Raad van State: gemeente Valkenburg mag nadeelcompensatie niet weigeren aan HEMA-exploitant — RVS:2026:1844
nadeelcompensatie en planschadevergoeding; actieve risicoaanvaarding bij bedrijfsoverdracht binnen familieonderneming
Eiser / verzoeker
Exploitante en eigenaar van de HEMA-vestiging in Valkenburg (twee vennootschappen)
Verweerder / gedaagde
College van burgemeester en wethouders van Valkenburg aan de Geul
De Raad van State draagt de gemeente Valkenburg aan de Geul op om binnen twaalf weken de gebreken in het weigeringsbesluit te herstellen, omdat actieve risicoaanvaarding ten onrechte aan beide appellanten is tegengeworpen.
- Bij een bedrijfsfusie binnen de familiesfeer kan actieve risicoaanvaarding niet worden tegengeworpen als de verkrijger geen reële mogelijkheid had het risico in de aankoopprijs te verdisconteren.
- Verkrijging via zuivere juridische splitsing (art. 2:334a lid 2 BW) geldt als rechtsopvolging onder algemene titel, waaraan geen actieve risicoaanvaarding kan worden tegengeworpen.
- De gemeente week zonder deugdelijke motivering af van het SAOZ-advies dat ruim 800.000 euro aan nadeelcompensatie en planschadevergoeding adviseerde.
- De Raad van State draagt de gemeente op de gebreken in het besluit binnen twaalf weken te herstellen via een bestuurlijke lus.
Samenvatting
Een HEMA-vestiging in Valkenburg aan de Geul heeft jarenlang geleden onder de grootschalige herinrichting van het centrumgebied. De exploitant en de eigenaar van het pand vroegen nadeelcompensatie en planschadevergoeding aan bij de gemeente, maar kregen nul op het rekest. De gemeente vond dat zij het risico bewust hadden aanvaard. De Raad van State fluit de gemeente nu terug.
De zaak draait om twee vennootschappen die beide worden bestuurd door dezelfde persoon. De ene vennootschap exploiteert de HEMA-vestiging, de andere is eigenaar van het bedrijfspand. Beide zijn ooit voortgekomen uit een familiebedrijf dat al decennialang de HEMA in Valkenburg runde. De herinrichting van het centrum was voorzienbaar geworden na de terinzagelegging van een ontwerpbestemmingsplan in september 1995. De gemeente stelde dat de vennootschappen het risico op schade hadden aanvaard door later investeringsbeslissingen te nemen terwijl dat risico al bekend was.
Voor de exploiterende vennootschap redeneerde de gemeente dat de onderneming in 2005 via een zogenoemde bedrijfsfusie was overgedragen aan een nieuwe rechtspersoon. Bij zo'n overdracht had de nieuwe eigenaar het risico in de aankoopprijs moeten verdisconteren. De Raad van State erkent dit als uitgangspunt, maar oordeelt dat er bijzondere omstandigheden waren. De bestuurder van de nieuwe vennootschap was al vóór de peildatum intensief betrokken bij de exploitatie via het familiebedrijf. Haar moeder trok zich terug vanwege hoge leeftijd, haar zus kreeg een ander filiaal. Een afwaardering van de aandelen bij de overheveling zou niets veranderd hebben aan haar vermogenspositie: als uiteindelijk gerechtigde had zij hoe dan ook dezelfde klap gekregen. Er was dan ook geen échte mogelijkheid om het risico betekenisvol in een prijs te verdisconteren.
Voor de eigenaar van het pand lag de situatie anders: die had het bedrijfspand verkregen via een zuivere juridische splitsing, een wettelijk geregelde procedure waarbij vermogen onder algemene titel overgaat. De gemeente betoogde dat er een keuzemoment was en dat de eigenaar dus bewust had gekozen voor dit risico. De Raad van State verwerpt dat. Bij een zuivere splitsing zoals omschreven in het Burgerlijk Wetboek gaat het vermogen per definitie over onder algemene titel. Dat er een keuze was óver het moment van splitsing, doet er niet aan af dat de overdracht zelf juridisch onder algemene titel plaatsvond. Actieve risicoaanvaarding mag bij zulke overdrachten niet worden tegengeworpen.
De gemeente had eerder ook afgeweken van het advies van Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken (SAOZ), die juist had geadviseerd om forse bedragen toe te kennen: ruim 640.000 euro aan de exploitant en bijna 170.000 euro aan de pand-eigenaar. De rechtbank Limburg had de gemeente aanvankelijk in het gelijk gesteld, maar de Raad van State oordeelt nu dat die redenering niet klopt.
De Raad van State doet een tussenuitspraak en geeft de gemeente twaalf weken om de geconstateerde gebreken in het besluit te herstellen. Over de proceskosten wordt pas beslist in de einduitspraak.
Betrokken advocaten
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RVS:2026:629, Raad van State, 04-02-2026, 202505692/1/A2
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RVS:2025:6123, Raad van State, 17-12-2025, 202305645/1/A2
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBROT:2025:14563, Rechtbank Rotterdam, 08-12-2025, ROT 23/665
Rechtbank Rotterdam · Bestuursrecht
ECLI:NL:RVS:2025:5869, Raad van State, 03-12-2025, 202206162/1/R2
Raad van State · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Raad van StateRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
202501934/1/A2
Procedure
Tussenuitspraak bestuurlijke lus
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. prof.mr.drs. W. den Ouden
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.