Raad van State: schuur Wagenborgen hoeft niet versterkt, aardbevingsbelasting laag Een eigenaar van een woning met bijbehorende schuren in Wagenborgen, in het Groningse aardbevingsgebied, vindt dat zijn ligboxenstal voor melkrundvee uit 1995 moet worden versterkt. De schuur is volgens hem aan één kant 20 tot 30 centimeter verzakt. Daardoor zou de dakconstructie haar functie hebben verloren en zou het gebouw onveilig zijn. Hij schrijft die verzakking toe aan het verweken van de ondergrond door bodembeweging als gevolg van mijnbouw.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde in beroep over het besluit van 24 februari 2025 van de staatssecretaris Herstel Groningen. Dat besluit kwam na bezwaar tegen het besluit van 26 augustus 2021, waarin was bepaald dat de woning wel versterkt moet worden en de schuur niet. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verdedigde dit besluit voor de Afdeling. De zaak werd op 13 augustus 2026 op zitting behandeld.
Het gaat om de veiligheidsnorm voor gebouwen in het aardbevingsgebied. Die norm bepaalt dat de kans dat iemand overlijdt doordat een gebouw bij een aardbeving instort, niet groter mag zijn dan 1 op de 100.000. Ingenieursbureau W2N toetste de schuur voor de Nationaal Coördinator Groningen aan de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) 9998:2018, de richtlijn waarmee constructeurs berekenen hoe sterk een gebouw tegen aardbevingen moet zijn. De schuur is ingedeeld in gevolgklasse CC1B. Daarbij hoort een herhalingstijd van 95 jaar en een piekgrondversnelling van 0,039g.
W2N berekende dat de aardbevingsbelasting op de schuur ongeveer 21,6 kN bedraagt. De laagste windbelasting in één richting is ongeveer 113,51 kN. Een schuur die op die windbelasting is berekend, voldoet dus ruimschoots aan de aardbevingsbelasting. De eigenaar legde tegenadviezen van Adviesburo F.T.V. over. Daaruit bleek volgens hem dat de schuur niet voldoet. W2N wees erop dat die berekeningen alleen aantonen dat de constructie niet voldoet aan de sneeuw- en windbelasting, en dat daarin geen aardbevingsbelasting is getoetst.
Op de zitting trok de eigenaar zijn gronden over de gevolgklasse en de zogenoemde Validatiechecklist schuren in. De Afdeling boog zich daarna over drie punten. Over de berekening van de aardbevingsbelasting overwoog zij dat deskundigen van de minister gemotiveerd hadden uitgelegd dat wind en aardbeving bij lichte schuren met een groot oppervlak vergelijkbaar zijn, omdat beide het gebouw zijdelings belasten. Een schuur heeft weinig massa, dus de aardbevingskracht is klein, terwijl de wind op het grote oppervlak veel harder duwt. Een uitgebreidere toets aan de NPR had daarom geen toegevoegde waarde. De eigenaar had daar te weinig tegenover gesteld.
Ook het betoog over de piekgrondversnelling slaagde niet. De eigenaar wees erop dat voor zijn woning een herhalingstijd van 475 jaar en een piekgrondversnelling van 0,12g was gebruikt. De Afdeling overwoog dat een schuur, waarin bij normaal gebruik weliswaar enkele mensen verblijven maar geen woonvertrekken zijn, lichter wordt genormeerd dan een woning. Dat vertaalt zich in een lagere piekgrondversnelling. Het was daarom niet onjuist dat de minister zich baseerde op de notitie van het Nederlands Normalisatie Instituut over de gevolgklasse van de Groninger schuur.
Over het derde punt, de verweking van de ondergrond, oordeelde de Afdeling dat alleen niet-cohesieve grond zoals zand kan verweken. De grond onder de schuur bestaat uit klei. Zelfs bij zandgrond in de buurt van Wagenborgen is volgens de NEN-webtool geen kans op verweking. De scheefstand en de scheuren zijn daarom geen bewijs dat trillingen door aardbevingen de schuur hebben aangetast. Een gebouw kan door allerlei oorzaken beschadigd raken, en daarvoor is de eigenaar zelf verantwoordelijk. Een gebouw kan bovendien niet voldoen aan de bouwkundige norm NEN 8700 en wel aan de NPR, omdat die twee op verschillende manieren toetsen. Vermoedt de eigenaar dat de schade door bodembeweging is ontstaan, dan kan hij die melden bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen.
De Afdeling verklaarde het beroep ongegrond. De schuur hoeft dus niet te worden versterkt. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank wijst claim tegen letselschade-advocaat af: oud-cliënt ging zelf niet in hoger beroep Een motorrijder raakte in 2014 twee keer gewond. Op 6 september gleed hij in een bocht om met zijn motor, en op 27 september werd hij op zijn scooter aangereden door een auto. De verzekeraar van de automobilist, destijds Delta Lloyd, erkende aansprakelijkheid en keerde € 18.300 aan voorschotten uit voor het letsel aan zijn rechter grote teen. Over zijn overige klachten, zoals urineretentie, buikpijn en posttraumatische stressstoornis, was ruzie: in twee medische adviezen kon geen verband met het ongeval worden vastgesteld, en de verzekeraar betwistte dat verband.
De advocaat die de man bijstond, begon in 2018 een bodemprocedure tegen de verzekeraar en vorderde een verklaring voor recht dat die aansprakelijk was voor € 80.000 schade. Direct na de mondelinge behandeling in oktober 2018 nam de man afscheid van deze advocaat. Op 21 november 2018 wees de rechtbank Amsterdam de vordering af. De man schakelde een nieuwe advocaat in, en samen besloten ze geen hoger beroep in te stellen. De verzekeraar beschouwde het dossier daarna als gesloten en weigerde verder uit te keren.
De man stelde zijn oude advocaat in 2019 aansprakelijk. Een deelgeschil over de vraag of het vonnis van 2018 ook voor zijn urologische klachten bindend was, verloor hij in 2020. Daarna diende hij een tuchtklacht in. De raad van discipline verklaarde die in 2022 gedeeltelijk gegrond en legde een berisping op, omdat de advocaat ondermaats had geprocedeerd. Het Hof van Discipline bevestigde dat in 2024. Voor de civiele rechter vorderde de man nu een verklaring voor recht dat de advocaat toerekenbaar tekortgeschoten was of onrechtmatig had gehandeld, met schadevergoeding op te maken bij staat. Hij noemde vier beroepsfouten: de wijze van procederen, het starten van een bodemprocedure terwijl de medische causaliteit ontbrak, het niet adviseren over hoger beroep en het aannemen van de zaak zonder de vereiste specialisatie. De advocaat voerde onder meer aan dat zijn oud-cliënt te laat had geklaagd en dat een eventuele schade zijn eigen schuld was.
De rechtbank Den Haag laat de vraag of de advocaat fouten maakte onbeantwoord, want ook als dat zo was, ontbreekt volgens de rechtbank de schade of het verband daarmee. De gestelde schade bestond uit het verlies van de kans om via medische experts het oorzakelijk verband vast te stellen en meer schadevergoeding te krijgen, het verlies van de mogelijkheid om de volledige schade via de verzekeraar vergoed te krijgen, en een zwakkere onderhandelingspositie omdat de verzekeraar het vonnis als voldongen feit zag. Al die mogelijkheden bleven volgens de rechtbank bestaan na het vertrek van de advocaat. In hoger beroep had de zaak opnieuw beoordeeld kunnen worden en hadden deskundigen kunnen worden benoemd. Dat de man daarvan afzag, deed hij bewust en in overleg met zijn nieuwe advocaat. Het vonnis werd pas onaantastbaar toen de beroepstermijn verliep.
Voor de kosten van medisch onderzoek en juridische bijstand is volgens de rechtbank de mogelijkheid van schade niet aannemelijk. Het oordeel van de rechtbank Amsterdam over de medische causaliteit is bindend geworden, dus nieuw onderzoek kan niets meer opleveren. De juridische kosten waren niet onderbouwd, en de kosten van de bodemprocedure had de advocaat zelf op zich genomen. Een verwijzing naar een schadestaatprocedure is daarom niet aan de orde.
De advocaat vroeg om vergoeding van zijn volledige proceskosten, maar de rechtbank ziet geen misbruik van procesrecht of onrechtmatig handelen. De rechtbank wijst alle vorderingen af en veroordeelt de man in de proceskosten van € 1.836, te betalen binnen veertien dagen, met wettelijke rente als hij dat niet doet. Dat deel van het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Den Haag · 21 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Hof: buren mogen beveiligingscamera's met privacymasker houden, anders dan rechtbank oordeelde In een kleinschalig appartementencomplex van vijf woningen in Midden-Nederland hingen twee buren in 2022 beveiligingscamera's op. Eén camera kijkt uit over de voorzijde met twee parkeerplaatsen, de andere over het terras aan de achterzijde. De buren in het appartement ernaast vonden dat hun privacy werd geschonden. Zij voelden zich begluurd en eisten dat de camera's zouden verdwijnen.
De rechtbank Midden-Nederland gaf hen in een vonnis van 31 december 2024 grotendeels gelijk. De bewoners met de camera's moesten die verwijderen en verwijderd houden, mochten geen foto's of filmopnames meer maken van hun buren en kregen een dwangsom boven het hoofd. Ook moesten zij de buitengerechtelijke kosten en de proceskosten betalen. De bewoners gingen in hoger beroep, en dat beroep slaagt nu.
Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden begint bij de vraag van welke situatie het moet uitgaan. De buren stelden dat de camera's ook zonder privacymasker kunnen worden gebruikt, omdat de bewoners dat masker kunnen aanpassen of uitzetten. Het hof volgt dat niet. De bewoners hebben onderbouwd dat zij beide camera's met een privacymasker hebben ingesteld, waarbij een deel van het beeld door zwarte pixels onzichtbaar is. Dat het masker technisch ongedaan te maken is, is volgens het hof onvoldoende. Het gevoel begluurd te worden bewijst evenmin dat het masker uit staat. Foto's die de buren overlegden, zouden volgens de bewoners met een fototoestel of iPad zijn gemaakt, om vast te leggen dat de buren hun niet-aangelijnde hond over de gemeenschappelijke tuin lieten lopen. Gelet op stand, hoogte en hoek vindt het hof dat aannemelijk, en de buren reageerden daar niet verder op.
Met het privacymasker is het bereik van de camera's volgens het hof zeer beperkt. De camera aan de voorzijde ziet de twee parkeerplaatsen en een strook grond van enkele vierkante meters. Alleen één van die parkeerplaatsen is van de bewoners zelf; de andere is gemeenschappelijk. De camera aan de achterzijde ziet de glazen pui, het eigen terras en een smalle strook gras erachter. De privétuinen van de bewoners, ook die van de buren, zijn niet zichtbaar. Het overgrote deel van het gemeenschappelijke grasveld valt buiten beeld. Wie dicht langs het terras loopt, is vooral met voeten en onderbenen te zien. Omdat partijen geen contact met elkaar onderhouden, komt het zelden voor dat de buren op het terras van de bewoners staan.
Het hof weegt vervolgens de belangen. Bewoners mogen camera's plaatsen om hun eigendommen, vrijheid en veiligheid te beschermen, ook als er in het verleden geen inbraken of vernielingen waren. Dat recht is niet onbegrensd, en ook de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) speelt mee, omdat het vastleggen en bewaren van beelden van mensen het verwerken van persoonsgegevens is. De beelden worden lokaal op een recorder opgeslagen, niet in de cloud, en na zeven dagen automatisch gewist. Die bewaartermijn is niet kort, en de Autoriteit Persoonsgegevens noemt in een stappenplan een kortere termijn, maar dat is geen dwingend voorschrift. Het hof weegt mee dat de camera's niet voor bedrijfsmatige activiteiten maar voor privédoeleinden dienen en dat beelden vooral worden teruggekeken bij een incident, bijvoorbeeld om te zien of er dagen eerder al voorbereidende verkenningen plaatsvonden. Dat de beelden voor een ander doel worden gebruikt dan de bescherming van de eigendommen, is niet aannemelijk geworden.
De buren stelden ook alternatieven voor, zoals het omwisselen van de parkeerplaatsen of het plaatsen van een camera aan de buitengevel. Die zijn volgens het hof geen reële mogelijkheid. Daarvoor is medewerking van de vereniging van eigenaren nodig, bijvoorbeeld om de splitsingsakte te wijzigen, en die heeft zich juist tegen camera's gekeerd.
Daarnaast beoordeelt het hof een klacht over de procedure bij de rechtbank. Die had een plaatsopneming (een bezoek ter plaatse) gepland en wilde daarbij ook het appartement met de camera's bekijken. De bewoners verzetten zich tegen de aanwezigheid van de buren in hun woning, waarna de rechtbank de plaatsopneming afblies. Het hof vindt dat terecht: het beginsel van hoor en wederhoor brengt mee dat alle partijen bij zo'n bezichtiging aanwezig kunnen zijn. In hoger beroep vond de plaatsopneming alsnog plaats in aanwezigheid van alle partijen.
Het hof concludeert dat het belang van de bewoners bij bescherming van hun eigendommen en veiligheid zwaarder weegt dan het privacybelang van de buren. Het vernietigt het vonnis van de rechtbank en wijst alle vorderingen van de buren af. De buren moeten terugbetalen wat zij op grond van het vonnis hebben ontvangen en de proceskosten van beide instanties vergoeden: € 1.325 griffierecht en € 1.228 aan advocaatsalaris bij de rechtbank, en in hoger beroep € 362 griffierecht, € 147,81 aan betekeningskosten en € 2.580 aan advocaatsalaris. De veroordelingen zijn uitvoerbaar bij voorraad.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 20 oktober 2026
Civiel Recht Hof houdt aannemer aan werkhervatting en boete in verbouwingsgeschil, maar schrapt afgifte heirapporten Een echtpaar liet de bijna volledige verbouwing van zijn woning uitvoeren door een eenmanszaak in de bouw, voor een aanneemsom van € 145.250. Al snel bleek dat de heipalen voor de nieuwe aanbouw ongeveer 80 tot 90 centimeter te kort op de gevel waren geslagen. Daardoor zou de stalen funderingsbalk over die lengte niet door palen worden ondersteund. De aannemer vond de afwijking normaal en liet de eigenaren weten het werk aan hem over te laten. De eigenaren wilden eerst zekerheid dat de fundering de aanbouw kon dragen.
In april 2024 legde de aannemer het werk neer. Daarvoor had hij met het echtpaar een addendum getekend: voor elke dag na 26 april 2024 waarop de woning niet was opgeleverd, zou hij een boete betalen van 0,025 procent van de aanneemsom per dag. De oplevering lukte niet en de werkzaamheden liggen sindsdien stil. Het echtpaar woont intussen in een stacaravan in de tuin.
In kort geding, een versnelde procedure voor spoedeisende zaken, kreeg het echtpaar in grote lijnen gelijk. De aannemer ging in hoger beroep tegen het vonnis van de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam van 17 maart 2025. Hij voerde onder meer aan dat het echtpaar geen spoedeisend belang had, dat een nieuwe constructieberekening overbodig was, dat hij nog meerwerk tegoed had en dat hij het werk daarom mocht opschorten.
Het hof oordeelt dat het echtpaar wel degelijk spoedeisend belang heeft. De aannemer had niet bestreden dat partijen in een impasse zitten, en hij erkende dat het werk stilligt. Ook de nieuwe constructieberekening moet er komen. De aannemer had zich beroepen op een rapport van TB Construction, maar dat rapport verwijst naar een berekening van de hoofdconstructeur die er niet bij zat, en de aanname over de diepte van de heipalen is niet onderbouwd. Het latere rapport van een ander bureau steunt op datzelfde rapport en haalt de grond onder de wens van het echtpaar dus niet weg. De architect had bovendien zelf gezegd dat zijn berekeningen niet meer bruikbaar waren. Ook het gewicht van de jacuzzi in de badkamer had de aannemer in de berekening moeten laten meenemen.
De tegeneis van de aannemer voor meerwerk haalt het niet. Volgens de aannemingsovereenkomst moet meerwerk schriftelijk zijn overeengekomen, en de aannemer moet dan duidelijk maken dat daar een vergoeding bij hoort. Hij stelde dat het meerwerk mondeling was afgesproken en kwam niet verder dan globale opsommingen. Een deel van de genoemde posten, zoals timmerwerk, vloerverwarming en harmonicadeuren, stond bovendien al in de overeenkomst. Zonder vordering voor meerwerk heeft de aannemer ook geen recht om het werk op te schorten. Het hof stelt vast dat het echtpaar juist meermaals aandrong op hervatting en dat de aannemer niet reageerde op de bouwbegeleider die partijen hadden afgesproken.
Ook de contractuele boete blijft staan. De aannemer wees naar een te late levering van de warmtepomp en foute metingen van het echtpaar, maar maakte niet concreet in welke mate dat de oplevering vertraagde. Het hof ziet ook geen reden de boete te matigen: het echtpaar heeft aannemelijk gemaakt dat het aanzienlijke kosten maakte, zoals opslag, inwoning en de aanschaf en installatie van de stacaravan.
Op twee punten krijgt de aannemer wel gelijk. De kalendering en heirapporten kan hij niet afgeven, omdat die er naar het voorlopig oordeel van het hof niet zijn. Het heibedrijf liet weten vrijwel zeker geen kalenders te hebben en wees naar de factuur. Ook hoeft de cementdekvloer op de eerste verdieping voorlopig niet weg. Uit het rapport van Socotec volgt dat de nieuwe vloer op de begane grond onnodig is en te hoog uitvalt, waardoor deuren niet meer passen, dus die moet eruit. Voor de eerste verdieping hangt het af van de nieuwe constructieberekening, en als die de vloer goedkeurt, mag hij blijven liggen. De bijbehorende dwangsommen vervallen met deze onderdelen.
Het hof vernietigt het vonnis voor de afgifte van de heirapporten, de verwijdering van de vloer op de eerste verdieping en de dwangsommen daarvoor, en bekrachtigt het vonnis voor het overige. De aannemer moet dus de berekening van de hoofdconstructeur afgeven, een nieuwe constructieberekening laten maken, het werk hervatten, de cementdekvloer op de begane grond verwijderen en de contractuele boete betalen. Omdat hij grotendeels verliest, moet hij ook de proceskosten in hoger beroep betalen, vastgesteld op € 5.555, plus € 189 aan nasalaris.
Gerechtshof Amsterdam · 20 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank vermoedt buurweg in steeg tussen twee woningen, Woongoedvast mag tegenbewijs leveren Twee huiseigenaren in Utrecht en hun buren gebruiken al decennia een smalle steeg tussen hun woningen als achterom. De steeg is niet van hen, maar van Woongoedvast, de eigenaar van het pand dat achter de woningen ligt. Voor dat pand is de steeg de enige toegang. De buren vragen de rechter vast te stellen dat zij de steeg mogen blijven gebruiken, omdat het een buurweg is. Woongoedvast vindt van niet: volgens het bedrijf berustte het gebruik op persoonlijke afspraken en niet op een recht.
Een buurweg is een oude rechtsfiguur uit het Burgerlijk Wetboek zoals dat tot 1992 gold. Het gaat om een weg die aan meerdere buren gemeen is en die door de eigenaar, uitdrukkelijk of stilzwijgend, als buurweg is bestemd. Sinds 1 januari 1992 kunnen er geen nieuwe buurwegen meer ontstaan, maar bestaande blijven gelden. Wie zich op een buurweg beroept, moet dat bewijzen. De Hoge Raad heeft bepaald dat ongestoord gebruik als buurweg het vermoeden oplevert dat de weg die bestemming heeft. De eigenaar kan dat vermoeden dan met tegenbewijs proberen te weerleggen. Beslissend is de situatie van vóór 1992.
Dat er geen uitdrukkelijke afspraken waren over de steeg, is tussen partijen niet in geschil. De buren overlegden verklaringen van een voormalige bewoner van de ene woning en van twee voormalige bewoners van de andere, die er vanaf de jaren vijftig en zestig woonden. Zij vertellen dat de steeg vrijwel dagelijks als uitweg werd gebruikt, dat kolen en olievaten erdoor werden aangevoerd, dat fietsen, brommers en bouwmateriaal er stonden en dat kinderen er speelden. Toestemming van de eigenaar was volgens hen nooit nodig. De poort stond overdag open en werd zelden en dan in onderling overleg afgesloten. De erven van de vroegere huurder van het achterliggende pand, waar een timmerbedrijf zat, bevestigen dat de buren van beide kanten de steeg gebruikten. Ook de vorige eigenaar van de steeg, de heer [betrokkene], gebruikte hem als achterom toen hij van 1970 tot 1989 in de buurt woonde.
Volgens de rechtbank oefenden de buren daarmee feitelijke macht over de steeg uit, zoals dat bij een buurweg past. Dat levert het vermoeden van een recht van buurweg op. Dat recht omvat lopen door de steeg als achterom, met een fiets, brommer of motor aan de hand, en het vervoeren van spullen. Ook het tijdelijk of langdurig stallen van fietsen tegen de muur en van bouwmateriaal, huisraad en ladders valt eronder.
Woongoedvast voerde nog aan dat een eventueel recht in 1988 is geëindigd, omdat [betrokkene] de toenmalige bewoners van een van de woningen per brief schreef dat er geen recht van overpad op de steeg rustte. De rechtbank gaat daar niet in mee. Een recht van buurweg kan alleen worden opgeheven met toestemming van alle rechthebbenden, dus ook van de toenmalige bewoners van de andere woning. Dat zij is gevraagd, is niet gesteld of gebleken.
De rechtbank laat Woongoedvast toe tot het leveren van tegenbewijs tegen het vermoeden, met stukken of getuigen. De zaak komt op 18 november 2026 terug op de rol, waar Woongoedvast zich moet uitlaten. De buren krijgen daarna in een contra-enquête de kans nader bewijs te leveren. Slaagt Woongoedvast niet, dan staat het recht van buurweg vast. Een einduitspraak volgt dus nog niet: iedere verdere beslissing is aangehouden.
Rechtbank Midden-Nederland · 21 oktober 2026
Civiel Recht