Naar inhoud
Juristi.nl
ECLI:NL:RVS:2026:5173Bestuursrecht

Raad van State geeft provincie Utrecht gelijk in geschil over vossenontheffing — RVS:2026:5173

ontheffing voor het doden van vossen ter bescherming van weidevogels

Eiser / verzoeker

Stichting de Faunabescherming

VS

Verweerder / gedaagde

College van gedeputeerde staten van Utrecht

De Raad van State verklaart het hoger beroep van Stichting de Faunabescherming ongegrond en het hoger beroep van het college van gedeputeerde staten van Utrecht gegrond, waarmee de lichtere motiveringseis voor de vossenontheffing wordt bevestigd.

  • De provincie Utrecht verleende in 2020 een ontheffing om vossen te doden ter bescherming van weidevogels en biologisch gehouden pluimvee
  • De rechtbank oordeelde eerder dat de landelijke vrijstelling waarop de provincie zich beriep ongeldig was en dat de noodzaak van de ontheffing onvoldoende was onderbouwd
  • Het hoger beroep van Stichting de Faunabescherming wordt ongegrond verklaard omdat het geen argumenten aandraagt tegen het onderdeel van de uitspraak waartegen het is gericht
  • De Raad van State oordeelt dat een provincie niet het precieze effect van vossenafschot op de weidevogelstand hoeft aan te tonen, maar wel aannemelijk moet maken dat de ontheffing aan de bescherming bijdraagt
  • De Stichtingen hebben geen belang meer bij een inhoudelijk oordeel over latere besluiten, omdat de onderliggende wet en het faunabeheerplan inmiddels niet meer gelden

Samenvatting

Een jarenlang juridisch gevecht over het doden van vossen in de provincie Utrecht heeft bij de Raad van State een uitkomst gekregen die vooral in het voordeel van de provincie uitpakt. De provincie had in 2020 een ontheffing verleend aan de Faunabeheereenheid Utrecht om vossen te doden in weidevogelgebieden en bij biologische kippenbedrijven, met als doel weidevogels en pluimvee te beschermen.

Stichting de Faunabescherming, Stichting Fauna4Life en Stichting Animal Rights waren het niet eens met die ontheffing en gingen ertegen in bezwaar en beroep. De rechtbank Midden-Nederland stelde hen in februari 2022 in het gelijk: de landelijke vrijstelling waarop de provincie zich beriep, was volgens de rechtbank ongeldig omdat de minister daarvoor geen wettelijke bevoegdheid had. Daardoor moest de ontheffing volledig worden getoetst aan alle wettelijke eisen, en de rechtbank oordeelde dat de provincie onvoldoende had onderbouwd dat het doden van vossen noodzakelijk was en dat er geen andere oplossingen bestonden. De rechtbank vernietigde de besluiten en droeg de provincie op nieuwe besluiten te nemen.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Tegen die uitspraak gingen zowel de minister, de provincie als Stichting de Faunabescherming in hoger beroep, en Stichting Animal Rights en Fauna4Life stelden incidenteel hoger beroep in. In de jaren die volgden trokken de minister, een deel van de provincie haar eigen gronden, en Animal Rights en Fauna4Life hun hoger beroepen weer in, zodat uiteindelijk alleen de hoger beroepen van Stichting de Faunabescherming en de provincie zelf overbleven. Ondertussen had de provincie in maart 2023 al nieuwe besluiten genomen waarin zij de ontheffing in stand liet, maar de onderbouwing verder had aangevuld.

Stichting de Faunabescherming richtte haar hoger beroep niet tegen de uitkomst van de rechtbankuitspraak, waarin zij immers in het gelijk was gesteld, maar tegen een specifiek onderdeel van de motivering dat de rechtbank had verworpen: de stelling dat de ontheffing voor het doden van vossen 's nachts niet kon steunen op de vrijstelling die alleen voor overdag geldt. De Raad van State stelde vast dat de Stichting in hoger beroep geen argumenten had aangevoerd tegen het onderdeel van de rechtbankuitspraak waartegen zij zich richtte, waardoor het betoog feitelijke grondslag miste. Dit hoger beroep werd ongegrond verklaard.

De provincie beperkte haar hoger beroep tot de vraag welke maatstaf geldt om de noodzaak van zo'n ontheffing te onderbouwen. De rechtbank had geoordeeld dat de provincie niet had aangetoond dat meer afgeschoten vossen ook daadwerkelijk tot minder predatie van weidevogels leidt. De Raad van State volgde de provincie in haar standpunt dat dit te streng is: onder verwijzing naar eerdere rechtspraak overwoog de Afdeling dat een provincie niet het precieze aandeel van de vos in de achteruitgang van weidevogels hoeft aan te tonen, maar wel voldoende aannemelijk moet maken dat de ontheffing bijdraagt aan de bescherming van die vogels. Het hoger beroep van de provincie werd daarom gegrond verklaard.

Over de nieuwe besluiten van maart 2023, waartegen de Stichtingen zich eveneens hadden gekeerd, hoefde de Raad van State geen inhoudelijk oordeel meer te geven. De ontheffing en het onderliggende Faunabeheerplan zijn inmiddels niet meer van kracht, en de wet waarop alles was gebaseerd, de Wet natuurbescherming, is ingetrokken. Omdat een toekomstige aanvraag onder heel andere regels en omstandigheden zou worden beoordeeld, hadden de Stichtingen volgens de Raad van State onvoldoende belang meer bij een inhoudelijke beoordeling van die besluiten.

De Raad van State verklaarde het hoger beroep van Stichting de Faunabescherming ongegrond en het hoger beroep van de provincie Utrecht gegrond.

Betrokken advocaten

mr. M. van Duijn

Stichting Animal Rights en Stichting Fauna4Life

Utopie Advocaten, 'S-GRAVENHAGE

176 uitspraken
mr. drs. M.C. de Smidt

college

Straatman Koster Advocaten, ROTTERDAM

83 uitspraken
mr. V.A.C. de Gier

college

Straatman Koster Advocaten, ROTTERDAM

29 uitspraken

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Rechtsgebied

Bestuursrecht

Zaaknummer

202202020/1/A3

Procedure

Hoger beroep

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

Raad van State vernietigt overgangsregeling voor stacaravan Bronckhorst: gebruik is al sinds 1967 legaal

Sinds de zomer van 1967 staat een stacaravan op een bospercel aan de Rijnweg in het buitengebied van Hengelo (Gelderland). De familie van de eigenaar gebruikt hem sindsdien ononderbroken voor recreatie. Dat gebruik was in strijd met de bestemming 'Bos', die het perceel kreeg in het bestemmingsplan uit 2017. De gemeenteraad van Bronckhorst wilde de situatie regelen in een zogeheten veegplan, een plan waarin allerlei kleine ruimtelijke kwesties in één keer worden afgehandeld. Hij koos voor persoonsgebonden overgangsrecht: de caravan mocht blijven staan zolang de huidige eigenaren en hun kinderen leven. Daarna moest hij worden verwijderd. De eigenaar vond dat niet genoeg. Hij wilde een bestemming waarmee het recreatieve gebruik voor onbepaalde tijd mogelijk blijft, en ging in beroep. De zaak ligt bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, die in eerste en tevens enige instantie oordeelt over beroepen tegen bestemmingsplannen. Het veegplan is op 20 april 2023 vastgesteld. Omdat het ontwerp vóór 1 januari 2024 ter inzage lag, is nog het oude recht van toepassing en niet de Omgevingswet. De eigenaar voerde eerst aan dat een gemeenteambtenaar in een e-mail van 10 mei 2022 had toegezegd dat de caravan positief zou worden bestemd. Dat ging niet op. De ambtenaar handelde namens het college van burgemeester en wethouders, maar de raad stelt een bestemmingsplan vast. Gedragingen van het college of ambtenaren kunnen de raad alleen binden als de raad ermee instemt, en dat was niet gebleken. Het vertrouwensbeginsel hielp de eigenaar dus niet. Ook zijn stelling dat in 1967 een bouwvergunning was verleend, haalde het niet. Hij kon geen vergunning overleggen en ook de gemeente vond er geen in het archief. De stukken die hij liet zien, namelijk besluitenlijsten van collegevergaderingen uit juni 1967 en een overzicht van poststukken uit juli 1967, lieten niet zien of de gemeente toen een vergunning, een weigering of een verzoek om meer informatie verstuurde. De raad mocht ervan uitgaan dat er geen bouwvergunning was. Op een ander punt kreeg de eigenaar wel gelijk. Het gebruik van de caravan voor recreatie valt onder het overgangsrecht van het bestemmingsplan 'Buitengebied 1984'. Dat plan liet gebruik dat al plaatsvond toen het van kracht werd toe, zolang de aard van het gebruik niet veranderde. Dat de caravan sinds 1967 ononderbroken wordt gebruikt, is niet in geschil. Het gebruik is dus legaal bestaand gebruik, en dat had de raad niet onderkend. Het bouwovergangsrecht helpt de eigenaar niet verder: dat legaliseert niet en vervangt geen vergunning. Wel had de raad moeten onderzoeken of de caravan vergunningvrij mocht worden geplaatst, en dat had hij niet gedaan. Daarmee ging ook de keuze voor persoonsgebonden overgangsrecht onderuit. Zo'n regeling is niet altijd ongeoorloofd, maar vraagt redenen die zijn toegespitst op de omstandigheden van het geval. Die ontbraken hier. De raad had bovendien niet afgewogen wat de beperking voor de eigenaar betekent. Op de zitting bleek dat hij niet had bekeken of een uitsterfregeling, die minder nadelig is voor de eigenaar, mogelijk was. De Afdeling verklaart het beroep gegrond en vernietigt het besluit voor het plandeel met de enkelbestemming 'Bos' en de aanduiding 'specifieke vorm van wonen - persoonsgebonden overgangsrecht' op het perceel. Voor dat perceel herleeft het bestemmingsplan 'Landelijk gebied Bronckhorst' uit 2017. Het recreatieve gebruik van de caravan blijft legaal, omdat het sinds 1984 wordt beschermd door het algemene gebruiksovergangsrecht. De raad moet dat bij een toekomstige wijziging van het omgevingsplan in acht nemen. De raad moet binnen vier weken zorgen dat de vernietiging in het elektronische plan wordt verwerkt, de proceskosten van € 1.941,45 vergoeden en het griffierecht van € 184,00 terugbetalen.

Raad van State·
Bestuursrecht
Raad van State wijst Woo-hoger beroep af wegens misbruik van recht door man

Een man uit Noord-Brabant wilde informatie van de deken van de orde van advocaten in Oost-Brabant. Op 17 november 2022 deed hij een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo), de wet die burgers het recht geeft overheidsinformatie op te vragen. Het verzoek ging over zijn eigen hoger beroep in een eerdere zaak. Zijn eerste advocaat zou daarin zijn gevraagd de bezwaren tegen een vonnis uit te werken, en de tweede advocaat zou zijn verdediging terzijde hebben gelegd ten gunste van een eigen aanpak. Daardoor zou hij zonder raadsman hebben moeten verdedigen. De man vroeg om openbaarmaking van informatie over het vervangen van de op toevoeging (gesubsidieerde rechtsbijstand) werkende raadsman. De deken vond het verzoek onduidelijk. Op 22 november 2022 vroeg hij de man zijn verzoek te preciseren, en de man reageerde daarop op 28 november 2022. Dat bleek niet genoeg. Een telefoontje om het verzoek te verduidelijken lukte niet, waarna de deken de man vroeg zelf te bellen. Hij reageerde op 13 december 2022 per brief. Bij besluit van 16 december 2022 nam de deken het verzoek niet in behandeling, omdat de man zijn verzoek onvoldoende had gepreciseerd. Het bezwaar daartegen verklaarde de deken op 30 januari 2023 ongegrond. De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep van de man op 21 juni 2024 ongegrond. Volgens de rechtbank was het verzoek te algemeen en te onduidelijk geformuleerd. De man had meerdere keren de kans gekregen het te verduidelijken, maar had dat niet gedaan en had geweigerd te bellen. De deken had hem volgens de rechtbank voldoende geholpen en hoefde het verzoek dus niet te behandelen. In hoger beroep betoogde de man dat zijn verzoek wel duidelijk genoeg was en de deken het in behandeling had moeten nemen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State kwam daar niet aan toe. Zij oordeelde ambtshalve, dus zonder dat een partij daarom had gevraagd, dat de man misbruik maakt van het recht om hoger beroep in te stellen. De Afdeling verwees naar haar uitspraak van dezelfde dag in een andere zaak van de man. Daarin had zij zijn hoger beroep al niet-ontvankelijk verklaard, omdat hij herhaaldelijk dezelfde verzoeken doet, veel kansloze klachten indient en evenzoveel procedures voert, onduidelijke processtukken indient en niet meewerkt. Het procesgedrag in deze zaak past volgens de Afdeling in dat patroon. De man wordt geacht te weten dat dit hoger beroep evident geen kans van slagen heeft. De Afdeling verklaarde het hoger beroep daarom niet-ontvankelijk. De inhoud van het Woo-verzoek is niet beoordeeld, dus de uitspraak van de rechtbank blijft staan. De deken hoeft de proceskosten van de man niet te vergoeden.

Raad van State·
Bestuursrecht
Raad van State: toegevoegde advocaat aanspreken op nakoming kan niet via Raad voor rechtsbijstand

Een man die meerdere toevoegingen had gekregen voor rechtsbijstand, was ontevreden over de manier waarop zijn advocaten zijn zaken behandelden. Op 14 november, 15 november en 30 november 2023 vroeg hij de Raad voor rechtsbijstand om die advocaten aan te spreken op grond van artikel 24, vierde lid, van de Wet op rechtsbijstand. De advocaten die aan hem waren toegevoegd, hadden hun kantoor in verschillende regio's van het land. De raad antwoordde bij brief van 14 december 2023 dat hij zich niet bemoeit met de manier waarop een advocaat een zaak behandelt en met de werkzaamheden die daarvoor nodig zijn. De man maakte bezwaar tegen die brief. De raad verklaarde dat bezwaar bij besluit van 25 juni 2024 niet-ontvankelijk, omdat de brief geen besluit is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Een besluit moet gericht zijn op rechtsgevolg, en dat was bij deze brief niet het geval. De man stelde beroep in bij de rechtbank Overijssel. Die vond zichzelf bevoegd, omdat hij in haar rechtsgebied woont. De rechtbank oordeelde bovendien dat de raad het bezwaar terecht niet-ontvankelijk had verklaard. Ook volgens de rechtbank bevatte de brief van 14 december 2023 geen beslissing die gericht was op rechtsgevolg. Daarna ging de man in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, tegen de uitspraak van de rechtbank Overijssel van 5 december 2025. Hij voerde maar één punt aan: de rechtbank Overijssel zou niet bevoegd zijn geweest om zijn beroep te behandelen. Tegen het oordeel dat de brief geen besluit is, bracht hij niets in. De Afdeling liet de vraag naar de bevoegdheid van de rechtbank in het midden. Met het oog op een effectieve geschillenbeslechting beschouwde zij de uitspraak als gedaan door de bevoegde rechter, op grond van artikel 8:117 van de Awb. Omdat de man geen andere gronden had aangevoerd, bleef het oordeel van de rechtbank overeind. De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. De Raad voor rechtsbijstand hoeft de proceskosten niet te vergoeden.

Raad van State·
Bestuursrecht
Raad van State bevestigt boete van € 132.750 voor kinderarbeid bij pizzakoeriers

Zes kinderen jonger dan zestien jaar bezorgden in oktober 2022 pizza's voor een franchisenemer, zonder toezicht, onder tijdsdruk en op een elektrische fiets. Bij het afrekenen aan de deur droegen ze contant geld bij zich, waardoor ze het risico liepen te worden overvallen. Sommigen werkten ook nog na 21:00 uur. De Arbeidsinspectie stelde in de periode van 29 september tot en met 26 oktober 2022 op 59 momenten kinderarbeid vast. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid legde de ondernemer daarvoor bij besluit van 29 augustus 2023 een boete op. Per overtreding gold een basisbedrag van € 2.000. Dat werd vermenigvuldigd met 0,75 vanwege de bedrijfsgrootte en met 1,5 vanwege de ernst van de overtreding. Bij 59 overtredingen kwam het totaal uit op € 132.750. Het bezwaar van de ondernemer werd bij besluit van 7 maart 2024 ongegrond verklaard. De zaak lag nu bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Rotterdam van 23 april 2025. Die rechtbank had het beroep ongegrond verklaard. De ondernemer voerde aan dat de boete had moeten worden gematigd met 50 of 75 procent wegens verminderde verwijtbaarheid. Hij was een beginnend ondernemer en werd tijdelijk wegens ziekte vervangen door zijn broer. Volgens hem was het totaalbedrag door de optelling van 59 boetes te hoog, zeker nu hij een betalingsregeling had moeten treffen. Ook vond hij een waarschuwing passender en vond hij de verhoging met factor 1,5 onterecht. De Afdeling wees die argumenten af. De gronden waren grotendeels een herhaling van wat de rechtbank al gemotiveerd had beoordeeld. Een situatie waarin een kind met contant geld over straat moet, is gevaarlijk, en dat maakt de overtreding ernstig. De minister mocht daarom direct een boete opleggen zonder eerst te waarschuwen, en de boete terecht met 1,5 verhogen. Over de vraag of het boetestelsel past bij de eisen die de rechtspraak stelt aan boetes op grond van de Wet arbeid vreemdelingen, hoefde de Afdeling niet te oordelen. Zij zou in deze zaak toch bij de hoogste verwijtbaarheidscategorie uitkomen. Dat de ondernemer startend was en tijdelijk werd vervangen, maakte zijn verwijtbaarheid volgens de Afdeling niet minder. Hij had niet aannemelijk gemaakt dat dit zo was. De rechtbank zag ook terecht geen reden om het totaalbedrag onevenredig te vinden. De wet staat toe dat voor elke overtreding een boete wordt opgelegd en stelt geen maximum aan de optelling. Ook de maatregelen die de ondernemer naar eigen zeggen nam, brachten geen verandering. Hij ontsloeg de koeriers onder de zestien de dag na de controle, maar het werknemersreglement dat hij overlegde bevatte alleen afspraken over beschikbaarheid in een app. Daaruit bleek niet dat hij uit eigen beweging en zo snel mogelijk een systeem invoerde dat voorkomt dat jongeren onder de zestien worden ingeroosterd voor koeriersdiensten. De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. De boete van € 132.750 blijft daarmee in stand. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Raad van State·
Bestuursrecht
Raad van State: omwonenden Wilhelminapark mogen niet in beroep na verhuizing buurman

Omwonenden van het Wilhelminapark in Utrecht willen de parkeerstrook aan de parkzijde van de straat behouden. Het college van burgemeester en wethouders besloot op 5 april 2024 die strook aan de openbaarheid te onttrekken, waarmee de parkeerplaatsen verdwijnen. Eén bewoner stelde daartegen beroep in bij de rechtbank. Daarna verhuisde hij. Daardoor viel zijn belang bij de zaak weg, en daarmee ging ook de inhoudelijke beoordeling niet door. De zaak heeft een voorgeschiedenis. In 2021 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State al uitspraak over dezelfde parkeerstrook. Het college nam naar aanleiding daarvan een nieuw besluit, dat nu aan de orde was. De rechtbank Midden-Nederland verklaarde het beroep van de bewoner op 27 juni 2025 niet-ontvankelijk. Omdat hij tijdens de procedure was verhuisd, had hij geen procesbelang meer. Tegen die uitspraak gingen een aantal andere omwonenden in hoger beroep. Zij waren bij de rechtbank als derde-belanghebbenden aangemerkt. Zij voerden aan dat de bewoner het beroep ook namens hen en een groot deel van de buurt had ingesteld, via een initiatiefgroep. Eén persoon voerde volgens hen de procedure om het rechtssysteem niet onnodig te belasten, terwijl alle omwonenden nog steeds belang hadden bij de uitkomst. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State volgde die redenering niet. Het beroepschrift was ingediend en ondertekend door de bewoner zelf. Daaruit bleek niet dat hij ook namens anderen optrad, en er was geen machtiging overgelegd. De rechtbank had de omwonenden bovendien in een brief van 10 februari 2025 laten weten dat zij als derde-belanghebbenden bij de procedure waren betrokken. Ook in hun eigen stukken noemden zij zich zo, en in het hogerberoepschrift stond zelfs nadrukkelijk dat zij geen beroep hadden ingesteld. De Afdeling wees er verder op dat de omwonenden geen belang hadden dat tegengesteld was aan dat van de bewoner. Zij kwamen net als hij op voor het behoud van de parkeerstrook. Volgens de wet kan geen hoger beroep worden ingesteld door een belanghebbende aan wie redelijkerwijs kan worden verweten dat hij niet zelf in beroep is gegaan bij de rechtbank. Dat verwijt trof hier de omwonenden. Dat het beroep van de bewoner wegens het ontbreken van procesbelang niet-ontvankelijk was verklaard, maakte dat niet anders. De Afdeling bestuursrechtspraak verklaarde het hoger beroep van de omwonenden daarom niet-ontvankelijk. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden. De inhoud van het besluit om de parkeerstrook aan de openbaarheid te onttrekken is niet beoordeeld.

Raad van State·
Bestuursrecht