A-G: levensgezel heeft geen verschoningsrecht als getuige onder oud recht, Hoge Raad moet beroep verwerpen Een vrouw wil niet getuigen in een zaak waarin haar levenspartner procespartij is. Zij is de levensgezel van de man en woont met hem samen met drie kinderen, van wie twee gezamenlijk. De man en zijn persoonlijke holding Sandscape zijn partij in een bodemprocedure die Kievhorst Real Estate wil voorbereiden. Kievhorst vroeg de rechtbank daarvoor om een voorlopig getuigenverhoor, een verhoor van getuigen vooraf, om opheldering te krijgen over onregelmatigheden in de boekhouding. De vrouw was tot eind 2022 enig bestuurder van het bedrijf en staat op de lijst van getuigen.
Het verzoek werd op 5 juni 2024 ingediend en op 24 februari 2025 toegewezen. Bij het verhoor door de rechter-commissaris op 14 mei 2025 deed de vrouw een beroep op het familiale verschoningsrecht. Dat recht maakt het mogelijk te weigeren te getuigen tegen een naaste, om gewetensnood te voorkomen. De rechter-commissaris wees het beroep af. Het hof Arnhem-Leeuwarden bekrachtigde die beslissing op 10 februari 2026. Daartegen stelde de vrouw cassatieberoep in bij de Hoge Raad.
Het draait om een wetswijziging. Sinds 1 januari 2025 geldt het familiale verschoningsrecht ook voor een levensgezel van een partij. Daarvoor kwam het alleen toe aan echtgenoten, geregistreerde partners en bloed- of aanverwanten tot de tweede graad. Het verzoek om het getuigenverhoor dateert van vóór die datum, dus het hof paste het oude recht toe. Een levensgezel hoorde daar niet bij. Het hof vond het ook niet passend om het oude artikel anticiperend te lezen, dus alvast uit te leggen zoals het nieuwe recht luidt. Volgens het hof koos de wetgever bewust voor een overgangsregeling, en dat er daardoor situaties zijn waarin het oude recht nog geldt, is geen reden om daarvan af te wijken.
In cassatie betoogt de vrouw dat het hof het oude artikel wel anticiperend had moeten lezen. De omstandigheden dat levensgezellen vroeger geen bescherming hadden en dat er overgangsrecht bestaat, zouden volgens haar niet redengevend zijn. Ook vindt zij de redenering van het hof innerlijk tegenstrijdig.
Advocaat-generaal Coenraad van het parket bij de Hoge Raad adviseert het beroep te verwerpen. Hij wijst erop dat de wet niet regelt wanneer een rechter vooruit mag lopen op komend recht. Uit eerdere conclusies leidt hij af dat anticipatie mogelijk is als het nieuwe recht aansluit bij ontwikkelingen onder het oude recht of een leemte opvult. Bij een breuk met het geldende recht moet de rechter daarentegen grote terughoudendheid betrachten. Het oude artikel kende volgens de A-G een duidelijk afgebakende groep verschoningsgerechtigden, waar levensgezellen zonder twijfel niet bij hoorden. Er was dus geen leemte, en het nieuwe recht is een breuk met het oude. Vanuit het oogpunt van rechtszekerheid is dan een door de wet bepaald omslagmoment het meest gediend. Het oordeel van het hof getuigt volgens hem niet van een onjuiste rechtsopvatting.
De overige klachten falen volgens de A-G ook. Het hof heeft niet alleen beoordeeld of het nieuwe recht van toepassing was, maar ook de subsidiaire stelling over anticipatie besproken. Het woord 'daarnaast' in de overweging van het hof verwijst alleen naar die subsidiaire stelling. De klacht daarover berust dus op een verkeerde lezing van de beschikking.
Tot slot wijst de A-G erop dat de vrouw niet zonder bescherming staat. De rechter kan tijdens het verhoor beletten dat een bepaalde vraag wordt beantwoord (artikel 179 lid 2 Rv). Hij moet dan het zwaarwegende belang van waarheidsvinding afwegen tegen het belang van de bescherming van de relatie tussen partners. De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.
Parket bij de Hoge Raad · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht Rechter: horecaondernemers zijn geen particuliere borg voor € 40.738 Heineken-krediet Een startende horecazaak kreeg van bierbrouwer Heineken een krediet van € 35.000 om de verbouwing van het pand te betalen. De zaak is nooit open gegaan voor publiek: de onderneming ging failliet voordat het zover was. Het krediet en een aantal andere facturen bleven onbetaald. Heineken ging daarom achter de mensen aan die het contract hadden meegetekend, onder wie twee mannen die samen met de bestuurder aan het horecaproject werkten.
Het contract noemde die mensen 'hoofdelijk aansprakelijken', zodat Heineken ze elk voor het hele bedrag kon aanspreken. De twee mannen die zich in de procedure verweerden, zagen dat anders. Zij stelden dat het om een particuliere borgtocht ging. Daarbij gelden extra beschermingsregels, onder meer dat een maximumbedrag moet zijn afgesproken, en dat was niet gebeurd. Zij zeiden verder dat zij het contract nooit echt hadden gewild, dat zij gedwaald hadden en dat Heineken hen voor de risico's had moeten waarschuwen. Zij waren volgens hun eigen verhaal alleen meegetekend omdat zij de toekomstige managers waren en dachten dat het om een formaliteit voor het project ging.
De rechtbank Zeeland-West-Brabant legde het contract uit aan de hand van wat partijen in de omstandigheden van elkaar mochten verwachten. Daaruit volgde dat het eigenlijk om een borgtocht ging: het was de bedoeling dat de horecaonderneming zelf de hoofdschuldenaar was en dat de anderen pas hoefden te betalen als zij in verzuim raakte. Heineken had in het contract alleen de onderneming als wederpartij genoemd en stuurde de anderen pas een aanmaning nadat de onderneming in gebreke was gesteld. Bovendien had Heineken niet onderbouwd dat zij zelf met de twee mannen over het contract had gesproken, terwijl zij dat uitvoerig hadden ontkend.
De borgtocht was volgens de rechtbank echter niet particulier. Een particuliere borg is een natuurlijk persoon die niet handelt in de uitoefening van beroep of bedrijf. De twee mannen deden dat wel. De een maakte het ondernemingsplan en deed de marketing, de ander regelde de verbouwing en ging namens het project akkoord met een offerte voor een tapinstallatie. Zij traden naar buiten op onder een gezamenlijke handelsnaam en zouden na de opening de dagelijkse leiding krijgen. Daarom gelden de beschermingsregels voor particuliere borgen niet en is het ontbreken van een maximumbedrag geen probleem.
Ook de andere verweren sneuvelden. Omdat de mannen het contract tekenden, mocht Heineken erop vertrouwen dat zij wisten wat zij tekenden, zeker omdat zij als professionals optraden. Dwaling ging niet op, want Heineken had geen onjuiste informatie gegeven en hoefde professionele partijen niet te waarschuwen voor de algemene risico's van een borgtocht. Misbruik van omstandigheden evenmin: wie stelt dat hij nooit met Heineken heeft gesproken, is daar ook niet door Heineken toe bewogen. Dat Heineken eerst het pandrecht op de inventaris had moeten uitwinnen, vond de rechtbank onvoldoende onderbouwd; de schuldeiser mag zelf kiezen.
Bij de hoogte van het bedrag vond de rechtbank wel ruimte voor aanpassing. Heineken had 1 procent behandelingskosten verrekend, dus er was € 34.650 verstrekt en niet € 35.000. Met 8 procent rente kwam dat uit op € 37.422. De factuur voor de tapinstallatie van € 3.315,98 viel binnen de borgtocht, die ook 'leveranties' dekt. De mannen hadden zelf erkend dat de installatie was geleverd en per e-mail was een offerte aanvaard. De twee facturen voor het onderhoudspakket vielen er niet onder: dat is een dienst en geen levering, zodat daarvoor geen borgtocht gold. Heineken vorderde € 42.434,34 en kreeg € 40.737,98 toegewezen.
De rechtbank veroordeelt de twee mannen en hun mede-gedaagde vennootschap, die niet verscheen, hoofdelijk tot betaling van € 40.737,98. Daarover moet 1 procent rente per maand worden betaald vanaf 14 augustus 2024, de dag waarop de termijn van de ingebrekestelling verstreek. Verder moeten zij € 1.182,38 aan buitengerechtelijke incassokosten betalen en € 5.976,78 aan proceskosten. De vordering tegen de bestuurder van de onderneming trok Heineken in, omdat hij al voor de dagvaarding failliet was verklaard.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 14 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Heineken en Griekse dochter AB moeten concurrent € 111 miljoen betalen voor machtsmisbruik op biermarkt Zestien jaar lang, van 1998 tot 2014, maakte de Griekse bierbrouwerij Athenian Brewery (AB) misbruik van haar machtspositie op de Griekse biermarkt. Dat stelde de Griekse mededingingsautoriteit in 2014 vast en legde een boete op van ruim € 31 miljoen, later verlaagd tot € 27 miljoen. AB sloot concurrenten uit met exclusiviteit, loyaliteitskortingen en discriminerende behandeling bij horeca, groothandel en supermarkten. Concurrent Macedonian Thrace Brewery (MTB), brouwer van het merk Vergina, eiste daarna schadevergoeding van AB en van de Nederlandse moedermaatschappij Heineken. Volgens MTB liep ze door de inbreuk winst mis.
De rechtbank Amsterdam deed met dit vonnis het eindoordeel in een zaak die sinds 2017 loopt. Eerder oordeelde ze dat het Griekse recht geldt, dat de civiele rechter gebonden is aan het besluit van de Griekse autoriteit, en dat Heineken met AB één onderneming vormt en daarom hoofdelijk aansprakelijk is. Op 29 mei 2026 verwierp de Hoge Raad de cassatieberoepen over de bevoegdheid van de Nederlandse rechter jegens AB. Daarmee staat vast dat de rechtbank bevoegd is jegens zowel AB als Heineken.
Over de omvang van de schade volgde de rechtbank MTB grotendeels: zonder het machtsmisbruik zou MTB eerder meer bier hebben verkocht, tegen een hogere prijs. Wel moest rekening worden gehouden met een accijnsverhoging in 2016 en 2017, waarvoor het causale verband met de inbreuk ontbreekt. Op basis van de berekening van de economisch deskundige van Heineken, die de verhoging buiten beschouwing laat, kwam de schade uit op € 43.337.000.
Over de rente kwam de rechtbank terug op een eerdere bindende beslissing. Ze had eerder aangenomen dat de Griekse regel over rente vanaf het ontstaan van de schade geen terugwerkende kracht heeft. Na een arrest van het Hof van Justitie van de EU van 30 april 2026 oordeelde ze dat die regel wel geldt voor vorderingen die zijn ingesteld na 27 december 2016, zoals die van MTB. De rente telt dus mee vanaf het ontstaan van de schade, zonder aanzegging. Heineken en AB vonden dat dit tot ontoelaatbare overcompensatie leidt omdat de rente bijna twee derde van het bedrag uitmaakt. De rechtbank volgde dat niet: dat is het gevolg van de lange duur van de inbreuk en van het handhavings- en civiele traject. De rente tot 1 oktober 2026 komt uit op € 67.887.000.
MTB eiste ook de kosten van haar economisch deskundige Oxera, € 1.193.390,44. De rechtbank vond veel van het werk noodzakelijk, maar niet alles: de kosten van een second opinion kwamen niet in aanmerking, omschrijvingen als 'Project Work' waren te vaag en de toelichting op werk voor een gezamenlijk traject met Carlsberg vond ze niet afdoende. Ze begrootte de noodzakelijke kosten op twee derde, € 800.000.
De rechtbank verklaarde voor recht dat Heineken en AB onrechtmatig hebben gehandeld jegens MTB. Ze veroordeelde hen hoofdelijk tot betaling van € 111.224.000 (€ 43.337.000 schade en € 67.887.000 rente), plus Griekse procesrente vanaf 1 oktober 2026, € 800.000 aan deskundigenkosten en € 40.916,31 aan proceskosten. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad: het restitutierisico was volgens de rechtbank onvoldoende concreet onderbouwd.
Rechtbank Amsterdam · 21 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank verplicht Fresh Food Ventures Group (Crisp) tot terugbetaling van € 5.000.000 na schending van investeerdersafspraken Vier investeerders, verenigd onder de naam 'Investeerders', sloten in september 2024 een converteerbare leningsovereenkomst met Fresh Food Ventures Group B.V., beter bekend als Crisp, de online supermarkt-app. Zij leenden het bedrijf € 5.000.000, met de bedoeling dat dit bedrag later zou worden omgezet in aandelen. Aan die conversie kwamen de partijen echter nooit toe: de relatie liep stuk op een verslechtering van de financiële situatie van Crisp en een geschil over de voorwaarden van een nieuwe financieringsronde.
De investeerders stelden dat Crisp hen bij het aangaan van de lening een te rooskleurig beeld had gegeven van haar financiële situatie. In het bijzonder zou Crisp hebben nagelaten te melden dat er een gat in het werkkapitaal van € 1,8 miljoen bestond. Op grond hiervan vroegen zij primair vernietiging van de overeenkomst wegens bedrog of dwaling, subsidiair aanpassing van de rechtsgevolgen, en meer subsidiair directe terugbetaling van de lening.
De rechtbank stelde vast dat Crisp inderdaad een te positief beeld had geschetst en haar mededelingsplicht had geschonden door niet concreet te informeren over het werkkapitaaltekort. Toch kon de overeenkomst niet worden vernietigd wegens dwaling. De leningsovereenkomst bevatte namelijk een bepaling waarmee partijen uitdrukkelijk afstand hadden gedaan van het recht om de overeenkomst te vernietigen op grond van dwaling of te laten wijzigen door de rechter. De investeerders probeerden dit beding te omzeilen door te stellen dat het zelf ook onder invloed van dwaling tot stand was gekomen, of dat een beroep erop naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. De rechtbank verwierp beide argumenten. Het enkele feit dat Crisp te weinig financiële informatie had gedeeld, was onvoldoende om te concluderen dat zij bewust in dwaling had gebracht of dat er sprake was van voorwaardelijk opzet om te misleiden.
Wel slaagden de investeerders met hun meer subsidiaire vordering. In de financieringsronde die Crisp aan het einde van 2024 organiseerde om haar acute liquiditeitstekort op te lossen, kende Crisp bestaande aandeelhouders zogenoemde L-shares toe. Via die aandelen werden de historische investeringen van die aandeelhouders gelijkgesteld aan de rang van de nieuwe preferente aandelen, waardoor de verhaalspositie van de investeerders aanzienlijk verslechterde. De investeerders zouden hun inleg pas terugkrijgen als er veel meer opbrengst was gerealiseerd dan oorspronkelijk de bedoeling was.
De rechtbank oordeelde dat Crisp hiermee een kernafspraak in de overeenkomst had geschonden: het beding dat verbood om andere partijen betere voorwaarden te geven tenzij diezelfde voorwaarden ook aan de investeerders werden aangeboden. Omdat de investeerders zelf geen historische investeringen in eerdere rondes hadden, kon Crisp hen hetzelfde voordeel simpelweg niet bieden. Dat Crisp de investeerders wel had aangeboden in te stappen in de nieuwe aandelenklasse, veranderde daar niets aan.
Als gevolg van deze schending was de lening direct opeisbaar. Wel gold een contractuele achterstelling: Crisp hoeft de investeerders pas terug te betalen nadat haar bankschulden zijn voldaan. De gevorderde wettelijke handelsrente werd afgewezen omdat de overeenkomst alleen recht gaf op de contractuele rente van zes procent per jaar.
De reconventionele vorderingen van Crisp, waaronder de eis dat de investeerders zouden meewerken aan de conversie van de lening in aandelen, werden volledig afgewezen nu vaststond dat de investeerders aanspraak konden maken op terugbetaling.
Crisp werd veroordeeld tot betaling van € 5.000.000 aan de investeerders, met inachtneming van de contractuele achterstelling, aangevuld met beslagkosten van € 28.355,41, buitengerechtelijke kosten van € 6.775 en proceskosten van ruim € 22.000.
Rechtbank Amsterdam · 28 oktober 2026
Civiel Recht Rechter legt oud-bestuurder bouwbedrijf bestuursverbod van vijf jaar op en laat € 650.000 voorschot betalen Een aannemingsbedrijf uit Den Haag ging in augustus 2023 failliet, en de man die het bedrijf sinds de oprichting in 2016 als enig aandeelhouder in handen had, moet daar nu zelf voor opdraaien. De curator vorderde dat hij het gehele faillissementstekort betaalt, dat bij de dagvaarding € 1.745.540 bedroeg, en dat hij vijf jaar lang geen bestuurder meer mag zijn. De rechtbank Rotterdam wees dat grotendeels toe.
De man was van 2019 tot oktober 2022 statutair bestuurder van het bedrijf. Daarna stond een ander als bestuurder ingeschreven, maar volgens de curator bleef de man feitelijk het beleid bepalen. Dat stelde de curator onbetwist, en de rechtbank nam het over. Daardoor gold de man ook voor de periode na oktober 2022 als bestuurder in de zin van de wet.
De curator verweet hem vier dingen: een administratie die niet op orde was, waardoor een naheffingsaanslag omzetbelasting van € 1.028.593 definitief werd, het niet innen van een vordering van € 614.000 op Hotel Assendelft (opgericht door twee dochters van de man), het overhevelen van activiteiten naar een dochtervennootschap waardoor een lege huls met schulden achterbleef, en het niet terugvorderen van een lening van het bedrijf aan hemzelf van € 1.186.885. De man erkende dat de administratie niet op orde was en dat de jaarstukken niet of te laat waren gedeponeerd. De overige verwijten betwistte hij.
Die erkenning was voor de rechtbank genoeg. Wie de administratieplicht of de publicatieplicht schendt, heeft zijn taak onbehoorlijk vervuld, en dan wordt vermoed dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is. De man heeft dat vermoeden niet weerlegd. Op de overige verwijten ging de rechtbank daarom niet meer in.
De man deed een beroep op matiging van het bedrag. Hij wees erop dat een grote opdrachtgever failliet ging en een vordering van ruim een miljoen euro onbetaald liet. De rechtbank ziet daarin geen reden om te matigen. Het bedrijf bleef doorwerken ondanks de al langer bestaande betalingsproblemen, waardoor de man volgens de rechtbank zelf aan het oplopen van die vordering heeft bijgedragen. Over de aard en ernst van de schendingen had hij niets gesteld. Zijn stelling dat hij geen salaris trok, dat hij zich niet verrijkte en dat hij het bedrag toch nooit kan betalen, leverde evenmin een matigingsgrond op. Ook dat hij sinds oktober 2022 niet meer als bestuurder stond ingeschreven, helpt niet.
Voor het bestuursverbod voerde de man aan dat dit een te zwaar middel was en sprak hij van een 'doodsimpel faillissement'. Dat onderbouwde hij niet. De twee andere vennootschappen waarvan hij bestuurder was, kregen de kans te reageren. Hij is daar inmiddels afgetreden en een nieuwe bestuurder is benoemd, dus het verbod raakt die bedrijven niet.
De rechtbank verklaart voor recht dat de man zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld en aansprakelijk is voor het faillissementstekort. Hij moet het gehele tekort betalen, zoals dat na de verificatievergadering vaststaat, plus de boedelschulden en faillissementskosten. Daarop moet hij nu al een voorschot van € 650.000 betalen. Het bestuursverbod van vijf jaar gaat in zodra het vonnis onherroepelijk is. In die tijd mag hij geen bestuurder of commissaris van een rechtspersoon zijn en ook niet als feitelijk beleidsbepaler optreden. Verder betaalt hij € 5.305,06 aan beslagkosten en € 11.963,21 aan proceskosten.
Rechtbank Rotterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Ondernemingsrecht