Rechter verklaart grensdetentie van asielzoeker aan de grens rechtmatig Een man die zich bij aankomst in Nederland aan de grens meldde en een asielaanvraag wilde indienen, werd door de minister van Asiel en Migratie vastgezet in grensdetentie, een vrijheidsontnemende maatregel voor mensen die nog niet officieel tot Nederland zijn toegelaten. De rechtbank Den Haag oordeelde dat deze maatregel rechtmatig was.
De maatregel werd op 24 augustus 2026 opgelegd en op 31 augustus 2026 alweer opgeheven door de minister zelf. Omdat de maatregel dus al niet meer gold, ging het in deze procedure alleen nog om de vraag of de man voor de periode dat hij wel vastzat recht had op schadevergoeding. Dat is alleen het geval als de vrijheidsontneming op enig moment onrechtmatig is geweest.
De man voerde aan dat er helemaal geen goede reden was om hem vast te zetten. Hij beschikte over een geldig paspoort en kon door zijn nationaliteit zonder visum Nederland inreizen, zodat volgens hem geen dwingende grond bestond om de asielgrensprocedure op hem toe te passen. De rechtbank volgde dit niet: ook mensen die geen visum nodig hebben, moeten voldoen aan de toegangsvoorwaarden van de Schengengrenscode, en door aan de grens asiel aan te vragen had de man laten blijken langer dan 90 dagen in Nederland te willen blijven. Daarmee voldeed hij niet aan die voorwaarden en mocht de minister hem tijdelijk de toegang weigeren en de asielgrensprocedure toepassen.
De man stelde verder dat het enkele beroep op het grensbewakingsbelang, zonder nadere motivering, onvoldoende grond is voor vrijheidsontneming en dat dit in strijd zou zijn met het Unierecht. Ook hierin kreeg hij geen gelijk: volgens de rechtbank mag de minister in het belang van grensbewaking een vrijheidsontnemende maatregel opleggen zonder dat hij per geval apart hoeft te motiveren dat er bijvoorbeeld een risico op onderduiken bestaat.
Wel moet de minister in ieder individueel geval beoordelen of met een lichter middel, zoals een meldplicht, kan worden volstaan. De man wees erop dat zijn moeder in Nederland woont en dat dit niet goed was meegewogen. Uit het dossier bleek echter dat de minister hem hierover wel degelijk had bevraagd voorafgaand aan het opleggen van de maatregel. De man had toen zelf verklaard dat hij geen contact meer had met zijn moeder en niet wist waar zij verbleef. De minister mocht daarom concluderen dat er geen afhankelijkheidsrelatie bestond die grensdetentie voor hem onevenredig zwaar maakte, mede omdat de man meerderjarig is en zonder familie naar Nederland was gereisd.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en wees het verzoek om schadevergoeding af, zonder proceskostenvergoeding.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank houdt grensdetentie Russische man op Schiphol in stand Een Russische man vroeg op 28 augustus 2026 om internationale bescherming aan de grens op luchthaven Schiphol. De minister van Asiel en Migratie stelde de beslissing over toegang tot Nederland uit en plaatste de man in grensdetentie: een vrijheidsontnemende maatregel voor mensen die zich nog aan de grens bevinden en niet aan de voorwaarden voor toegang voldoen. Tegen deze maatregel maakte de man bezwaar bij de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Middelburg. Het beroep gold automatisch ook als een verzoek om schadevergoeding.
De man voerde aan dat het besluit onvoldoende was gemotiveerd. Volgens hem had de minister de noodzaak van de maatregel zelf gecreëerd, was tijdens het voorafgaande gehoor niet serieus gekeken naar een lichter middel dan detentie, en was het onderzoek niet volledig. Ook zou er geen individuele afweging zijn gemaakt van de vraag of de maatregel voor hem onevenredig zwaar zou zijn. Ter onderbouwing verwees hij naar een eerdere uitspraak van de rechtbank, zittingsplaats Amsterdam, die de minister in een vergelijkbare zaak in het ongelijk had gesteld.
De minister was het hier niet mee eens. De man beschikte weliswaar over een geldig paspoort, maar miste een machtiging tot voorlopig verblijf, het document dat nodig is voor een langer verblijf in Nederland. Ook had hij volgens de minister onvoldoende geld om zijn verblijf te bekostigen. Het belang van grensbewaking rechtvaardigde volgens de minister in beginsel de maatregel, en de persoonlijke omstandigheden van de man waren wel degelijk meegewogen bij de vraag of met een lichter middel kon worden volstaan.
De rechtbank volgt het beroep van de man op de Amsterdamse uitspraak niet, om de simpele reden dat die uitspraak inmiddels door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is vernietigd. Een beroep op een vernietigde uitspraak kan al daarom niet slagen. De Afdeling heeft juist geoordeeld dat het belang van grensbewaking naar zijn aard een vrijheidsontnemende maatregel rechtvaardigt zolang nog moet worden beslist of iemand die niet aan de toegangsvoorwaarden voldoet, toch tot Nederland wordt toegelaten.
Dat het grensbewakingsbelang detentie in het algemeen rechtvaardigt, betekent volgens de rechtbank niet dat de maatregel automatisch in elk individueel geval mag worden opgelegd. De minister moet steeds beoordelen of een lichter middel dan detentie mogelijk is. Uit het dossier blijkt dat de minister die afweging heeft gemaakt. Daarbij is meegewogen dat de man tijdens zijn gehoor zelf had verklaard geen bezwaar te hebben tegen de maatregel, dat er geen relevante medische omstandigheden waren en dat noodzakelijke medische zorg beschikbaar is via de medische dienst van het detentiecentrum. Dat de man een familielid in Finland heeft, maakt zonder nadere onderbouwing niet dat een lichter middel had moeten worden toegepast. Buiten zijn verwijzing naar de vernietigde Amsterdamse uitspraak had de man niet toegelicht waarom de motivering van de minister tekortschoot.
Ook overigens ziet de rechtbank geen aanwijzingen dat de vrijheidsontnemende maatregel onrechtmatig is.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond en wijst het verzoek om schadevergoeding af. Voor een proceskostenveroordeling ziet de rechtbank geen aanleiding.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank verklaart beroep tegen bewaring vóór overdracht naar Frankrijk ongegrond De rechtbank Den Haag, zittingsplaats Middelburg, heeft het beroep van een asielzoekster tegen haar vreemdelingenbewaring ongegrond verklaard. De minister van Asiel en Migratie had haar op 27 augustus 2026 in bewaring gesteld met het oog op haar overdracht aan Frankrijk, het land dat volgens de Europese regels verantwoordelijk is voor de behandeling van haar asielaanvraag.
Voor dit soort bewaring, bedoeld om een overdracht tussen EU-lidstaten veilig te stellen, geldt dat er een risico op onderduiken moet bestaan of dat de bewaring noodzakelijk is voor de nationale veiligheid of de openbare orde. De minister voerde aanvankelijk vijf gronden aan om het onderduikrisico te onderbouwen, maar liet er twee daarvan tijdens de zitting weer vallen. De overige drie gronden hield hij overeind: de vrouw zou een overdrachtsbesluit hebben ontvangen en geen medewerking verlenen aan haar overdracht naar Frankrijk, zij zou geen vaste woon- of verblijfplaats hebben en zij zou niet over voldoende middelen van bestaan beschikken.
De vrouw betwistte deze drie gronden. Over de medewerking aan de overdracht voerde zij aan dat de minister niet op basis van één vertrekgesprek en één gehoor kon concluderen dat zij niet zou meewerken. Over haar woon- en verblijfplaats en haar bestaansmiddelen stelde zij dat zij altijd in het asielzoekerscentrum had verbleven en dat zij van het leefgeld van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers kon rondkomen.
De rechtbank volgde de minister. Uit het vertrekgesprek van 30 april 2026 en het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling bleek volgens de rechtbank voldoende dat de vrouw had verklaard niet naar Frankrijk terug te willen keren en niet mee te zullen werken aan de overdracht. Verblijf in een asielzoekerscentrum geldt bovendien volgens vaste rechtspraak niet als een vaste woon- of verblijfplaats, zodat ook die grond terecht was tegengeworpen. Samen leverden de gronden volgens de rechtbank voldoende grond op voor de conclusie dat een risico op onderduiken bestond.
De vrouw voerde verder aan dat de minister niet voortvarend genoeg werkte aan haar overdracht, omdat pas een vlucht voor 10 september 2026 was aangevraagd. De rechtbank ging hier niet in mee: de overdracht moest onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee plaatsvinden omdat de vrouw had aangegeven niet te zullen meewerken, en dat kost nu eenmaal meer tijd om te organiseren dan een overdracht zonder begeleiding. Met de uiterste overdrachtsdatum van 18 september 2026 in het vooruitzicht, vond de rechtbank dat de minister voldoende voortvarend handelde.
Ten slotte betoogde de vrouw dat de minister met een lichter middel dan bewaring had moeten volstaan, nu twee van de vijf aanvankelijke gronden alsnog waren losgelaten. Ook dat argument slaagde niet: de rechtbank oordeelde dat er, gelet op de resterende gronden en het daaruit blijkende onderduikrisico, geen minder ingrijpende maatregel voorhanden was die de overdracht net zo goed had kunnen waarborgen. Er waren volgens de rechtbank ook geen andere feiten of omstandigheden die de bewaring voor de vrouw onevenredig zwaar maakten. Ook ambtshalve zag de rechtbank geen aanleiding om de bewaring op enig moment onrechtmatig te achten. De rechtbank verklaarde het beroep tegen de vreemdelingenbewaring ongegrond en wees het verzoek om schadevergoeding af.
Rechtbank Den Haag · 3 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechter legt minister dwangsom op wegens trage asielbeslissing Een asielzoekster stapte naar de rechtbank in Den Haag, zittingsplaats Middelburg, omdat de minister van Asiel en Migratie maar geen besluit nam op haar asielaanvraag. Zij stelde beroep in tegen dit uitblijven van een beslissing. De rechtbank deed op basis van de wet uitspraak zonder zitting.
De rechtbank stelt vast dat de wettelijke beslistermijn is overschreden en dat de vrouw de minister terecht en op tijd formeel in gebreke heeft gesteld: zij liet weten het uitblijven van een besluit niet langer te accepteren. Ook het beroep zelf is op tijd ingediend, zodat aan alle voorwaarden is voldaan. Het beroep is dan ook gegrond.
Bij het bepalen van een nieuwe termijn houdt de rechtbank rekening met de grote achterstanden die er zijn bij de behandeling van asielaanvragen. Dat is volgens de rechtbank een bijzondere omstandigheid die een langere termijn dan gebruikelijk rechtvaardigt. De minister krijgt daarom twaalf weken de tijd, gerekend vanaf de verzending van deze uitspraak, om alsnog een besluit te nemen. Is de vrouw in die periode al gehoord over haar aanvraag, dan moet de minister binnen vier weken beslissen. Volgens de rechtbank doet deze termijn recht aan zowel het belang van de minister om een zorgvuldig besluit te nemen, als aan het belang van de vrouw om niet eindeloos te hoeven wachten.
Om de druk op de minister te houden, verbindt de rechtbank aan deze termijn een dwangsom: een geldbedrag dat de overheid moet betalen als zij een gerechtelijke uitspraak niet op tijd naleeft. Beslist de minister niet binnen de gestelde termijn, dan moet hij voor elke dag dat hij te laat is € 50 betalen, met een maximum van € 15.000.
De rechtbank verklaart het beroep gegrond, vernietigt het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig beslissen en draagt de minister op binnen twaalf weken alsnog te beslissen, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. Daarnaast veroordeelt de rechtbank de minister tot vergoeding van de proceskosten van de vrouw, tot een bedrag van € 467.
Rechtbank Den Haag · 3 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank vraagt Europees Hof of late spoedprocedure Dublinoverdracht van Syriër naar Kroatië opschort Een Syrische man vroeg op 18 januari 2026 asiel aan in Nederland. Omdat hij eerder in Kroatië was geregistreerd, vroeg Nederland op 3 maart 2026 aan Kroatië om hem terug te nemen. Kroatië ging daar op 14 maart 2026 mee akkoord. Vanaf dat moment had Nederland in beginsel zes maanden, tot 14 september 2026, om de man over te dragen. Lukt dat niet binnen die termijn, dan wordt Nederland zelf verantwoordelijk voor zijn asielaanvraag.
Op 12 juni 2026 trad het Europese Asiel- en Migratiepact in werking, met daarin de nieuwe Asiel- en Migratiebeheerverordening. Die verving de Dublinverordening. Op 8 juli 2026 nam de minister van Asiel en Migratie de asielaanvraag van de man niet in behandeling, omdat Kroatië verantwoordelijk is. De man stelde op 13 juli 2026 beroep in bij de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Amsterdam. Pas op 29 juli 2026, toen de minister stappen zette om hem over te dragen, vroeg hij om een voorlopige voorziening, een spoedmaatregel om de overdracht te verbieden. De voorzieningenrechter wees dat op 11 augustus 2026 toe, onder verwijzing naar zijn psychische problemen: hij mag niet worden overgedragen tot een week na de uitspraak op het beroep.
Op de zitting van 7 september 2026 kwam de vraag op of die spoedmaatregel ook de termijn van zes maanden had stilgezet. Dat is beslissend. Is de termijn verlopen, dan moet Nederland de aanvraag zelf behandelen en heeft de man geen belang meer bij zijn beroep; dat beroep zou dan niet-ontvankelijk zijn.
De rechtbank stelde eerst vast welk recht geldt. Dat Kroatië verantwoordelijk is, stond al vast vóór 12 juni 2026, en daarover was ook geen discussie. Voor de procedureregels is geen overgangsrecht gemaakt, en volgens vaste Europese rechtspraak gelden nieuwe procedureregels direct voor lopende zaken. De rechtbank paste daarom de nieuwe verordening toe.
Die verordening laat lidstaten bepalen dat een verzoek om de overdracht op te schorten tegelijk met het beroep moet worden ingediend. Nederland heeft dat in de Vreemdelingenwet geregeld. De termijn van zes maanden begint opnieuw te lopen na de definitieve uitspraak op een beroep met opschortende werking. De man had zijn spoedverzoek echter niet tegelijk met het beroep ingediend. De minister vond dat de termijn door de toegewezen spoedmaatregel toch was gestuit en pas na de uitspraak op het beroep opnieuw begint.
De rechtbank twijfelde. Onder de oude Dublinverordening oordeelde het Europese Hof van Justitie dat een opschorting die alleen uit het nationale recht voortvloeit, de termijn niet stilzet; verlenging van die termijn is uitzonderlijk en moet strikt worden uitgelegd. Dat zou pleiten voor de lezing dat alleen een gelijktijdig ingediend verzoek de termijn opschort. Maar de tekst van de nieuwe verordening wijkt af van de oude, en die lezing kan misbruik in de hand werken: een asielzoeker zou bewust kunnen wachten met zijn spoedverzoek, zodat de termijn doorloopt en de lidstaat waar hij is, verantwoordelijk wordt.
Omdat het antwoord afhangt van de uitleg van Europees recht, besloot de rechtbank het Hof van Justitie van de Europese Unie om opheldering te vragen. Zij legt de vraag voor of, wanneer een lidstaat verplicht dat het opschortingsverzoek samen met het beroep wordt ingediend, alleen een gelijktijdig ingediend en toegewezen verzoek de overdrachtstermijn opschort, en een later ingediend maar wel toegewezen verzoek niet. De rechtbank schorst de behandeling van het beroep in afwachting van het antwoord en houdt iedere verdere beslissing aan.
Rechtbank Den Haag · 30 september 2026
Bestuursrecht