Blue Boat Company wint strijd om vaarvergunning Amsterdamse grachten — RVS:2026:2575
Weigering exploitatievergunning passagiersvaart wegens welstandsbeleid in strijd met Dienstenrichtlijn
Eiser / verzoeker
Algemene Amsterdamse Rederij Noord-Zuid B.V. (Blue Boat Company)
Verweerder / gedaagde
College van burgemeester en wethouders van Amsterdam
Hoger beroep van BBC gegrond verklaard, besluit gemeente Amsterdam vernietigd wegens strijd met de Dienstenrichtlijn; gemeente moet nieuw besluit nemen en proceskosten van €3.736 vergoeden.
- Het Amsterdamse welstandsbeleid voor passagiersvaart is in strijd met de Dienstenrichtlijn omdat de gemeente niet aannemelijk heeft gemaakt dat het uiterlijk van boten de leefbaarheid of cultuurhistorische waarde van de binnenstad aantast.
- Bescherming van stedelijk milieu en cultureel erfgoed kunnen in beginsel dwingende redenen van algemeen belang zijn, maar vereisen concrete onderbouwing met onderzoek.
- Het college moet een nieuw besluit op bezwaar nemen met terugwerkende kracht naar de feiten en omstandigheden van oktober 2018, met het oog op de beoordeling van een eventuele schadeclaim.
- BBC heeft procesbelang ondanks verkoop van de boten, omdat zij mogelijk schade heeft geleden door de lagere verkoopprijs als gevolg van de geweigerde vergunningen.
- Tegen het nieuw te nemen besluit kan alleen beroep worden ingesteld bij de Raad van State.
Samenvatting
De Blue Boat Company (BBC), een rondvaartbedrijf in Amsterdam, streed jarenlang voor het recht om met twee van haar boten ook in de Amsterdamse binnenstad te mogen varen. De gemeente weigerde daarvoor vergunningen, met als voornaamste argument dat de vaartuigen niet voldeden aan het welstandsbeleid voor passagiersvaart. Dat beleid toetst het uiterlijk van boten op criteria die moeten bijdragen aan de bescherming van de historische binnenstad en de leefbaarheid van de stad.
BBC had al vergunningen om te varen op het Amsterdamse binnenwater buiten het centrumgebied (vergunninggebied 2), maar vroeg in 2017 ook vergunningen aan voor vergunninggebied 1, dat het gehele Amsterdamse binnenwater inclusief de grachten in het centrum omvat. Een speciale commissie beoordeelde de boten en adviseerde negatief over hun uiterlijk. De gemeente nam dat advies over en weigerde de vergunningen. Bezwaar en beroep bij de rechtbank Amsterdam leverden BBC niets op.
In hoger beroep bij de Raad van State voerde BBC aan dat het Amsterdamse welstandsbeleid in strijd is met de Europese Dienstenrichtlijn. Die richtlijn staat vergunningseisen voor dienstverleners alleen toe als die zijn gerechtvaardigd door een dwingende reden van algemeen belang — zoals bescherming van het stedelijk milieu of het cultureel erfgoed. BBC betwistte dat het uiterlijk van rondvaartboten werkelijk bijdraagt aan de aantasting van die belangen.
De Raad van State geeft BBC gelijk. Weliswaar erkent de hoogste bestuursrechter dat bescherming van de leefbaarheid van het stadscentrum en van de cultuurhistorische waarde van de Amsterdamse grachten in beginsel geldige redenen kunnen zijn om vergunningseisen te stellen. Maar het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam heeft volgens de Raad van State niet aannemelijk gemaakt dat het uiterlijk van passagiersvaartuigen daadwerkelijk onder druk zet. Er is geen onderzoek overgelegd waaruit blijkt dat de looks van rondvaartboten bijdragen aan de overlast die bewoners ervaren, of dat de kwaliteit van de grachten als werelderfgoed hierdoor aangetast wordt. De gemeente wees wel op onderzoeken over drukte in de stad en het groeiende toerisme, maar dat zegt niets over het effect van het uiterlijk van boten specifiek.
Omdat het welstandsbeleid zo niet gerechtvaardigd kan worden, moet het buiten toepassing worden gelaten en mocht de gemeente de vergunningaanvragen van BBC niet op grond van welstand weigeren. De Raad van State draagt de gemeente op om een nieuw besluit te nemen, maar geeft daarbij een bijzondere aanwijzing. De twee boten zijn inmiddels verkocht aan een ander bedrijf, Amsterdam Boothuur B.V., dat wel vergunningen heeft gekregen. Voor een eventuele schadeclaim van BBC is het relevant of de gemeente destijds — in 2018 — de vergunningen ook op andere, wél rechtmatige gronden had kunnen weigeren. Het nieuwe besluit moet daarom worden genomen met terugblikken naar de feiten en omstandigheden zoals die golden ten tijde van het oorspronkelijke besluit in oktober 2018.
De Raad van State vernietigt de uitspraak van de rechtbank Amsterdam en het besluit van de gemeente. Het college krijgt zes weken om een nieuw besluit te nemen. Verder wordt de gemeente veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten van BBC, in totaal €3.736, en moet het betaalde griffierecht van €886 worden terugbetaald.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:GHAMS:2024:1375, Gerechtshof Amsterdam, 21-05-2024, 200.326.137/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBNHO:2023:5319, Rechtbank Noord-Holland, 07-06-2023, C/15/330275 / HA ZA 22-444 (tussenvonnis)
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBNHO:2020:4, Rechtbank Noord-Holland, 08-01-2020, C/15/284390 / HA ZA 19-96
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht
ECLI:NL:RBGEL:2019:1476, Rechtbank Gelderland, 03-04-2019, C/05/267715 / HZ ZA 14-297
Rechtbank Gelderland · Civiel Recht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Raad van StateRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
202200617/1/A3
Procedure
Hoger beroep
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.