Rechtbank Den Haag verklaart beroep tegen vreemdelingenbewaring ongegrond Een vreemdeling die op 26 juli 2026 in bewaring was gesteld op grond van de Asiel- en migratiebeheerverordening, stapte naar de rechter om die maatregel aan te vechten. Hij vroeg ook om schadevergoeding wegens onrechtmatige bewaring. De rechtbank Den Haag, zittingsplaats Groningen, beoordeelde of de bewaring terecht was opgelegd.
De minister van Asiel en Migratie plaatste de man in bewaring omdat er concrete aanwijzingen waren dat hij viel onder de werkingssfeer van de Europese Asiel- en migratiebeheerverordening, en omdat er een risico bestond dat hij zou onderduiken. Als gronden voor dat onderduikrisico golden onder meer dat de man Nederland niet op de voorgeschreven wijze was binnengekomen, onvoldoende had meegewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit, geen vaste woon- of verblijfplaats had en niet beschikte over voldoende middelen van bestaan. Eén grond, namelijk dat hij zich van zijn reisdocumenten had ontdaan, liet de minister tijdens de zitting vallen.
Uit het Europese vingerafdrukkenregister Eurodac bleek dat de man op 30 september 2021 in Duitsland een asielaanvraag had ingediend. Nederland verzocht Duitsland op 27 juli hem terug te nemen. De dag erna stemden de Duitse autoriteiten daarmee in. De man was bovendien al eerder, in mei 2026, aan Duitsland overgedragen.
De vreemdeling betwistte de aan de bewaring ten grondslag gelegde gronden niet. De rechtbank stelde vast dat aan de wettelijke vereisten voor inbewaringstelling was voldaan: er waren ten minste twee gronden aanwezig die het vermoeden van onderduikrisico rechtvaardigden.
Over het gebruik van een lichter middel, zoals een meldplicht, oordeelde de rechtbank dat de minister daar terecht van had afgezien. De man had verklaard slechts tijdelijk naar Duitsland te willen en was al eerder aan dat land overgedragen, wat wees op een reëel vluchtrisico. Dat hij bereid was een zolder te huren en een meldplicht te volgen, was onvoldoende om de bewaring onevenredig te achten. De rechtbank oordeelde ook dat de minister de medische situatie van de man voldoende had meegewogen.
De minister handelde voortvarend: al op de tweede dag van de bewaring vroeg hij Duitsland om overname. De rechtbank zag geen aanwijzingen dat overdracht aan Duitsland uiteindelijk niet zou plaatsvinden, zodat ook het zicht op overdracht niet ontbrak.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en wees het verzoek om schadevergoeding af.
Rechtbank Den Haag · 5 augustus 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Asielzoeker wacht ruim 2 jaar op besluit: minister krijgt 6 weken en dwangsom van € 50 per dag Een asielzoeker diende op 31 maart 2024 een aanvraag in voor een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd. Ruim twee jaar later had de minister van Asiel en Migratie nog altijd niet beslist, en de asielzoeker was ook nog niet gehoord over zijn asielmotieven. De wettelijke uiterste beslistermijn van 21 maanden was al verstreken toen hij de minister op 13 mei 2026 in gebreke stelde. Dat is de schriftelijke waarschuwing die nodig is voordat iemand in beroep kan gaan tegen het niet op tijd beslissen. Na twee weken was er nog steeds geen besluit, dus stelde hij beroep in bij de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Utrecht.
De rechtbank vond een zitting niet nodig en deed de zaak af met één rechter. Ze oordeelde dat het beroep ontvankelijk en kennelijk gegrond is. De ingebrekestelling kwam nadat de beslistermijn al was verstreken, en het beroep werd pas ruim na die twee weken ingesteld.
Daarna moest de rechtbank bepalen hoe lang de minister nog krijgt om alsnog te beslissen. Normaal is dat twee weken na verzending van de uitspraak. Hier zag de rechtbank reden om af te wijken. De minister had geen verzoek gedaan om een bepaalde termijn, en de rechtbank bleef daarom bij de lijn die ze in eerdere uitspraken van 20 juli 2026 had ingezet. Ze woog het belang van snelle en zorgvuldige besluitvorming af en betrok daarbij dat de termijn van 21 maanden is overschreden en dat de asielzoeker nog niet is gehoord.
De rechtbank bepaalde daarom dat de minister binnen vier weken na verzending van de uitspraak een gehoor over de asielmotieven moet afnemen en uiterlijk twee weken daarna een besluit moet bekendmaken. In totaal heeft hij dus zes weken. Om dat af te dwingen verbond de rechtbank een rechterlijke dwangsom aan de uitspraak, volgens de aanbeveling die voor dit soort zaken geldt.
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond en vernietigde het niet tijdig nemen van een besluit. De minister moet binnen zes weken na verzending van de uitspraak beslissen en betaalt € 50 voor elke dag dat hij die termijn overschrijdt, met een maximum van € 15.000. Ook moet hij de proceskosten van de asielzoeker vergoeden, vastgesteld op € 467.
Rechtbank Den Haag · 20 oktober 2026
Bestuursrecht Rechtbank voert nieuw beslismodel in en geeft minister zes weken voor asielbesluit Een asielzoeker stapte voor de derde keer naar de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Groningen, omdat de minister van Asiel en Migratie nog steeds geen besluit had genomen op zijn asielaanvraag uit januari 2024. In een eerdere procedure had de rechtbank de minister al eens opgedragen binnen acht weken te beslissen, op straffe van een dwangsom. Die termijn had de minister opnieuw laten verlopen.
Omdat het om een derde, opvolgend beroep tegen hetzelfde uitblijven van een besluit ging, hoefde de man de minister deze keer niet opnieuw formeel in gebreke te stellen: hij kon direct beroep instellen. De rechtbank stelt vast dat de minister de eerder opgelegde termijn van acht weken heeft overschreden, en verklaart het beroep daarom ontvankelijk en gegrond.
Bij het bepalen van een nieuwe termijn grijpt de rechtbank de zaak aan om haar eigen werkwijze aan te passen. Tot nu toe hanteerde de rechtbank in Groningen het zogenoemde acht-plus-achtwekenmodel: acht weken voor het horen van de asielzoeker over zijn asielmotieven, en daarna nog eens acht weken voor het nemen van een besluit. Sinds 12 juni 2026 geldt echter het Europese Asiel- en migratiepact, waardoor een tussenstap in de procedure is vervallen: voorheen kreeg een asielzoeker eerst een voornemen tot afwijzing waarop hij nog kon reageren, voordat de minister het echte besluit nam. Nu die stap is geschrapt, kan de minister na het gehoor sneller een definitief besluit nemen. De rechtbank ziet daarin aanleiding om voortaan een acht-plus-vierwekenmodel te hanteren: acht weken voor het gehoor, gevolgd door vier weken voor het besluit.
In deze zaak gaat de rechtbank nog een stap verder. Wanneer de uiterste termijn van eenentwintig maanden die de Europese regels toestaan voor het afhandelen van een asielaanvraag al is overschreden, vindt de rechtbank een nog kortere termijn passend. In zulke gevallen halveert de rechtbank de normale termijn, tenzij bijzondere omstandigheden daartegen pleiten. Die omstandigheden ontbreken hier, dus wordt de termijn van acht plus vier weken gehalveerd tot vier plus twee weken: in totaal zes weken vanaf de dag na deze uitspraak.
Om ervoor te zorgen dat de minister zich hieraan houdt, legt de rechtbank een dwangsom op. Daarbij volgt de rechtbank een recente aanbeveling van het Landelijk Overleg Vakinhoud Bestuursrecht, het overlegorgaan waarin alle bestuursrechtelijke afdelingen van de rechtbanken zijn vertegenwoordigd. Die aanbeveling is bedoeld om de hoogte van dwangsommen in dit soort zaken meer gelijk te trekken tussen rechtbanken. Ook bepaalt de aanbeveling dat een opvolgend beroep, zoals dit derde beroep van de man, niet leidt tot een hogere dwangsom dan bij een eerste beroep. De rechtbank legt daarom een dwangsom op van € 50 per dag dat de minister de nieuwe termijn overschrijdt, met een maximum van € 15.000.
De rechtbank verklaart het beroep gegrond, vernietigt het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig nemen van een besluit en draagt de minister op binnen zes weken na deze uitspraak alsnog een besluit op de asielaanvraag bekend te maken, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. Daarnaast veroordeelt de rechtbank de minister tot vergoeding van de proceskosten van de man, vastgesteld op € 467.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechter verklaart grensdetentie van asielzoeker aan de grens rechtmatig Een man die zich bij aankomst in Nederland aan de grens meldde en een asielaanvraag wilde indienen, werd door de minister van Asiel en Migratie vastgezet in grensdetentie, een vrijheidsontnemende maatregel voor mensen die nog niet officieel tot Nederland zijn toegelaten. De rechtbank Den Haag oordeelde dat deze maatregel rechtmatig was.
De maatregel werd op 24 augustus 2026 opgelegd en op 31 augustus 2026 alweer opgeheven door de minister zelf. Omdat de maatregel dus al niet meer gold, ging het in deze procedure alleen nog om de vraag of de man voor de periode dat hij wel vastzat recht had op schadevergoeding. Dat is alleen het geval als de vrijheidsontneming op enig moment onrechtmatig is geweest.
De man voerde aan dat er helemaal geen goede reden was om hem vast te zetten. Hij beschikte over een geldig paspoort en kon door zijn nationaliteit zonder visum Nederland inreizen, zodat volgens hem geen dwingende grond bestond om de asielgrensprocedure op hem toe te passen. De rechtbank volgde dit niet: ook mensen die geen visum nodig hebben, moeten voldoen aan de toegangsvoorwaarden van de Schengengrenscode, en door aan de grens asiel aan te vragen had de man laten blijken langer dan 90 dagen in Nederland te willen blijven. Daarmee voldeed hij niet aan die voorwaarden en mocht de minister hem tijdelijk de toegang weigeren en de asielgrensprocedure toepassen.
De man stelde verder dat het enkele beroep op het grensbewakingsbelang, zonder nadere motivering, onvoldoende grond is voor vrijheidsontneming en dat dit in strijd zou zijn met het Unierecht. Ook hierin kreeg hij geen gelijk: volgens de rechtbank mag de minister in het belang van grensbewaking een vrijheidsontnemende maatregel opleggen zonder dat hij per geval apart hoeft te motiveren dat er bijvoorbeeld een risico op onderduiken bestaat.
Wel moet de minister in ieder individueel geval beoordelen of met een lichter middel, zoals een meldplicht, kan worden volstaan. De man wees erop dat zijn moeder in Nederland woont en dat dit niet goed was meegewogen. Uit het dossier bleek echter dat de minister hem hierover wel degelijk had bevraagd voorafgaand aan het opleggen van de maatregel. De man had toen zelf verklaard dat hij geen contact meer had met zijn moeder en niet wist waar zij verbleef. De minister mocht daarom concluderen dat er geen afhankelijkheidsrelatie bestond die grensdetentie voor hem onevenredig zwaar maakte, mede omdat de man meerderjarig is en zonder familie naar Nederland was gereisd.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en wees het verzoek om schadevergoeding af, zonder proceskostenvergoeding.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank Den Haag verklaart beroep tegen vreemdelingenbewaring Georgische asielzoeker ongegrond Een asielzoeker, vermoedelijk afkomstig uit Georgië, werd op 23 juli 2026 in vreemdelingenbewaring gesteld door de minister van Asiel en Migratie. De man had geen identificerende documenten bij zich en had eerder niet voldaan aan een vertrekplicht. De bewaring was bedoeld om zijn identiteit en nationaliteit vast te stellen in het kader van zijn asielaanvraag. De man was het niet eens met zijn opsluiting en vocht de maatregel aan bij de rechtbank.
De minister baseerde de bewaring op meerdere gronden: de man was niet op de voorgeschreven wijze Nederland binnengekomen, had eerder een vertrekplicht genegeerd, werkte onvoldoende mee aan vaststelling van zijn identiteit, had geen vaste woon- of verblijfplaats, beschikte niet over voldoende middelen van bestaan en was verdachte van of veroordeeld voor een misdrijf. Twee van deze gronden liet de minister tijdens de zitting op 31 juli 2026 alsnog vallen: de grond rondom het vaststellen van gegevens voor de asielaanvraag en de grond over verdenking van een misdrijf.
Tijdens de zitting voerde de man aan dat hij inmiddels zijn originele paspoort had overgelegd en zijn beroep in de asielprocedure had ingetrokken. Daarmee, zo betoogde hij, had hij voldoende duidelijk gemaakt dat hij wilde meewerken aan zijn terugkeer naar Georgië. De rechtbank zou de bewaring daarom moeten opheffen en de minister had moeten overstappen op een minder ingrijpende maatregel.
De rechtbank volgde dit argument niet. Op het moment van de zitting had de minister het paspoort pas twee dagen in bezit. De minister moest de gelegenheid krijgen om te beoordelen wat de gevolgen waren van het overleggen van dat paspoort voor de voortduring van de bewaring. Dat de minister nog geen lichter middel had opgelegd, was volgens de rechtbank dan ook niet onrechtmatig.
De man had ook verzocht het onderzoek te heropenen, omdat de minister de grondslag van de bewaring naar zijn mening te langzaam had gewijzigd. Dit verzoek wees de rechtbank eveneens af: de wettelijke termijn voor grondslagwijziging was op het moment van de zitting nog niet verstreken, zodat van een onvolledig onderzoek geen sprake was. Als de man van mening is dat de voortduring van de bewaring na de zitting onrechtmatig is, staat het hem vrij daartegen een nieuw beroep in te stellen.
Ook op het punt van voortvarendheid oordeelde de rechtbank in het voordeel van de minister. Op de zevende dag van de bewaring had de minister al een vertrekgesprek gevoerd met de man, waarbij zijn paspoort en de mogelijke intrekking van zijn rechtsmiddelen in de asielprocedure aan bod waren gekomen. Verdere stappen konden niet worden gezet zolang het beroep in de asielprocedure nog liep.
De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond en wees het verzoek om schadevergoeding af. Voor een vergoeding van proceskosten bestond evenmin aanleiding.
Rechtbank Den Haag · 5 augustus 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht