Raad van State corrigeert fouten rechtbank in burenruzie over loonbedrijf Tzummarum — RVS:2026:4157
handhaving bestemmingsplan / omgevingsvergunning / redelijke termijn
Eiser / verzoeker
VOF (loon- en kraanbedrijf/schapenhouderij Tzummarum) en college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke
Verweerder / gedaagde
omwonenden in Tzummarum
De Raad van State verklaart alle hoger beroepen gegrond, vernietigt delen van de rechtbankuitspraak op formele en inhoudelijke gronden, bevestigt de uitspraak voor het overige, en veroordeelt het college tot schadevergoedingen van €5.500 en €5.000 aan de twee omwonenden wegens overschrijding van de redelijke termijn.
- Het niet-bouwen van een vergunde loods levert geen overtreding van het bestemmingsplan op; de planregels verplichten niet tot bouwen maar verbieden slechts gebruik van de loods zonder landschappelijke inpassing.
- Zeecontainers op grond met bosbestemming zijn niet vergunningvrij, omdat die grond geen 'erf' is in de zin van het Besluit omgevingsrecht.
- De rechtbank trad buiten de grenzen van het geschil door handhavingsverzoeken over beplantingsplan, milieuaspecten zeecontainers en maaiwerkzaamheden te betrekken in haar oordeel.
- De rechtbank kon niet zelf in de zaak voorzien door de omgevingsvergunningaanvraag 'buiten behandeling te stellen', nu een verzoek van een niet-belanghebbende juridisch geen aanvraag is.
- Wegens overschrijding van de redelijke termijn met ruim vijf jaar worden schadevergoedingen van €5.500 en €5.000 toegekend aan de twee omwonenden.
Samenvatting
In het Friese Tzummarum sleept al ruim een decennium een conflict voort tussen buren en een loon- en kraanbedrijf dat ook een schapenhouderij exploiteert. Omwonenden klaagden jarenlang over overlast en dienden tal van handhavingsverzoeken in bij de gemeente Waadhoeke. Zij wilden dat het college optrad tegen onder meer de plaatsing van zeecontainers, het gebruik van een schapenstal voor het loonbedrijf en bedrijfsactiviteiten op gronden met een bosbestemming. Ook verzetten zij zich tegen een omgevingsvergunning voor de bouw van sleufsilo's op het perceel.
De rechtbank Noord-Nederland oordeelde in 2022 grotendeels in het nadeel van het bedrijf en het college. Zo vernietigde de rechtbank de verleende omgevingsvergunning voor de sleufsilo's en stelde zij zelf vast dat de aanvraag buiten behandeling had moeten worden gesteld. Ook vond de rechtbank dat het niet-bouwen van een eerder vergunde loods strijd met het bestemmingsplan opleverde. Zowel het college als het bedrijf gingen in hoger beroep bij de Raad van State; een van de buren deed hetzelfde via een incidenteel hoger beroep.
De Raad van State constateert dat de rechtbank op meerdere punten fouten heeft gemaakt. Zo haalde de rechtbank partijen door elkaar: zij verklaarde beroepen niet-ontvankelijk die helemaal niet waren ingesteld, en verklaarde een beroep gegrond van een partij die dat besluit nooit had aangevochten. Die formele fouten worden door de Raad van State gecorrigeerd.
Inhoudelijk corrigeert de Raad van State ook de redenering van de rechtbank over de loods. Dat het bedrijf de vergunde loods nooit heeft gebouwd, levert op zichzelf geen overtreding van het bestemmingsplan op. De planregels verplichten het bedrijf niet om de loods te bouwen; ze verbieden slechts het gebruik van die loods zónder de bijbehorende landschappelijke inpassing. Omdat de loods er niet staat, geldt die verplichting simpelweg niet.
Over de schapenstal oordeelt de Raad van State eveneens anders dan de rechtbank. De planregels voor de gemengde bestemming stellen geen beperkingen aan het gebruik van de schapenstal, of dat nu voor schapen is of voor het loonbedrijf. De rechtbank mocht dus niet ingaan op de vraag of het bedrijf aan milieunormen voldoet.
Wat de zeecontainers betreft, geeft de Raad van State de buren juist gelijk. De containers stonden op grond met een bosbestemming, die niet is ingericht ten dienste van het loonbedrijf. Dat betekent dat die grond geen 'erf' is in de zin van het Besluit omgevingsrecht, en de containers dus niet vergunningvrij konden worden geplaatst. De gemeente had hier wel degelijk handhavend kunnen optreden.
De Raad van State bevestigt verder dat het college terecht het aangeboden beeldmateriaal van de buren over bedrijfsactiviteiten had moeten bekijken voordat het handhavingsverzoek werd afgewezen. Het college erkende zelf al dat onaangekondigde controles noodzakelijk waren en heeft de werkwijze aangepast.
Over de omgevingsvergunning voor de sleufsilo's oordeelt de Raad van State dat de rechtbank weliswaar terecht vaststelde dat de aanvraag niet in behandeling had mogen worden genomen — het bedrijf was immers geen eigenaar van de grond en Staatsbosbeheer verzette zich tegen bebouwing — maar dat de rechtbank niet zelf mocht bepalen dat de aanvraag 'buiten behandeling wordt gesteld'. Dat kan juridisch niet, omdat een verzoek van een niet-belanghebbende überhaupt geen aanvraag is in de zin van de wet. Ook dit onderdeel van de rechtbankuitspraak wordt vernietigd.
De buren en het college hadden op de zitting ook verzocht om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn. De procedure sleepte aanzienlijk langer dan de maximale vier jaar die voor dit soort drietraps-procedures (bezwaar, beroep, hoger beroep) gebruikelijk is. De overschrijding bedraagt ruim vijf jaar. De Raad van State kent schadevergoedingen toe van respectievelijk €5.500 en €5.000 aan de twee omwonenden, te betalen door zowel het college als de Staat. Het college moet bovendien de proceskosten van het bedrijf en de buren vergoeden en krijgt de opdracht om nieuwe beslissingen op bezwaar te nemen, waarbij het rekening moet houden met de door de Raad van State aangebrachte correcties.
Betrokken advocaten
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBNNE:2026:270, Rechtbank Noord-Nederland, 28-01-2026, LEE 24/4100 en LEE 24/4528
Rechtbank Noord-Nederland · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RBDHA:2024:17821, Rechtbank Den Haag, 30-10-2024, C/09/658491 / HA ZA 23-1108
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RBGEL:2023:7038, Rechtbank Gelderland, 21-12-2023, C/05/427635 / KG ZA 23-413
Rechtbank Gelderland · Civiel Recht
ECLI:NL:RBOVE:2022:1741, Rechtbank Overijssel, 14-06-2022, C/08/281424 / KG ZA 22-114
Rechtbank Overijssel · Civiel Recht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Raad van StateRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
202204562/1/R3
Procedure
Hoger beroep
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.