Raad van State: vergunningnummers bij exportvergunningen toch openbaar, rest blijft geheim; € 500 voor trage zaak Een Amsterdammer wilde weten hoe Nederland omgaat met exportvergunningen voor zogenoemde dual-use goederen: spullen die zowel civiel als militair kunnen worden gebruikt. In juli 2019 vroeg hij de minister van Buitenlandse Handel om alle documenten over een aantal genoemde vergunningen. De minister vond 89 documenten en maakte ze in 2020 niet openbaar. De zaak sleept zich sindsdien voort langs bezwaar, de rechtbank en nu ook de hoogste bestuursrechter.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State behandelt het zaak in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 27 maart 2024. Die rechtbank had het beroep van de man gegrond verklaard en de minister opgedragen opnieuw te beslissen, nadat ze in een eerdere uitspraak van 2 november 2022 al had geoordeeld dat het Douanewetboek van de Unie voorrang heeft op de Nederlandse openbaarheidswet. Omdat niemand tegen die eerdere uitspraak in hoger beroep ging, staat dat oordeel vast. Heeft de douane inlichtingen verkregen die vertrouwelijk zijn, dan mogen die op grond van artikel 12 van dat wetboek niet worden bekendgemaakt, en dan speelt de Wet open overheid (Woo) niet mee.
De man voerde in hoger beroep een reeks bezwaren aan, maar de Afdeling wees ze één voor één af. Over de inventarislijst die de minister had opgesteld oordeelde de Afdeling dat die voldoende inzichtelijk maakt welke documenten zijn beoordeeld; het ging om minder dan honderd openbaar gemaakte pagina's die in een logische volgorde per dossier staan. Dat sommige documenten ontbreken, overtuigde de Afdeling evenmin. De minister had uitgelegd hoe hij had gezocht in het systeem van de douane en in zijn eigen archieven, en de man kon niet aannemelijk maken dat er meer documenten bestaan. Ook het betoog dat artikel 12 geen uitputtende regeling is, strandde omdat de rechtbank daar in 2022 al uitdrukkelijk over had geoordeeld.
Ook de weigering van informatie die de veiligheid van de Staat kan schaden bleef overeind. De Afdeling zag de stukken in en oordeelde dat het enkele gegeven dat een veiligheidsdienst betrokken is, al inzicht kan geven in de veiligheidsafwegingen over bepaalde bestemmingen.
Daarnaast was er een beroep van rechtswege tegen het nieuwe besluit van 2 augustus 2024, dat de minister had genomen om de uitspraak van de rechtbank uit te voeren. Hier kreeg de man deels gelijk. De minister had ook de nummers van de vergunningen geweigerd met een beroep op artikel 12 van het Douanewetboek, maar die nummers zijn geen vertrouwelijke inlichtingen. De minister had ze bovendien zelf al op zijn website gepubliceerd. Op dat punt was het besluit niet deugdelijk gemotiveerd.
De overige weigeringen stonden. Informatie in de interne memo's mocht achterblijven omdat openbaarmaking de betrekkingen met bepaalde landen kan schaden: de enkele wetenschap dat voor die landen een bepaald afwegingskader geldt, kan al schadelijk zijn. Ook het goed functioneren van de Staat woog zwaarder dan openbaarheid, omdat de documenten inzicht geven in de werkwijze van de betrokken instanties. Dat de informatie ouder is dan vijf jaar veranderde dat niet, want de interne beleidslijn is volgens de minister nog actueel, en dat de goederen nu niet naar Rusland mogen worden uitgevoerd betekent niet dat het beleid is gewijzigd.
De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank, vernietigt het besluit van 2 augustus 2024 en herroept het oorspronkelijke besluit van 16 april 2020 voor zover het de vergunningnummers betreft. De minister moet die nummers alsnog openbaar maken; de uitspraak treedt in de plaats van het vernietigde besluit. Verder oordeelt de Afdeling dat de redelijke termijn met ruim twee jaar en vijf maanden is overschreden, omdat de procedure sinds het bezwaarschrift van mei 2020 langer dan de gebruikelijke vier jaar heeft geduurd. Omdat de rechtbank al € 2.000 aan schadevergoeding had toegekend, kent de Afdeling een aanvullende vergoeding van € 500 toe, te betalen door de Staat. De minister betaalt € 1.401 aan proceskosten voor het beroep van rechtswege en de Staat € 467 voor het verzoek om schadevergoeding.
Raad van State · 14 oktober 2026
Bestuursrecht Rechtbank wijst iPhone-batterijclaim tegen Apple af: te weinig steun van gedupeerden voor Stichting Aequitas Honderdduizenden Nederlanders bezaten in 2017 en 2018 een iPhone waarvan de prestaties werden afgeremd door een software-update. Volgens Stichting Aequitas Belangenbehartiging heeft Apple die gebruikers niet eerlijk geïnformeerd over problemen met de batterij en over de energiebeheerfunctie die de snelheid van het toestel verminderde. De stichting wil via een collectieve actie dat Apple de schade vergoedt, die zij voorlopig begroot op € 316.600.000. De rechtbank Amsterdam komt niet aan de vraag toe of Apple iets te verwijten valt, want de stichting mocht deze procedure niet voeren.
Het gaat om de iPhone 6, 6 Plus, 6s, 6s Plus, de eerste generatie SE en de iPhone 7 en 7 Plus. Bij sommige van deze toestellen schakelde de telefoon onverwacht uit, vooral bij een laag oplaadniveau, een oudere batterij of lage temperaturen. Apple introduceerde daarop met de update iOS 10.2.1 van 23 januari 2017 een energiebeheerfunctie die pieken in het stroomverbruik beperkt. Voor de iPhone 7 volgde iOS 11.2 op 2 december 2017. De laatste relevante update verscheen op 29 maart 2018. Stichting Aequitas verwijt Apple dat het bedrijf niet duidelijk meldde dat de prestaties van de toestellen daardoor opzettelijk werden vertraagd.
De zaak is aangespannen tegen Apple Inc. uit Californië en de Nederlandse vennootschappen Apple Benelux, Apple Holding en Apple Retail Netherlands. Het is een collectieve actie onder de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA). De rechter beoordeelt eerst of de belangenorganisatie ontvankelijk is, en pas daarna of de claim inhoudelijk deugt.
De rechtbank toetst vooral aan het representativiteitsvereiste. Een belangenorganisatie moet de steun hebben van een voldoende groot deel van de groep voor wie zij opkomt. De Hoge Raad overwoog op 17 juli 2026 in een andere WAMCA-zaak dat het niet genoeg is dat een niet te verwaarlozen aantal personen achter de actie staat. Het aantal deelnemers moet worden afgezet tegen de totale groep.
Bij Stichting Aequitas hadden zich bij dagvaarding 14.705 deelnemers aangemeld, op de datum van de mondelinge behandeling volgens de stichting 16.362. Stichting Aequitas zelf schat het aantal getroffen iPhones op ruim 4,4 miljoen. Omdat het aanmeldformulier uitgaat van één iPhone per deelnemer en de stelling dat veel mensen meerdere toestellen hadden niet is onderbouwd, stelt de rechtbank de totale groep ongeveer gelijk aan dat aantal. Dan steunt slechts 0,33 procent (bij 14.705 deelnemers) tot 0,37 procent (bij 16.362 deelnemers) van de groep de vordering.
Die kleine achterban kan alleen voldoende zijn als andere omstandigheden dat goedmaken. Stichting Aequitas wees erop dat alle iPhone-modellen onder de deelnemers vertegenwoordigd zijn en dat ConsumentenClaim de aanmeldingen verwerkt. De rechtbank vindt dat onvoldoende. Over de samenstelling van de totale groep is niets bekend, dus zegt de verdeling over de modellen niets over een goede afspiegeling. Dat ConsumentenClaim de administratie verzorgt, zegt volgens de rechtbank evenmin iets over de steun onder gedupeerden.
Daar komt bij dat niet vaststaat dat de aangemelde deelnemers wel tot de groep behoren zoals de stichting die zelf heeft gedefinieerd. Volgens het rapport van RSM Netherlands Accountants zijn niet vastgelegd welke update zij installeerden, of zij toen in Nederland woonden, of zij het batterijvervangingsprogramma voor de iPhone 6s hebben gebruikt en hoeveel van hen als bedrijf in plaats van als particulier handelden. De overige ontvankelijkheidseisen bespreekt de rechtbank niet meer.
Apple vroeg ook om een vervijfvoudigde proceskostenveroordeling, omdat de vorderingen tegen de Nederlandse Apple-vennootschappen summierlijk ondeugdelijk zouden zijn. De rechtbank wijst dat af. Tegen Apple Inc. is dat verweer niet gevoerd, en niet is gebleken dat voor de Nederlandse gedaagden meer kosten zijn gemaakt. Daarom geldt het gewone liquidatietarief.
De rechtbank verklaart Stichting Aequitas niet-ontvankelijk in haar vorderingen en veroordeelt haar in de proceskosten van Apple, begroot op € 19.639. Dat bedrag bestaat uit € 10.188 griffierecht, € 9.262 salaris voor de advocaat en € 189 nakosten.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht Gemeente Ede moet proceskosten betalen na alsnog verstrekken documenten over afkoppelen regenwater Een bedrijf wilde weten wat de gemeente Ede tussen januari 2010 en juli 2024 had vastgelegd over het afkoppelen van regenwater van de openbare verharding en daken in Bennekom-Oost. Het diende daarvoor een verzoek in op grond van de Wet open overheid, de Woo, waarmee iedereen overheidsdocumenten kan opvragen. Het college van burgemeester en wethouders stelde dat verzoek op 12 september 2024 buiten behandeling wegens misbruik. Het bedrijf maakte bezwaar, maar het college bleef op 18 februari 2025 bij die beslissing.
Het bedrijf stapte daarop naar de rechtbank Gelderland. Terwijl het beroep liep, voerden de gemeente en het bedrijf op 26 maart 2026 twee gesprekken over het Woo-verzoek en over welke informatie het bedrijf eigenlijk zocht. Op 2 april 2026 stuurde een medewerker van de gemeente via een link alsnog een aantal bestanden over het afkoppelen in Bennekom-Oost. Daaronder zat een rapport dat het bedrijf in zijn verzoek had aangeduid als risicoanalyse. Het bedrijf trok zijn beroep daarna in, maar vroeg de rechtbank wel om de gemeente te veroordelen in de proceskosten.
Het college weigerde die kosten te vergoeden. Volgens de gemeente was zij niet tegemoetgekomen aan het beroep: het bedrijf trok het beroep alleen in vanwege de gesprekken en de toelichting die het daarbij kreeg. Het griffierecht wilde het college wel vergoeden.
De rechtbank deed zonder zitting uitspraak. Als een beroep wordt ingetrokken omdat het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk aan het beroep is tegemoetgekomen, kan de rechter dat bestuursorgaan in de proceskosten veroordelen. Volgens de rechtbank was dat hier het geval. De gemeente stuurde documenten over het afkoppelen in Bennekom-Oost, waaronder in elk geval een stuk waar het bedrijf in zijn Woo-verzoek om had gevraagd. Bovendien bleek uit een brief van het college zelf dat in de gesprekken was afgesproken dat het bedrijf het beroep zou intrekken als de gemeente in de informatiebehoefte zou voorzien, en dat er dan afspraken over de vergoeding van kosten zouden worden voorgesteld. Dat hetzelfde resultaat misschien ook zonder beroepsprocedure bereikt had kunnen worden, doet daar volgens de rechtbank niets aan af.
Ook de kosten van het bezwaar moet de gemeente vergoeden. Dat kan als het bestreden besluit wordt herroepen wegens een fout van het bestuursorgaan. Formeel is het besluit niet herroepen, maar materieel wel: anders dan in september 2024 werd beslist, heeft het bedrijf alsnog documenten gekregen.
De rechtbank veroordeelde het college van Ede tot betaling van € 1.600 aan proceskosten: € 934 voor het beroep en € 666 voor het bezwaar. Daarnaast moet de gemeente het griffierecht van € 385 vergoeden.
Rechtbank Gelderland · 28 september 2026
Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht Rechtbank wijst eis tot deblokkering TikTok-account af wegens IS-nasheeds in video's Een man met ruim 27.000 volgers op TikTok stapte naar de rechter nadat het platform zijn account op 20 mei 2026 permanent blokkeerde. TikTok stelde dat hij in meerdere video's en berichten muziek had gebruikt die in strijd is met de richtlijnen over gewelddadige en haatdragende inhoud. De man eiste in kort geding dat zijn account binnen 48 uur werd hersteld, op straffe van een dwangsom.
De kern van het geschil draaide om zogenoemde nasheeds: islamitische vocale muziek die de man had toegevoegd aan zijn content via de muziekbibliotheek van TikTok. TikTok toonde aan de hand van vertalingen aan dat drie van deze nasheeds direct afkomstig zijn van of verbonden zijn met de terroristische organisatie Islamitische Staat. Twee ervan komen uit het songbook van de Ajnad Foundation, de mediatak van IS. De teksten bevatten passages over slachtingen, onthoofdingen en bloedvergieten.
De man voerde aan dat hij de taal van de nasheeds niet verstond en zich niet bewust was van de inhoud. De rechter verwierp dit verweer: het gewelddadige en haatdragende karakter van de muziek wordt er niet door weggenomen. Bovendien had de man, die wist dat een deel van zijn volgers de taal wel spreekt, de verantwoordelijkheid om na te gaan wat er in de muziek werd gezongen voordat hij die gebruikte.
De man voerde ook aan dat de nasheeds beschikbaar waren in de eigen muziekbibliotheek van TikTok en daarom niet tot een overtreding konden leiden. De rechter ging daar niet in mee: gebruikers vullen die bibliotheek zelf en TikTok verwijdert muziek zodra zij er lucht van krijgt. Bovendien had de man bij het gebruik van muziek ingestemd met de voorwaarden van TikTok, die hem verplichten de Communityrichtlijnen te volgen.
Een ander verweer betrof de zogeheten 90-dagenregel uit het beleid van TikTok: schendingen 'vervallen' na negentig dagen en mogen daarna niet meer als grondslag voor een blokkering worden gebruikt. De man betoogde dat die termijn ingaat op de dag dat hij de content plaatste. De rechter oordeelde anders: de termijn begint te lopen op het moment dat TikTok de schending constateert en de gebruiker daarvan op de hoogte stelt. TikTok handelde binnen die termijn en voldeed daarmee aan haar eigen beleid.
De man stelde verder dat TikTok de Europese Digitaledienstenverordening had geschonden door onvoldoende te waarschuwen. De rechter verwierp ook dit standpunt. TikTok had op 24 april 2026 al een eerste waarschuwing gegeven, ruim voor de uiteindelijke blokkering. Dat TikTok in de waarschuwingen niet expliciet de muziek als bron van het probleem had benoemd, maakte dit niet anders: gelet op de inhoud van de video's had de man dit zelf gemakkelijk kunnen achterhalen.
Ten slotte woog de rechter de belangen af. Het belang van TikTok om haar platform vrij te houden van extremistisch materiaal en een veilige omgeving te bieden voor gebruikers, woog zwaarder dan het belang van de man bij behoud van zijn account, ook al heeft hij zelf geen banden met IS en is hij geen sympathisant van extremistisch gedachtegoed. De rechter wees alle vorderingen af en veroordeelde de man in de proceskosten van TikTok, begroot op € 2.101.
Rechtbank Midden-Nederland · 23 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank geeft verkoper van gamehacks en combolijsten 18 maanden cel, 30 maanden minder dan geëist Een jonge man uit de gemeente Noordoostpolder verkocht twee jaar lang via een eigen webshop software voor online games. Een deel daarvan was cheatsoftware waarmee spelers op FiveM-servers voor GTA V andere spelers konden laten crashen of de hele server konden overbelasten. Ook bood hij zogenoemde spoofers aan, waarmee een speler die door een serverbeheerder was verbannen toch weer toegang kreeg. Op zijn gamecomputer vond de politie meer dan 200 combolijsten met gebruikersnamen en wachtwoorden van meer dan een miljoen accounts. In zijn woning lagen 976 voorgedraaide joints, en chats op zijn telefoons lieten zien dat hij handelde in hennep en hasj.
De Noordelijke Fraudekamer van de rechtbank Noord-Nederland behandelde de zaak op twee zittingen, waarop de man niet verscheen. De officier van justitie eiste 48 maanden cel voor handel in hackingtools, handel in spoofers, het bezit van de combolijsten, witwassen van € 453.897 en de drugshandel. Voor het binnendringen in een gameserver vroeg zij zelf vrijspraak.
De rechtbank keek per programma of het dossier liet zien dat het gegevens op een server of een apparaat van een gebruiker kon manipuleren. Alleen bij twee cheatmenu's was dat het geval: daarmee kon het spel voor iedereen onspeelbaar worden en kon een server crashen. Voor de andere programma's bleek dat niet uit het dossier, of ging het om software die alleen op de computer van de gebruiker draait. Van dat deel sprak de rechtbank de man vrij. De twee spoofers vond de rechtbank wel strafbaar: wie een ban omzeilt om weer toegang te krijgen tot een server, staat gelijk aan iemand die zich onrechtmatig toegang verschaft.
Bij het witwassen vond de rechtbank aannemelijk dat een groot deel van het geld uit de bewezen handel kwam, maar een deel kon ook uit legale verkopen stammen. Bewezen achtte zij dat hij geld had verworven, voorhanden had en € 213.386 in cryptovaluta had omgezet. Wie alleen de opbrengst van eigen misdrijven bezit, pleegt echter geen witwassen; daarvoor is een handeling nodig die de criminele herkomst verhult. Omdat niet bleek dat de cryptovaluta op moeilijk traceerbare rekeningen waren beland, zag de rechtbank zo'n handeling niet. Voor dit feit ontsloeg zij de man van alle rechtsvervolging.
Bij de straf woog de rechtbank mee dat cheatsoftware andere spelers en gamebedrijven benadeelt, dat combolijsten worden gebruikt voor fraude zoals phishing en bankhelpdeskfraude, waarvan vaak ouderen slachtoffer zijn, en dat de man voor zijn softdrugshandel ook naar Spanje reisde. Hij was niet recent veroordeeld. Omdat zij veel minder bewezen achtte dan de officier en hem voor het witwassen ontsloeg, bleef de straf ver onder de eis. Op dezelfde dag wees de rechtbank in een aparte beslissing de vordering af om € 450.098 aan wederrechtelijk verkregen voordeel bij de man te ontnemen.
De rechtbank sprak de man vrij van het binnendringen in een gameserver, ontsloeg hem van rechtsvervolging voor witwassen en veroordeelde hem voor de handel in hackingtools en spoofers, het bezit van de combolijsten en de softdrugshandel tot 18 maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf, met aftrek van voorarrest.
Rechtbank Noord-Nederland · 28 september 2026
Strafrecht; Materieel Strafrecht