertrouwensbeginsel
Eiser / verzoeker
Actief Huiszorg BV
Verweerder / gedaagde
Gemeente Tilburg
De rechtbank gebiedt gemeente Tilburg de aanbestedingsprocedure 'Hulp bij het huishouden' in te trekken en een nieuwe aanbesteding te organiseren; directe gunning aan Actief Huiszorg wordt afgewezen.
- De gemeente wekte bij Actief Huiszorg de gerechtvaardigde verwachting de actuele continuïteit te beoordelen door tijdens het gesprek van 27 september 2024 zelf vragen te stellen over de huidige financiële situatie en het indienen van stukken te verzoeken; dit schond het vertrouwensbeginsel.
- Uitsluiting wegens overtreding van het contactverbod was onterecht: het besluitvormingsproces was al afgerond, Actief Huiszorg corrigeerde haar e-mail vrijwel onmiddellijk, en er was geen sprake van een poging het besluitvormingsproces onrechtmatig te beïnvloeden.
- Directe gunning aan Actief Huiszorg was desondanks niet mogelijk, omdat de inschrijving formeel ongeldig was wegens de continuïteitsparagraaf en gunning in strijd zou zijn met de aanbestedingsrechtelijke beginselen van gelijkheid en transparantie.
- De rechtbank gelastte een nieuwe aanbesteding, mede vanwege de maatschappelijke gevolgen: Actief Huiszorg heeft een marktaandeel van circa 45 procent voor huishoudelijke hulp in Tilburg en de gemeente kon niet uitleggen hoe de continuïteit van zorg voor kwetsbare cliënten gewaarborgd zou worden.
Samenvatting
Gemeente Tilburg moet een volledig nieuwe aanbestedingsprocedure organiseren voor huishoudelijke hulp op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning. De voorzieningenrechter van de rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelde dat de gemeente het vertrouwen van zorgaanbieder Actief Huiszorg heeft geschonden en haar ook ten onrechte van de aanbesteding heeft uitgesloten.
Actief Huiszorg uit Waalwijk deed mee aan een Europese openbare aanbesteding van de gemeente Tilburg voor huishoudelijke hulp. De gemeente kende de opdracht in september 2024 voorlopig toe aan Actief Huiszorg en zeven andere partijen. Maar toen Actief Huiszorg haar bewijsstukken inleverde, bleek de accountantsverklaring bij de jaarrekening 2023 een zogeheten continuïteitsparagraaf te bevatten: een alinea waarin de accountant zorgen uitte over de financiële toekomst van het bedrijf. De aanbestedingsregels verboden zo'n paragraaf, waarna de gemeente de voorlopige gunning introk.
Hierover spraken partijen op 27 september 2024 uitgebreid met elkaar, ook in aanwezigheid van de accountant. Volgens de rechtbank nam de gemeente tijdens dat gesprek zelf het initiatief om te vragen naar de actuele financiële situatie van Actief Huiszorg, of de accountant met de kennis van nu nog steeds achter zijn continuïteitszorgen stond, en of de moedermaatschappij garanties kon stellen. De gemeente verzocht Actief Huiszorg vervolgens aanvullende stukken in te dienen via TenderNed, het officiële aanbestedingsplatform. Actief Huiszorg mocht hier redelijkerwijs uit begrijpen dat de gemeente bereid was de actuele continuïteit opnieuw te beoordelen en niet langer vast te houden aan de formele eis over de situatie op de inschrijfdatum.
Toch schreef de gemeente op 11 oktober 2024 dat zij niet overtuigd was geraakt en hield zij vast aan de oorspronkelijke geschiktheidseis. De ingediende stukken werden niet kenbaar beoordeeld. De rechter oordeelde dat de gemeente daarmee handelde in strijd met het vertrouwensbeginsel: zij had verwachtingen gewekt die zij vervolgens niet nakwam. Toch kan de opdracht niet alsnog aan Actief Huiszorg worden gegund, omdat dat in strijd zou zijn met de aanbestedingsrechtelijke beginselen van gelijkheid en transparantie. Die vereisen dat alle inschrijvers worden beoordeeld op dezelfde, objectieve criteria.
Daarnaast sloot de gemeente Actief Huiszorg ook nog eens uit vanwege twee e-mails die haar directeur en CFO stuurden aan wethouders van de gemeente, nadat de gunning was ingetrokken. De gemeente beschouwde die e-mails als een verboden poging de aanbesteding te beïnvloeden. De rechter verwierp dat standpunt. Het besluitvormingsproces was op het moment van de e-mails al afgerond. Bovendien herstelde Actief Huiszorg vrijwel onmiddellijk eventuele onduidelijkheid met een tweede e-mail waarin zij benadrukte geen inhoudelijk gesprek over de aanbesteding te willen. De reactie van de wethouder, die Actief Huiszorg in neutrale bewoordingen doorverwees naar de officiële contactpersoon en afsloot met een 'hartelijke groet', bevestigde dat de e-mails ook niet als poging tot beïnvloeding waren opgevat.
Voor de keuze om een nieuwe aanbesteding te gelasten woog de rechtbank ook de maatschappelijke gevolgen mee. Actief Huiszorg heeft een marktaandeel van ongeveer 45 procent voor huishoudelijke hulp in Tilburg. De gemeente kon op de zitting niet duidelijk maken wat er zou gebeuren met cliënten en personeel als Actief Huiszorg definitief buiten de boot valt. Dat is zorgelijk voor een kwetsbare groep inwoners die afhankelijk is van deze zorg.
De rechtbank gebood de gemeente de lopende aanbestedingsprocedure in te trekken en een nieuwe aanbesteding te organiseren. De primaire vorderingen van Actief Huiszorg, waaronder directe gunning van de opdracht, werden afgewezen. De gemeente moet de proceskosten van € 2.665,37 vergoeden.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBOBR:2025:6373, Rechtbank Oost-Brabant, 08-10-2025, C/01/416956 / KG ZA 25-331
Rechtbank Oost-Brabant · Civiel Recht
ECLI:NL:GHAMS:2025:2329, Gerechtshof Amsterdam, 01-09-2025, 200.358.320/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBAMS:2025:5916, Rechtbank Amsterdam, 30-06-2025, C/13/766745 / KG ZA 25-216
Rechtbank Amsterdam · Civiel Recht; Aanbestedingsrecht
ECLI:NL:RBNHO:2023:10681, Rechtbank Noord-Holland, 18-10-2023, C/15/340240 / HA ZA 23-317
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Zeeland-West-BrabantRechtsgebied
Civiel Recht; AanbestedingsrechtZaaknummer
C/02/428185/KG ZA 24-527
Procedure
Kort geding
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Stichting ContourdeTwern, een welzijnsorganisatie uit Tilburg, werd door de gemeente Goirle uitgesloten van een aanbestedingsprocedure voor maatschappelijke dienstverlening. De aanleiding: ContourdeTwern diende bij haar inschrijving het verplichte inschrijvingsformulier niet in. Pas nadat de inschrijftermijn was verstreken en de gemeente de organisatie hierop attendeerde, leverde ContourdeTwern het formulier alsnog aan. De gemeente weigerde dit te accepteren en sloot ContourdeTwern uit. ContourdeTwern stapte naar de rechter en vorderde dat de gemeente het uitsluitingsbesluit zou intrekken en de inschrijving alsnog zou beoordelen. De aanbestedingsprocedure betrof de opdracht 'Dorpsteam in de wijk 2026/2027' in de gemeente Goirle en Riel. In de aanbestedingsstukken stond uitdrukkelijk vermeld dat het inschrijvingsformulier op straffe van uitsluiting moest worden ingediend. ContourdeTwern deed op 18 november 2025 een inschrijving, maar het formulier ontbrak. De volgende ochtend informeerde de gemeente de organisatie hierover, waarop ContourdeTwern het formulier direct indiende. De gemeente oordeelde dat dit te laat was en sloot ContourdeTwern uit van verdere deelname. In de rechtszaak stelde ContourdeTwern dat het ontbreken van het formulier een herstelbare procedurele fout was. Bovendien zou de gemeente door actief navraag te doen het vertrouwen hebben gewekt dat herstel mogelijk was. Ook beriep ContourdeTwern zich op het evenredigheidsbeginsel: de uitsluiting zou te grote gevolgen hebben voor haar organisatie. De voorzieningenrechter volgde deze redenering niet. Uit rechtspraak van het Europese Hof van Justitie volgt dat een aanbestedende dienst verplicht is om een inschrijver uit te sluiten als een document dat op straffe van uitsluiting moest worden ingediend, ontbreekt. Herstelmogelijkheden bestaan wel voor eenvoudige precisering of het rechtzetten van een kennelijke materiële fout, maar niet als het om een stuk gaat dat uitdrukkelijk als uitsluitingsgrond is aangemerkt. De gemeente moest de uitsluitingsgrond handhaven om de beginselen van gelijke behandeling en transparantie te waarborgen, ook ten opzichte van de andere inschrijver die aan alle eisen voldeed. Het argument dat TenderNed geen waarschuwing gaf bij de inschrijving zonder formulier, woog niet mee. De aanbestedingsstukken waren helder, en het was de eigen verantwoordelijkheid van ContourdeTwern om alle documenten tijdig in te dienen. Het navragen door de gemeente was evenmin een handeling die het gerechtvaardigde vertrouwen kon wekken dat het verzuim alsnog kon worden hersteld. En zelfs als dat anders zou zijn, zouden het vertrouwensbeginsel de aanbestedingsrechtelijke beginselen van gelijkheid en transparantie niet opzij kunnen zetten. De rechtbank wees alle vorderingen van ContourdeTwern af en veroordeelde de organisatie in de proceskosten van de gemeente, vastgesteld op € 2.069,00.
Zeven Tilburgse en regionale zorgaanbieders hebben met succes een kort geding aangespannen tegen KikMaat, de uitvoeringsorganisatie die namens zeven gemeenten in de regio Hart van Brabant zorginkoopprocedures uitvoert. De zaak draait om de inkoop van zogenoemde ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding, een begeleiding voor volwassenen met lichamelijke, verstandelijke en/of psychische beperkingen die (nog) niet volledig kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt. De zorgaanbieders, waaronder Stichting Amarant, ASVZ, GGZ Breburg Groep en Stichting Prisma, klaagden er in de eerste plaats over dat de productomschrijving niet klopt voor hun doelgroep. In het inkoopdocument staat dat begeleiding plaatsvindt 'met de handen op de rug': gericht op toezien, stimuleren en aanleren. Maar de cliënten die deze zorgaanbieders bedienen, zo legt de zorgaanbieders uit, hebben juist intensieve en nabije begeleiding nodig. Ongeveer 80% van hun cliënten bestaat uit mensen die door andere aanbieders niet kunnen worden geholpen vanwege te complexe problematiek. Samen bedienen de zeven aanbieders ruim de helft van alle beschikbare plaatsen in de regio. Daarnaast betwisten de zorgaanbieders de hoogte van de tarieven. KikMaat heeft adviesbureau TransitiePartners ingeschakeld voor een onafhankelijke tariefberekening, waarbij zorgaanbieders via consultatierondes input konden geven. Dat advies is echter ongewijzigd overgenomen, terwijl daarin volgens de zorgaanbieders onvoldoende rekening is gehouden met de zwaardere problematiek van de cliënten die zij bedienen. KikMaat stelde dat de productomschrijving wel degelijk voorziet in maatwerk: een trajectregisseur kan individuele begeleiding toekennen op basis van een uurtarief. Bovendien, aldus KikMaat, is een organisatie niet verplicht alle omstandigheden van iedere individuele zorgaanbieder mee te wegen bij tariefvaststelling. De voorzieningenrechter volgt KikMaat daarin niet. Weliswaar gaat het hier om een zogenoemde open house-procedure waarbij aanbestedingsrechtelijke gunningsbeginselen formeel niet gelden, maar KikMaat is als gemeenschappelijke regeling gebonden aan publiekrechtelijke normen. Dat betekent onder meer dat zij zorgvuldig moet handelen en alle betrokken belangen moet meewegen. Aan die norm heeft KikMaat niet voldaan: de productomschrijving houdt geen rekening met een doelgroep die aangewezen is op intensieve individuele ondersteuning, en een vage algemene maatwerkmogelijkheid maakt voor zorgaanbieders onvoldoende duidelijk wanneer en in welke mate individuele begeleiding kan worden ingezet. Daardoor kunnen zij de financiële risico's van het afsluiten van een overeenkomst niet goed inschatten. Ook het tariefadvies houdt onvoldoende rekening met de uitvoeringswerkelijkheid van deze groep aanbieders. De voorzieningenrechter gebiedt KikMaat de inkoopprocedure te staken totdat de productomschrijving is aangepast en er nader onderzoek is gedaan naar de reële tarieven voor deze specifieke groep zorgaanbieders. Daarna moet KikMaat een nieuwe, redelijke inschrijfdatum vaststellen. De gevorderde dwangsom wees de rechter af, omdat er geen aanleiding is te veronderstellen dat KikMaat het vonnis niet zal naleven. KikMaat wordt veroordeeld in de proceskosten van € 2.143,47.
Nimble Institute B.V. uit Heerenveen werd door de gemeente Breda uitgesloten van een aanbestedingsprocedure vanwege een fout in het zogenoemde Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA), het standaardformulier waarmee inschrijvers aantonen dat zij aan de gestelde eisen voldoen. Op dat formulier had Nimble twee vakjes aangekruist die met elkaar in tegenspraak leken: enerzijds dat het een beroep deed op de bekwaamheid van een derde partij (Phalanxes), en anderzijds dat het samen met diezelfde derde deelnam aan de procedure. Dat leverde onduidelijkheid op over de aard van de samenwerking. De gemeente vroeg om verduidelijking. Nimble legde uit dat zij alleen de bekwaamheid van Phalanxes wilde inroepen en dus niet als combinatie deelnam. Dat was op zichzelf voldoende helder, maar de gemeente weigerde Nimble de kans te geven het UEA formeel aan te passen. Zij stelde dat het toestaan van herstel in strijd zou zijn met de uitsluitingsclausule in de aanbestedingsdocumenten en daarmee met het transparantie- en gelijkheidsbeginsel. De voorzieningenrechter in Breda ging daar niet in mee. Volgens Europese rechtspraak mogen aanbesteders inschrijvers de gelegenheid geven om gegevens te verduidelijken of kleine fouten te herstellen, mits dat niet neerkomt op het indienen van een geheel nieuwe inschrijving. Het Nederlandse recht gaat nog een stap verder: op grond van het zorgvuldigheidsbeginsel, een beginsel van behoorlijk bestuur, is de gemeente verplicht te onderzoeken of een inschrijving met een vormfout inhoudelijk aan de eisen voldoet en of de fout zich voor herstel leent. De rechter tilde zwaar aan het evenredigheidsbeginsel. Een uitsluiting wegens een inschrijvingsgebrek is alleen gerechtvaardigd als die maatregel in verhouding staat tot de ernst van het gebrek en het belang van eerlijke mededinging. In dit geval ontbraken er geen stukken en was er geen essentiële informatie weggelaten: zowel Nimble als Phalanxes had een UEA ingediend met alle benodigde gegevens. De fout raakte niet de inhoudelijke beoordeling van de inschrijving, zoals de prijs of de technische eisen, en Nimble had door de vroeg ingediende informatie geen enkel voordeel ten opzichte van andere inschrijvers. Kortom: het ging om een lichte vormfout die herstel toestaat. De gemeente had Nimble dan ook de kans moeten bieden een aangepast UEA in te dienen. Dat Nimble geen volledig nieuwe inschrijving wil indienen maar slechts een precisering, maakt de gewenste wijze van herstel voldoende duidelijk. De rechter wees er ook op dat de gemeente mogelijk ook andere inschrijvers dezelfde herstelmogelijkheid moet bieden, wat maakt dat de opdracht voorlopig nog niet aan Nimble kan worden gegund. De voorzieningenrechter gebood de gemeente de uitsluitingsbeslissingen van 17 oktober 2025 en 3 november 2025 in te trekken en Nimble een herstelmogelijkheid te bieden, waarna een nieuwe gunningsbeslissing moet worden genomen als de gemeente de opdracht nog wenst te gunnen. De gemeente werd veroordeeld tot betaling van de proceskosten van Nimble, begroot op € 2.118,40.
Actief Huiszorg B.V. uit Waalwijk leverde eerder al een kort geding tegen de gemeente Tilburg, en won. Dat resulteerde in een nieuwe aanbestedingsprocedure voor huishoudelijke ondersteuning op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning. Actief Huiszorg schreef in op die tweede aanbesteding en eindigde als beste: de gemeente was op 17 juni 2025 van plan de opdracht aan haar te gunnen. Toen moest Actief Huiszorg bewijsstukken aanleveren om te laten zien dat zij aan de financiële geschiktheidseisen voldeed. De gemeente had als eis gesteld dat de inschrijver een goedkeurende accountantsverklaring moest overleggen zonder zogenoemde continuïteitsparagraaf, een passage waarin een accountant zorgen uit over het voortbestaan van een bedrijf. Actief Huiszorg diende haar jaarrekening 2024 in met een accountantsverklaring die inderdaad geen continuïteitsparagraaf bevatte, maar wel een zogeheten 'beperking'. Die beperking had uitsluitend betrekking op een openstaande vordering van ruim € 3,1 miljoen aan corona- en continuïteitsbijdragen die Actief Huiszorg nog moest ontvangen van verschillende gemeenten. Over de inbaarheid van dat bedrag liepen juridische procedures, waardoor de accountant die post niet volledig kon controleren. De gemeente Tilburg concludeerde dat dit geen goedkeurende verklaring was in de zin van de aanbestedingseisen, verklaarde de inschrijving ongeldig en trok het gunningsvoornemen op 4 juli 2025 in. Actief Huiszorg stapte daarop naar de rechter. In de kortgedingprocedure stond centraal of Actief Huiszorg al dan niet aan de geschiktheidseis had voldaan. De voorzieningenrechter stelde vast dat de eis inderdaad twee vereisten omvatte: een goedkeurende verklaring én geen continuïteitsparagraaf. Actief Huiszorg had niet zo'n goedkeurende verklaring ingediend, maar had wel een beroep gedaan op een wettelijke uitzondering. Die is opgenomen in de Aanbestedingswet en bepaalt dat een inschrijver die om gegronde redenen het gevraagde bewijsstuk niet kan overleggen, zijn financiële draagkracht ook met andere stukken mag aantonen, mits de aanbestedende dienst die stukken geschikt acht. De rechter beoordeelde of Actief Huiszorg werkelijk geen goedkeurende verklaring kon overleggen. Dat was het geval: de enige manier om wél zo'n verklaring te krijgen, zou zijn geweest om de openstaande vorderingen van € 3,1 miljoen af te boeken ten laste van het eigen vermogen. Van een redelijk handelend ondernemer kan dat niet worden gevergd. Het incasseren van rechtmatige vorderingen draagt juist bij aan de continuïteit van het bedrijf, wat precies is waarvoor de eis bedoeld is. Er was dus sprake van een objectief onmogelijkheid, en daarmee van een gegronde reden. Vervolgens toetste de rechter of de gemeente in redelijkheid kon oordelen dat het aangeleverde bewijsstuk ongeschikt was. De accountant had schriftelijk bevestigd dat de beperking losstond van het continuïteitsoordeel, dat er geen zorgen waren over het voortbestaan van Actief Huiszorg en dat afboeking van de vorderingen zou hebben geleid tot een volledig goedkeurende verklaring. De rechter oordeelde dat de gemeente haar beoordelingsvrijheid had overschreden door het bewijs toch af te wijzen: het was het best denkbare alternatieve bewijs. De voorzieningenrechter gebood de gemeente Tilburg de opdracht alsnog aan Actief Huiszorg te gunnen, voor zover de gemeente de opdracht nog steeds wil verlenen. De gemeente werd veroordeeld in de proceskosten van € 2.118,40.