Raad van State weigert omgevingsvergunning 24-uurszorgaccommodatie bij agrarisch gebied — RVS:2026:1840

Een zorgboerderij in Sevenum wilde uitbreiden met een 24-uurszorgaccommodatie voor 31 ouderen met een zorgvraag. Het bedrijf exploiteert al meer dan tien jaar een zorgboerderij op het perceel en bood al dagbestedingsactiviteiten aan. Het nieuwe gebouw zou een oppervlakte krijgen van ongeveer 1.390 vierkante meter, terwijl er 800 vierkante meter aan bestaande bebouwing gesloopt zou worden. Omdat het bouwplan in strijd is met het geldende bestemmingsplan, had het bedrijf een omgevingsvergunning nodig die afwijking van dat plan toestaat.

Voor zo'n afwijkingsprocedure is een zogenoemde 'verklaring van geen bedenkingen' van de gemeenteraad vereist. De gemeenteraad van Horst aan de Maas weigerde die verklaring in april 2023. De kern van het bezwaar: het perceel grenst aan agrarische gronden waar gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt, en op slechts ongeveer 18 meter van het geplande woonzorggebouw. Volgens vaste rechtspraak van de Raad van State geldt in het algemeen een afstand van 50 meter als veilige spuitvrije zone tussen gevoelige functies zoals wonen en agrarisch grondgebruik waar pesticiden worden gebruikt. Het college van burgemeester en wethouders was vervolgens wettelijk verplicht de omgevingsvergunning te weigeren.

Het zorgbedrijf voerde aan dat er in de praktijk weinig reden was voor bezorgdheid. Op het aangrenzende perceel ten zuiden was al sinds 2019 geen teelt meer, en daar zou een paardenhouderij komen. Bovendien verbiedt het bestemmingsplan al bomenteelt binnen 30 meter van het perceel. Het bedrijf wees ook op landelijke beleidsdoelstellingen om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen drastisch terug te dringen, en betoogde dat de situatie voor bewoners juist zou verbeteren omdat zij bij calamiteiten binnen zouden kunnen blijven. Een driftreducerende haag zou als aanvullende maatregel kunnen worden opgenomen als voorschrift bij de vergunning.

De rechtbank Limburg verklaarde het beroep van het zorgbedrijf in november 2024 ongegrond. De rechtbank erkende wel dat het college eerder uitlatingen had gedaan waaruit het bedrijf mocht afleiden dat medewerking zou worden verleend — een beroep op het vertrouwensbeginsel — maar oordeelde dat het zwaarder wegende belang van een goed woon- en leefklimaat dat vertrouwen opzijzette. Zowel het college als het zorgbedrijf gingen in hoger beroep: het college omdat het het oordeel over het vertrouwensbeginsel aanvocht, het zorgbedrijf vanwege het oordeel over de spuitzoneproblematiek.

De Raad van State oordeelt dat de gemeenteraad binnen zijn beleidsruimte heeft gehandeld door de verklaring van geen bedenkingen te weigeren. Het planologisch toegestane gebruik op de aangrenzende agrarische percelen omvat grondgebonden agrarisch bedrijfsmatig grondgebruik waarbij gewasbeschermingsmiddelen gebruikt kunnen worden. Dat er op dit moment feitelijk geen gewassen worden geteeld op het naastgelegen perceel, doet daar niet aan af: het gaat om wat planologisch is toegestaan, niet om de huidige feitelijke situatie. De argumenten van het zorgbedrijf over toekomstige ontwikkelingen, het uitvoeringsprogramma gewasbescherming en aanvullende maatregelen zijn onvoldoende om te concluderen dat met een kortere afstand dan 50 meter kan worden volstaan, nu een op de locatie toegesneden zorgvuldig onderzoek daarvoor ontbreekt. De Raad van State bevestigt daarmee de weigering van de omgevingsvergunning voor de 24-uurszorgaccommodatie.