Afdeling houdt monumentstatus van pand bij station Nijmegen in stand — RVS:2026:4408
Aanwijzing van een pand als beschermd gemeentelijk monument
Eiser / verzoeker
Souchong Beleggingen C.V. en Stichting Bewaarder Souchong
Verweerder / gedaagde
Raad van de gemeente Nijmegen
De Afdeling bevestigt dat het pand terecht is aangewezen als beschermd gemeentelijk monument, al moet de raad de proceskosten en het griffierecht van Souchong Beleggingen C.V. vergoeden wegens een hersteld ontvankelijkheidsgebrek.
- Souchong Beleggingen C.V. is alsnog belanghebbende bij de monumentaanwijzing, omdat een pas in hoger beroep overgelegde notariële akte laat zien dat zij sinds 2020 de economische eigendom van het pand heeft.
- De raad mocht het pand uitsluitend op grond van de cultuurhistorische criteria uit de Erfgoedverordening aanwijzen als gemeentelijk monument, ook al noemden eerdere adviezen ook architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarden.
- Hoge kosten voor renovatie en verduurzaming maken de aanwijzing niet onevenredig zolang de eigenaar geen kostenramingen van alternatieve scenario's, zoals sloop en nieuwbouw, heeft overgelegd.
- De monumentenstatus van het pand blijft voor beide eigenaren in stand; het bezwaar wordt uiteindelijk voor beide partijen ongegrond verklaard.
- Omdat de raad het bezwaar van Souchong Beleggingen C.V. eerder ten onrechte niet-ontvankelijk had verklaard, moet de raad alsnog haar proceskosten en griffierecht vergoeden.
Samenvatting
Een pand aan het Stationsplein in Nijmegen is eigendom van een constructie met twee gelieerde partijen: Souchong Beleggingen C.V., die de economische eigendom houdt, en Stichting Bewaarder Souchong. In november 2022 wijst de gemeenteraad van Nijmegen het pand aan als beschermd gemeentelijk monument. De raad baseert zich daarbij op de cultuurhistorische waarde van het gebouw: het pand is volgens de redengevende beschrijving een uiting van een destijds experimentele woonvorm met stadse allure, omdat er voor het eerst in een kantoorgebouw werd gewoond, in een nieuw type woning dat een maisonnettewoning heet.
Beide partijen maken bezwaar. De raad verklaart het bezwaar van Souchong Beleggingen C.V. niet-ontvankelijk, omdat zij volgens de raad geen belanghebbende zou zijn, en het bezwaar van Stichting Bewaarder Souchong ongegrond. Bij de rechtbank Gelderland vangen beide partijen ook bot: de rechtbank verklaart het beroep ongegrond en oordeelt dat Souchong Beleggingen C.V. niet heeft aangetoond rechtstreeks in haar belangen te worden geraakt, en dat de aanwijzing van het pand zorgvuldig tot stand is gekomen.
In hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State draait het eerst om de vraag of Souchong Beleggingen C.V. wel belanghebbende is. Voor het eerst overlegt zij een notariële akte van levering waaruit blijkt dat zij sinds 31 maart 2020 de economische eigendom van het pand heeft en dat alle baten, lasten en risico's van het pand voor haar rekening komen. De Afdeling vindt dat overtuigend: met dit belang bij het pand is Souchong Beleggingen C.V. wel degelijk belanghebbende. Het hoger beroep van Souchong Beleggingen C.V. is op dit punt dus gegrond, en de Afdeling vernietigt zowel de uitspraak van de rechtbank als het besluit van de raad, voor zover daarin haar bezwaar niet-ontvankelijk werd verklaard.
Dat betekent echter niet dat Souchong Beleggingen C.V. daarmee ook inhoudelijk gelijk krijgt. Zij voerde op de zitting zelf al aan dat haar belangen inhoudelijk samenvallen met die van Stichting Bewaarder Souchong, die dezelfde gronden tegen de monumentaanwijzing had aangevoerd. Omdat de Afdeling die gronden van Stichting Bewaarder Souchong afwijst, doet zij vervolgens ook het bezwaar van Souchong Beleggingen C.V. zelf af en verklaart dat alsnog ongegrond.
Inhoudelijk gaat het namelijk mis voor beide partijen. Stichting Bewaarder Souchong betoogt dat de aanwijzing onzorgvuldig tot stand is gekomen, omdat de adviezen van de gemeentelijke commissie Beeldkwaliteit niet expliciet zouden zijn getoetst aan de cultuurhistorische criteria uit de Erfgoedverordening Nijmegen 2021, en zelfs zouden verwijzen naar een oudere, ingetrokken verordening. De Afdeling ziet dat laatste als een kennelijke verschrijving en stelt vast dat de raad zijn besluit wel degelijk uitsluitend op de cultuurhistorische waarde heeft gebaseerd, ook al noemden eerdere stukken ook architectuurhistorische en stedenbouwkundige aspecten. Uit de adviezen blijkt volgens de Afdeling voldoende dat de commissie de cultuurhistorische waarde heeft meegewogen, en die waarde zelf heeft Stichting Bewaarder Souchong nooit betwist.
Ook het argument dat de aanwijzing onevenredig zou zijn, haalt het niet. Stichting Bewaarder Souchong wijst op een inspectierapport van Abcnova waaruit een investering van ruim € 7,1 miljoen zou volgen om het pand te behouden, en stelt dat sloop door de monumentstatus onmogelijk wordt. De Afdeling volgt dat niet: de monumentenverordening sluit sloop niet per definitie uit, de hoge kosten hangen volgens het rapport niet aantoonbaar samen met de monumentstatus zelf, en Stichting Bewaarder Souchong heeft nagelaten kostenramingen van alternatieve scenario's, zoals sloop en nieuwbouw, aan te leveren om een vergelijking mogelijk te maken.
De Afdeling verklaart het hoger beroep van Stichting Bewaarder Souchong daarom ongegrond en bevestigt in zoverre de uitspraak van de rechtbank. De monumentstatus van het pand blijft voor beide eigenaren in stand. Omdat de raad het bezwaar van Souchong Beleggingen C.V. ten onrechte niet-ontvankelijk had verklaard, moet de raad wel haar proceskosten van € 3.736,00 vergoeden en het betaalde griffierecht van € 944,00 terugbetalen.
Betrokken advocaten
Souchong Beleggingen C.V. en Stichting Bewaarder Souchong
AIM Advocaten, AMSTERDAM
122 uitsprakenBetrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBOVE:2026:160, Rechtbank Overijssel, 13-01-2026, ak_25_777 en ak_25_857
Rechtbank Overijssel · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RVS:2025:6167, Raad van State, 17-12-2025, 202408039/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBAMS:2025:7370, Rechtbank Amsterdam, 30-09-2025, AMS 24/4591
Rechtbank Amsterdam · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RBNNE:2025:4649, Rechtbank Noord-Nederland, 26-09-2025, LEE 24/1931 en 24/1949
Rechtbank Noord-Nederland · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Raad van StateRechtsgebied
BestuursrechtZaaknummer
202503143/1/A2
Procedure
Hoger beroep
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. mr. C.C.W. Lange
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.