Boomkwekerijfamilie verliest belastingzaak over startdatum ondernemerschap — RBZWB:2026:2479
Navordering inkomstenbelasting / startdatum ondernemerschap VOF
Eiser / verzoeker
Belanghebbende (vrouw betrokken bij boomkwekerij)
Verweerder / gedaagde
Inspecteur van de Belastingdienst
Beroep ongegrond verklaard; navorderingsaanslag IB/PVV 2021 naar belastbaar inkomen van €34.252 en belastingrentebeschikking van €460 blijven in stand.
- Inspecteur hoeft bij opleggen inkomstenbelastingaanslag niet het schenkbelastingdossier of dossiers van verwanten te raadplegen; ontvangst van relevante aktes ná de aanslag levert een nieuw feit op dat navordering rechtvaardigt.
- Bewijslast dat ondernemerschap al per 1 juli 2020 bestond lag bij belanghebbende; zij slaagde daar niet in.
- Ontbindingsovereenkomst en mondelinge afspraken onvoldoende bewijs voor oprichting VOF per 1 juli 2020; schriftelijke VOF-akte dateert van januari 2022 en KvK-inschrijving van maart 2021.
- Goedkeurend besluit staatssecretaris over terugwerkende kracht persoonsvennootschapsovereenkomst mist toepassing, omdat niet aannemelijk is gemaakt dat terugwerkende kracht niet gericht was op incidenteel fiscaal voordeel.
- Navorderingsaanslag IB/PVV 2021 en belastingrentebeschikking van €460 blijven in stand.
Samenvatting
Een vrouw die betrokken is bij een familiale boomkwekerij heeft een belastingzaak verloren over de vraag wanneer zij precies als ondernemer kon worden aangemerkt. Het verschil tussen 1 juli 2020 en 18 maart 2021 klinkt klein, maar had directe gevolgen voor haar belastingaanslag over 2021.
De boomkwekerij is al decennia een familiezaak. De vrouw trof in 1996 toe tot een vennootschap onder firma samen met haar vader, moeder en broer. Later werd dat omgezet in een commanditaire vennootschap, waaruit zij in 2006 trad — haar echtgenoot nam haar plek in. Zij bleef echter een arbeidsvergoeding ontvangen uit de kwekerij, die zij opgaf als inkomsten uit overige werkzaamheden.
Per 30 juni 2020 werd de commanditaire vennootschap ontbonden. De bedoeling was dat de vrouw, haar echtgenoot en haar oudere broer het bedrijf zouden voortzetten in een nieuwe vennootschap onder firma. Die nieuwe VOF is echter pas op 10 januari 2022 schriftelijk vastgelegd en op 18 maart 2021 ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. In haar belastingaangifte over 2021 ging de vrouw er desondanks vanuit dat zij al per 1 juli 2020 als ondernemer gold — met belastingvoordeel als gevolg.
De Belastingdienst ging daar niet in mee. Na ontvangst van de relevante aktes in oktober 2023 legde de inspecteur een navorderingsaanslag op, waarbij het ondernemerschap pas per 18 maart 2021 werd erkend. De vrouw maakte bezwaar en stapte uiteindelijk naar de rechter.
Centraal stond eerst de vraag of de Belastingdienst überhaupt mocht navorderen. Daarvoor is een 'nieuw feit' nodig: informatie die de inspecteur ten tijde van de oorspronkelijke aanslag nog niet had. De vrouw betoogde dat de inspecteur eerder toegang had tot de relevante stukken, omdat die al in het schenkbelastingdossier van haar ouders zaten. De rechtbank verwierp dat argument. Een inspecteur die inkomstenbelasting beoordeelt, hoeft niet ook het schenkbelastingdossier van dezelfde belastingplichtige te raadplegen, en evenmin de belastingdossiers van familieleden. De aanslag was bovendien automatisch opgelegd op basis van een verzorgde aangifte ingediend door een fiscaal deskundige, zodat nader onderzoek niet van de inspecteur mocht worden verwacht.
Vervolgens boog de rechtbank zich over de inhoudelijke vraag: was de vrouw al per 1 juli 2020 ondernemer? De bewijslast lag bij haar. De rechtbank oordeelde dat zij daar niet in slaagde. Weliswaar staat in de ontbindingsovereenkomst van 29 maart 2021 dat de drie betrokkenen het bedrijf zullen voortzetten in een VOF, maar dezelfde overeenkomst vermeldt ook dat de exacte voorwaarden nog schriftelijk vastgelegd moeten worden. Dat de akte van de nieuwe VOF pas op 10 januari 2022 werd opgesteld, en dat inschrijving bij de Kamer van Koophandel pas op 18 maart 2021 plaatsvond, wijst er eerder op dat de VOF niet al in 2020 bestond.
De vrouw stelde dat er al in 2020 een mondelinge overeenkomst was gesloten. Maar tegenover de gemotiveerde betwisting door de inspecteur was die enkele bewering onvoldoende. Ook een beroep op een goedkeurend besluit van de staatssecretaris van Financiën — dat terugwerkende kracht van maximaal negen maanden onder voorwaarden toestaat — slaagde niet. Daarvoor is onder meer vereist dat de terugwerkende kracht niet gericht is op incidenteel fiscaal voordeel, en dat maakte de vrouw onvoldoende aannemelijk.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond. De navorderingsaanslag naar een belastbaar inkomen van ruim €34.000 en de bijbehorende belastingrentebeschikking van €460 blijven in stand. De vrouw krijgt het griffierecht niet terug en ontvangt geen vergoeding voor proceskosten.
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Zeeland-West-BrabantRechtsgebied
Bestuursrecht; BelastingrechtZaaknummer
24/5542
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een in Spanje gevestigd bedrijf verkocht in 2017 voor ruim € 8,6 miljoen aan smeermiddel (Low Viscosity Lubricant Oil, een mengsel van onder meer diesel en koolzaadolie) aan afnemers in Oostenrijk en Tsjechië. De olie werd gemengd en opgeslagen bij een bedrijf in Nederland en daar door de kopers afgehaald, onder de leveringsvoorwaarde Ex Works: de kopers regelden en betaalden het vervoer. Het bedrijf rekende geen btw, omdat het de leveringen opgaf als intracommunautaire leveringen, leveringen aan een afnemer in een andere EU-lidstaat waarvoor een nultarief geldt. Wie dat nultarief wil toepassen, moet aannemelijk maken dat de goederen daadwerkelijk naar een ander EU-land zijn vervoerd. De Belastingdienst onderzocht de aangiften over 2017 en vond dat dit niet was aangetoond. Voor een deel van de leveringen waren helemaal geen vervoersdocumenten ingeleverd. Bij de leveringen met CMR-vrachtbrieven stond het Spaanse bedrijf zelf als afzender van het vervoer vermeld, terwijl uit de leveringsovereenkomsten blijkt dat de kopers voor het vervoer zorgden. Verder waren er veel onregelmatigheden: bestemmingen die niet pasten bij de vestigingsplaats van degene die voor ontvangst tekende, adressen in een woonwijk of wooncomplex waar geen olie kan worden opgeslagen, meerdere bestemmingen op één vrachtbrief, onleesbare handtekeningen, handtekeningen van de transporteur die op kopieën van dezelfde vrachtbrief verschilden en vrachtbriefnummers die dubbel waren gebruikt. De inspecteur legde een naheffingsaanslag omzetbelasting op van € 1.340.629, bracht € 252.082 belastingrente in rekening en legde een vergrijpboete van 25 procent op, € 335.157. Het bezwaar werd ongegrond verklaard, waarna het bedrijf in beroep ging. Op de zitting bij de rechtbank verscheen niemand namens het bedrijf. De rechtbank stelde vast dat het bedrijf correct was uitgenodigd: de toenmalige gemachtigde had de oproep ontvangen en trok zich pas daarna terug uit de procedure. De rechtbank oordeelt dat het aan het bedrijf is om aannemelijk te maken dat het nultarief van toepassing is. Voor een deel van de leveringen ontbraken alle vervoersdocumenten (€ 176.227 aan nageheven btw). Voor de rest heeft het bedrijf de onregelmatigheden grotendeels niet verklaard. Het argument dat de ontvanger elders is gevestigd dan de plaats van bestemming, en dat een adres in Italië een terminal was waar de olie werd overgedragen, overtuigde niet: volgens de inspecteur was daar geen van de betrokken partijen gevestigd. Volgens de rechtbank kan de olie best naar het buitenland zijn gegaan, maar door de vele gebreken in de documenten is dat niet vast te stellen, en kan het ook dat de olie in Nederland is gebleven. De vraag of het bedrijf wist of had moeten weten dat het meedeed aan btw-fraude in de keten, beantwoordt de rechtbank daarom niet meer. Ook de vergrijpboete houdt stand. Het ging om een nieuwe samenwerking voor zeer grote bedragen aan een fraudegevoelig product, de verantwoordelijkheid voor het vervoer lag bij de afnemers en het bedrijf had de gebreken in de documenten moeten zien. Dat is grove schuld, een in laakbaarheid aan opzet grenzende onachtzaamheid. Het beroep op het rechtszekerheidsbeginsel, omdat de inspecteur lang over de naheffing deed, slaagt niet: de inspecteur mocht de wettelijke termijn van vijf jaar gebruiken. Wel stelt de rechtbank vast dat de redelijke termijn voor de behandeling van de zaak met afgerond 25 maanden is overschreden, gerekend vanaf het rapport van 21 oktober 2022 tot de uitspraak. Daarom matigt zij de boete met 20 procent, met een maximum van € 20.000. De rechtbank verklaart het beroep ongegrond, vernietigt de uitspraak op bezwaar voor zover die de boete betreft en vermindert de boete tot € 315.157. De naheffingsaanslag van € 1.340.629 en de belastingrente van € 252.082 blijven ongewijzigd. Het bedrijf krijgt het griffierecht niet terug en er is geen proceskostenvergoeding.
Een organisatie die laboratoriumonderzoek verzorgt voor patiënten van huisartsen kreeg van de Belastingdienst een naheffingsaanslag omzetbelasting over 2019 van € 831.912, plus € 194.256 aan belastingrente. De Belastingdienst vond dat het bedrijf btw had moeten afdragen over zijn diensten. Het bedrijf verzorgt eerstelijnsdiagnostiek: huisartsen sturen lichaamsmateriaal van patiënten op voor klinisch chemisch, pathologisch of microbiologisch onderzoek, zodat zij een diagnose kunnen stellen. De rechtbank Zeeland-West-Brabant vindt dat de aanslag ten onrechte is opgelegd. De structuur achter de dienstverlening is ingewikkeld. Het bedrijf heeft zelf geen AGB-code en kan daarom niet rechtstreeks contracteren met zorgverzekeraars. Daarom sluit een stichting die wel over zo'n code beschikt de contracten met de verzekeraars. Die stichting besteedt het onderzoek uit aan het bedrijf, dat op zijn beurt de laboratoriumdiensten inkoopt bij een andere stichting. Bij die laatste stichting werken pathologen en arts-microbiologen die in het BIG-register staan, het wettelijke register van gezondheidszorgberoepen. Ook werken er klinisch chemici. De zorgverzekeraars betalen aan de eerste stichting, en die stuurt het geld, na aftrek van eigen kosten, door naar het bedrijf. Dat bedrijf wil winst maken met zijn diensten, en dat staat niet ter discussie. Het geschil draaide om de vraag of de diensten zijn vrijgesteld van btw. De Belastingdienst vond dat de diensten onder een vrijstelling voor het verzorgen van opgenomen personen vallen, maar dat die niet geldt omdat het bedrijf winst beoogt. Volgens de Belastingdienst kon het bedrijf dan ook niet terugvallen op de vrijstelling voor medische beroepsbeoefenaren. De rechtbank wijst dat af. Zij verwijst naar het arrest Wolf-Henning Peters van het Hof van Justitie van 18 september 2019. Daaruit volgt dat medische verzorging die niet aan alle voorwaarden van de ene vrijstelling voldoet, nog steeds onder de andere vrijstelling kan vallen. De werkingssfeer van beide vrijstellingen verschilt in beginsel, maar medische diensten zoals die van dit bedrijf kunnen onder allebei vallen. Daarna keek de rechtbank of aan de voorwaarden van de vrijstelling voor medische beroepen was voldaan. Die vereist dat de diensten worden verricht door beroepsbeoefenaren met een BIG-opleiding, of door beroepsbeoefenaren met een gelijkwaardig kwaliteitsniveau. Het bedrijf legde afschriften uit het BIG-register over waaruit blijkt dat in 2019 geregistreerde pathologen en arts-microbiologen bij de laboratoriumstichting werkten. Voor de klinisch chemici, die niet in het BIG-register staan, oordeelt de rechtbank dat zij een gelijkwaardig niveau hebben. Zij hebben een natuurwetenschappelijke master gevolgd, gecombineerd met een vierjarige opleiding. Volgens de rechtbank wijst een advies van het Zorginstituut uit 2020 dezelfde kant op, onder meer omdat ISO-normen eisen stellen aan opleiding en deskundigheid van laboratoriumpersoneel. De eisen uit het beleidsbesluit van de staatssecretaris kunnen het bedrijf niet worden tegengeworpen, omdat een beleidsbesluit geen verplichtingen kan opleggen. Ook de vraag wie de diensten verricht, beantwoordt de rechtbank in het voordeel van het bedrijf. Het bedrijf lichtte ter zitting toe dat de klinisch chemicus, patholoog of arts-microbioloog aan de huisarts rapporteert over de uitslagen en verantwoordelijk is voor de kwaliteit, ook als computers een deel van de analyse doen. De overgelegde laboratoriumuitslagen bevatten de beroepscodes en bevindingen van deze specialisten. De rechtbank verklaart het beroep gegrond en vernietigt de uitspraak op bezwaar, de naheffingsaanslag en de belastingrentebeschikking. De Belastingdienst moet het griffierecht van € 385 vergoeden en € 1.868 aan proceskosten betalen.
Een belanghebbende uit Steenbergen diende in 2023 bezwaar in tegen de WOZ-beschikking voor zijn woning. Zijn gemachtigde stuurde dat bezwaarschrift op 30 maart 2023 per e-mail naar de gemeente. De e-mail kwam nooit bij een ambtenaar terecht: het spamfilter hield hem tegen en zette hem in quarantaine. De gemeente wist dus niet dat er bezwaar was gemaakt en beslisste er niet op. De heffingsambtenaar van de gemeente Steenbergen vroeg de gemachtigde in de maanden daarna meermaals om het bezwaarschrift opnieuw op te sturen of om de verzendgegevens door te geven. Dat gebeurde niet. Op 26 januari 2024 stelde de belanghebbende de gemeente in gebreke wegens het niet tijdig beslissen. Op 12 september 2024 ging hij in beroep bij de rechtbank, met het verzoek om een bestuurlijke en een rechterlijke dwangsom en een proceskostenvergoeding. Pas bij dat beroep leverde de gemachtigde een afschrift van het bezwaarschrift en de verzendgegevens aan. Daarna kon de gemeente zelf onderzoeken waar de e-mail was gebleven. Op 2 april 2026 verklaarde de rechtbank het beroep niet-ontvankelijk. Daartegen kwam de belanghebbende in verzet. De zitting daarover vond plaats op 22 oktober 2026. De belanghebbende meldde zich een dag eerder af, de gemeente verscheen zonder bericht niet, hoewel zij correct was uitgenodigd. De rechtbank oordeelt dat de eerdere uitspraak terecht is gedaan. Er is sprake van misbruik van procesrecht. De gemachtigde diende het bezwaarschrift op een onjuiste wijze in en weigerde negen maanden lang om duidelijkheid of bewijs te geven. Pas toen er een beroep met een dwangsomverzoek lag, kwamen de stukken boven water. Ook speelt mee dat de gemachtigde zich op het standpunt stelt dat de dwangsom hem toekomt op grond van een overeengekomen cessie. Volgens de rechtbank is dit gedrag bezwaarlijk anders te duiden dan als calculerend, gericht op het incasseren van een dwangsom. De verklaring van de gemachtigde dat er 'wat meer medewerking verleend had kunnen worden' en dat het door de drukte op een lager niveau lag, vindt de rechtbank 'compleet ontoereikend'. Voor een professionele rechtsbijstandverlener is het een kleine moeite om een eigen stuk nogmaals te sturen. De rechtbank wijst erop dat de belanghebbende op de zitting alsnog uitleg had kunnen geven, maar ervoor koos niet te komen. Voor nader onderzoek ter zitting was volgens de rechtbank geen aanleiding. Het oordeel stond op basis van het dossier buiten redelijke twijfel. Voor het geval dat toch anders moet worden geoordeeld, wijst de rechtbank erop dat zij het beroep dan zelf direct niet-ontvankelijk zou verklaren wegens misbruik van procesrecht. Een kostenvergoeding voor de gegrondverklaring van het verzet zou dan ook niet gerechtvaardigd zijn, omdat de hele rechterlijke procedure voortkomt uit het misbruik. Ook het verzoek om een vergoeding voor immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn wijst de rechtbank af. Het misbruik van recht rechtvaardigt een uitzondering op de aanname dat er spanning en frustratie is. Bovendien is het financiële belang niet aannemelijk gemaakt en dus lager dan € 1.000. De Hoge Raad bepaalde op 14 juni 2024 dat de rechter dan beslist naar bevind van de zaak. Het overgangsrecht is niet van toepassing, omdat de redelijke termijn op die datum nog niet was overschreden. De rechtbank verklaart het verzet ongegrond, waardoor de uitspraak van 2 april 2026 in stand blijft, en wijst het verzoek om immateriële schadevergoeding af. Een proceskostenveroordeling volgt niet.
Een belastingplichtige uit Zeeland-West-Brabant betaalde op 24 september 2024 overdrachtsbelasting op aangifte. Pas op 26 juni 2025 maakte hij bezwaar tegen die voldoening, ruim negen maanden later. De inspecteur van de Belastingdienst verklaarde dat bezwaar op 21 juli 2025 niet-ontvankelijk, omdat het te laat was ingediend. De rechtbank Zeeland-West-Brabant, zittingsplaats Breda, ging daarin eerst mee. Op 7 september 2026 oordeelde zij zonder zitting dat het bezwaar te laat was en dat die termijnoverschrijding niet verschoonbaar was. Het beroep werd daarom kennelijk ongegrond verklaard. Daarmee kwam een inhoudelijke beoordeling van de overdrachtsbelasting niet aan bod. De man liet het daar niet bij zitten en kwam in verzet tegen die uitspraak. Op 22 oktober 2026 behandelde de rechtbank het verzet op zitting. Daar gebeurde wat eerder ontbrak: de belanghebbende en de twee vertegenwoordigers van de inspecteur kwamen overeen dat het te laat indienen van het bezwaarschrift wel verschoonbaar was. Volgens de inspecteur was het bezwaar op grond van de feiten en omstandigheden van het geval ontvankelijk. De rechtbank zag geen reden om partijen daarin niet te volgen. Zij concludeerde dat het bezwaarschrift ten onrechte niet-ontvankelijk was verklaard. Het verzet is daarom gegrond. De uitspraak van 7 september 2026 vervalt en het onderzoek wordt hervat in de stand van vóór die uitspraak. De rechtbank verklaarde het verzet gegrond. Het bezwaarschrift is ontvankelijk en de rechtbank gaat het beroep alsnog inhoudelijk behandelen. Een proceskostenveroordeling volgt niet. Tegen deze uitspraak staat geen rechtsmiddel open.