Raad van State: aanwijzing exameninstelling explosievenopsporing is appellabel besluit — RVS:2026:1841
Appellabiliteit van aanwijzing exameninstelling in registratieschema explosievenopsporing
Eiser / verzoeker
Appellante (bedrijf actief in explosievenopsporing en -examinering)
Verweerder / gedaagde
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Hoger beroep gedeeltelijk gegrond: het besluit over het Registratieschema wordt vernietigd en de staatssecretaris moet opnieuw beslissen; voor de overige onderdelen (Regeling, Certificatieschema, Besluit aanwijzing) blijft de ongegrondverklaring in stand; de Staat betaalt €1.500 schadevergoeding wegens termijnoverschrijding.
- De aanwijzing van Stichting Examinering VOMES als enige exameninstelling in het Registratieschema is een appellabele beschikking, niet slechts een beleidsregel
- Het Registratieschema en Certificatieschema zijn als geheel beleidsregels van de staatssecretaris, niet vatbaar voor bezwaar en beroep
- De wijzigingsregeling is een algemeen verbindend voorschrift waartegen geen bezwaar openstaat, omdat deze geen expliciete aanwijzing van een instantie bevat
- Het bedrijf is geen belanghebbende bij het Besluit aanwijzing omdat dat ziet op gegevensverwerking (AVG), niet op examinering
- De procedure duurde ruim een jaar te lang (overschrijding volledig toegerekend aan de Afdeling), resulterend in €1.500 schadevergoeding
Samenvatting
Een bedrijf dat actief is in de advisering, opleiding, examinering en opsporing van explosieven verloor door nieuwe regelgeving zijn positie als exameninstelling op dat terrein. Door wijzigingen in de Arbeidsomstandighedenregeling en de publicatie van een registratieschema en certificatieschema werd de Stichting Examinering Veilig Omgaan met Explosieve Stoffen (Stichting Examinering VOMES) als enige aangewezen om examens af te nemen die toegang geven tot het Register veilig werken met explosieve stoffen. Het bedrijf maakte bezwaar tegen de bekendmakingen, maar de staatssecretaris verklaarde die bezwaren niet-ontvankelijk. De staatssecretaris stelde dat de Regeling een algemeen verbindend voorschrift is waartegen geen bezwaar mogelijk is, dat het Registratieschema en Certificatieschema geen besluiten zijn waartegen bezwaar openstaat, en dat het bedrijf geen belanghebbende was bij het zogenoemde Besluit aanwijzing. De rechtbank Zeeland-West-Brabant bevestigde dit standpunt in november 2022.
In hoger beroep bij de Raad van State draait het om de vraag of de bekendmakingen vatbaar zijn voor bezwaar en beroep. De Afdeling bestuursrechtspraak volgt de rechtbank grotendeels, maar maakt een cruciale uitzondering voor een specifiek onderdeel van het Registratieschema.
De Afdeling bevestigt dat de wijzigingsregeling (de Regeling) een algemeen verbindend voorschrift is: daartegen staat geen bezwaar of beroep open. De verwijzing in de regeling naar het Registratieschema houdt geen expliciete aanwijzing in van een examen- of registratie-instelling, zodat een eerder precedent van de Afdeling uit 1999 — waarbij wél een instantie expliciet was aangewezen — niet van toepassing is.
Het Registratieschema en Certificatieschema kwalificeert de Afdeling als beleidsregels van de staatssecretaris. Hoewel de stukken zijn vastgesteld door Stichting VOMES (een private stichting, geen bestuursorgaan), is de staatssecretaris eindverantwoordelijk voor de registratie-eisen en voert hij door publicatie in de Staatscourant zijn publieke taak uit. Beleidsregels zijn in beginsel niet vatbaar voor bezwaar en beroep.
De Afdeling maakt echter een belangrijke uitzondering voor de bepaling in het Registratieschema waarin Stichting Examinering VOMES als enige exameninstelling is aangewezen. Omdat nergens anders is geregeld wie examens mag afnemen op dit terrein, en slechts één organisatie die rol toebedeeld krijgt, is dit onderdeel van het Registratieschema een beschikking in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Daartegen staat dus wél bezwaar en beroep open. Het bedrijf heeft bovendien als concurrent mogelijk een rechtstreeks belang bij die aanwijzing.
Voor het Besluit aanwijzing — dat ziet op de aanwijzing van Stichting VOMES als gegevensverwerker en beheerder van het register in de zin van de privacyverordening AVG — is het bedrijf geen belanghebbende. De aanwijzing heeft geen betrekking op de examinering, en het bedrijf heeft niet aannemelijk gemaakt concrete plannen te hebben om zelf het register te beheren.
De procedure heeft in totaal meer dan vijf jaar geduurd, ruim een jaar langer dan de toegestane redelijke termijn van vier jaar. De overschrijding wordt volledig toegerekend aan de Afdeling, die meer dan drie jaar deed over de behandeling van het hoger beroep. Daarvoor kent de Afdeling een schadevergoeding toe ten laste van de Staat.
De Raad van State verklaart het hoger beroep gegrond voor zover het het Registratieschema betreft, vernietigt het besluit van de staatssecretaris van 16 april 2021 op dit punt, en draagt de staatssecretaris op binnen zes weken opnieuw te beslissen op het bezwaar over de aanwijzing van de exameninstelling. Daarnaast wordt de staatssecretaris veroordeeld tot vergoeding van proceskosten van €3.736 en griffierecht van €908. De Staat wordt veroordeeld tot betaling van €1.500 schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn, plus €467 aan bijbehorende proceskosten.
Betrokken advocaten
Stichting VOMES en Stichting Examinering VOMES
Van Iersel Luchtman, 'S-HERTOGENBOSCH
34 uitsprakenBetrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBROT:2026:1112, Rechtbank Rotterdam, 27-01-2026, ROT 24/5323
Rechtbank Rotterdam · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBROT:2025:13924, Rechtbank Rotterdam, 24-11-2025, ROT 23/7951
Rechtbank Rotterdam · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBROT:2025:12610, Rechtbank Rotterdam, 23-10-2025, ROT 24/9187
Rechtbank Rotterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBROT:2025:12606, Rechtbank Rotterdam, 21-10-2025, ROT 23/7520 en 23/7521
Rechtbank Rotterdam · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Raad van StateRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
202300076/1/A3
Procedure
Hoger beroep
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- mw. mr. C.C.W. Lange
- mw. mr. J.A.W. Scholten-Hinloopen
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.