Rechter laat openbaarmaking van stal- en landbouwgegevens van alle boeren door, LTO en NMV vangen bot Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) vroeg in februari 2023 de minister van Landbouw om alle registraties over dieraantallen, stalsystemen, landgebruik en bemesting die boeren jaarlijks via de Gecombineerde opgave aan de overheid doorgeven. Het ging om gegevens per bedrijfslocatie vanaf 1989. De minister wees het verzoek in maart 2025 eerst af, maar besloot na bezwaar van MOB op 17 februari 2026 om vier Excelbestanden openbaar te maken: dieraantallen en staltypen per locatie, landbouwtellingsgegevens over gewassen en grondgebruik, een lijst met vraagcodes en de adressen van de bedrijven.
Vier belangenorganisaties, de varkenshouders van POV, melkveehoudersvakbond NMV, LTO Nederland en bloembollenvereniging KAVB, gingen in beroep en vroegen de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland de openbaarmaking op te schorten tot de bodemzaak is beslist. Het gaat volgens de rechtbank om ongeveer 2000 beroepszaken van agrariërs. MOB nam als derde partij deel.
MOB vond dat de organisaties geen belanghebbende waren en misbruik maakten van procesrecht door tegen beter weten in te procederen om openbaarmaking te vertragen. De voorzieningenrechter volgde dat niet. De organisaties behartigen volgens hun statuten het collectieve belang van boeren, en deze zaak verschilt van eerdere: het verzoek is groter en de landbouwtellingsgegevens zijn nooit eerder beoordeeld.
De organisaties klaagden dat de minister zijn voornemen alleen in de Staatscourant had aangekondigd, met een te korte reactietermijn van twee weken. Omdat de boeren de gegevens grotendeels zelf hadden verstrekt, hoefde de minister volgens de rechter geen zienswijze te vragen, en bij zo'n omvangrijk verzoek is de Staatscourant een geschikt middel. Wel vond de rechter de publicatie onvolledig, omdat die alleen over emissiegegevens van veehouders sprak, terwijl ook akkerbouwers en tuinders geraakt worden. Ook de brief aan de boeren was onjuist en vermeldde ten onrechte bezwaar in plaats van beroep. Die fouten hebben de boeren echter niet zo benadeeld dat de procedure over moet.
Inhoudelijk oordeelde de rechter dat de stalgegevens met dieraantallen en adressen milieu-informatie over emissies zijn. Het Europese Hof van Justitie en de Raad van State leggen dat begrip niet beperkt uit, en de plaats van de uitstoot en het aantal dieren horen daarbij. Dat het om oude gegevens gaat, maakt dat niet anders. Voor emissiegegevens gelden geen weigeringsgronden, dus privacy en veiligheid kan de minister niet meewegen. De landbouwtellingsgegevens zijn ook milieu-informatie, omdat gewasteelt en bemesting het milieu beïnvloeden. Daar moest de minister wel belangen afwegen, maar de organisaties maakten schade aan de concurrentiepositie, privacy of dreiging van sabotage niet concreet. Dat milieuorganisaties de gegevens willen gebruiken voor handhavingsverzoeken, is geen zwaarwegend belang.
De voorzieningenrechter erkende dat openbaarmaking de beroepen vrijwel zinloos maakt, maar dat volgt uit de regel dat beroep geen schorsende werking heeft. Hij wees de verzoeken om een voorlopige voorziening af. De minister mag de Excelbestanden openbaar maken, voor zover dat nog niet is gebeurd. Griffierecht en proceskosten worden niet vergoed.
Rechtbank Midden-Nederland · 2 oktober 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Arubaans gerecht vernietigt afwijzing Lob-verzoek over aangifte tegen minister Een inwoner van Aruba vroeg de minister die over justitiële zaken gaat om inzage in interne stukken. Hij wilde de correspondentie zien tussen de dienst DIMAS en het Openbaar Ministerie over een aangifte die de directeur van DIMAS had gedaan tegen de minister van Arbeid, Integratie en Energie. Zo'n verzoek kan op Aruba worden gedaan op grond van de Landsverordening openbaarheid van bestuur, de Arubaanse tegenhanger van de Nederlandse Wet open overheid.
De minister wees het verzoek af. Volgens hem beschikten hij en zijn bureau niet over de gevraagde informatie. De man maakte daartegen bezwaar, maar de minister hield de afwijzing in stand. Daarop stapte de man naar het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba. Hij verscheen niet op de zittingen, ook niet nadat hij daarvoor behoorlijk was opgeroepen; de minister liet zich wel vertegenwoordigen door een gemachtigde van de eigen juridische dienst.
Het gerecht komt de man toch tegemoet, en wel om een reden die niets met de inhoud van zijn verzoek te maken heeft. Volgens de wet moet een bestuursorgaan een bezwaarschrift binnen twee weken doorsturen naar de bezwaaradviescommissie, tenzij het bezwaar meteen niet ontvankelijk wordt verklaard. Die commissie adviseert het bestuursorgaan over hoe met het bezwaar om te gaan. Ter zitting erkende de gemachtigde van de minister dat deze zaak niet voorkwam op de lijst van zaken die aan die commissie waren voorgelegd. Er was dus geen advies gevraagd, terwijl de wet dat wel voorschrijft en er geen uitzonderingsgrond gold. Alleen daarom kan de beslissing op bezwaar al niet in stand blijven, oordeelt het gerecht.
Het gerecht laat het daar niet bij en wijst de minister ook op een tweede gebrek, voor het geval hij de zaak opnieuw moet beoordelen. Uit de stukken en de zitting blijkt namelijk niet dat er daadwerkelijk onderzoek is gedaan naar de vraag of de gevraagde informatie ergens aanwezig is. Ook is niet duidelijk of is nagegaan of de stukken mogelijk bij het Openbaar Ministerie liggen, en of het verzoek in dat geval naar die instantie had moeten worden doorgestuurd. Het gerecht wijst naar eerdere rechtspraak van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie waarin al is uitgelegd hoe zo'n verzoek om openbaarmaking beoordeeld moet worden, en stelt vast dat de minister dat toetsingskader niet heeft gevolgd.
Omdat de minister een nieuwe beslissing op het bezwaar moet nemen, geeft het gerecht hem uitdrukkelijk in overweging om bij die nieuwe beoordeling wel goed te onderzoeken waar de gevraagde documenten zich bevinden en of ze eventueel bij het Openbaar Ministerie moeten worden opgevraagd. De uitspraak gaat niet over de vraag of de gevraagde correspondentie uiteindelijk openbaar moet worden gemaakt; dat moet de minister nu opnieuw beoordelen.
Het gerecht verklaart het beroep gegrond en vernietigt de beslissing op bezwaar van 7 november 2024. De minister moet binnen drie maanden na deze uitspraak een nieuwe beslissing op het bezwaar nemen, met inachtneming van wat het gerecht heeft overwogen. Ook moet het griffierecht van Afl. 25,- dat de man had betaald aan hem worden terugbetaald.
Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba · 19 augustus 2026
Bestuursrecht Zes jaar geëist, vier jaar cel voor omkoping gemeenteambtenaar en drugshandel; vrijspraak voor vier feiten Een man uit Amsterdam kocht jarenlang een gemeenteambtenaar om om persoons- en adresgegevens van kentekenhouders op te zoeken, en verkocht die gegevens door aan opdrachtgevers uit het criminele milieu. Dat blijkt uit het vonnis van de rechtbank Overijssel. Hij handelde daarnaast in cocaïne en had ruim 3,6 kilo amfetamine en 24 gram MDMA in huis. De rechtbank legt hem vier jaar gevangenisstraf op.
Het onderzoek begon in augustus 2024 bij de Rijksrecherche. Die onderzocht een buitengewoon opsporingsambtenaar van de gemeente Amsterdam, die tegen betaling kentekens opzocht in gemeentelijke systemen en de resultaten doorgaf aan een 'informatiemakelaar'. Later kwam een tweede ambtenaar in beeld die op dezelfde manier gegevens leverde. Op de Google Pixel-telefoon die bij de aanhouding van de verdachte op 20 mei 2025 bij Schiphol in beslag werd genomen, stonden Signal-chats waarin hij kentekens doorspeelde aan een tussenpersoon. Die liet de kentekens opzoeken bij een van de ambtenaren en stuurde de gegevens terug. De verdachte vroeg doorgaans 350 euro per kenteken en gaf de informatie via apps met berichten die zichzelf vernietigen door aan zijn opdrachtgevers.
De verdachte stelde dat hij alleen kentekenplaten liet dupliceren voor gestolen auto's. De rechtbank vindt dat niet aannemelijk. In de chats vraagt hij zelf wanneer hij 'de info' krijgt, ontvangt hij persoons- en adresgegevens en is niet gezien dat hij kentekenplaten overhandigde.
Lastiger was de vraag of hij ook de man was voor wie de eerste ambtenaar bevragingen deed. Zij verklaarde tegenover de rechter-commissaris onder ede dat hij dat niet was. De rechtbank gelooft haar niet. In een afgeluisterd telefoongesprek met haar zoon op 6 juni 2025 verwees zij naar een man die was aangehouden als informatiemakelaar, op een plaats en datum die overeenkomen met de aanhouding van de verdachte. Ze verklaarde bij de rechter-commissaris bovendien bang te zijn en niets met hem te maken te willen hebben, en wilde niet zeggen wie haar contact dan wel was. Daarbij komen overeenkomsten tussen de verdachte en haar beschrijving van de man (de oudste van zijn gezin, uit dezelfde buurt, een dure Volkswagen), chatgegevens die naar zijn vriendin leiden en bevragingen van zijn eigen kenteken en BSN door de ambtenaar. Zij ontving geld en een horloge. De rechtbank bewijst daarom omkoping en het medeplegen van het overnemen en doorgeven van niet-openbare gegevens.
Van vier andere feiten spreekt de rechtbank hem vrij. Ten aanzien van de beschieting van een woning in Leiden op 15 oktober 2024, waarvoor de verdachte inlichtingen zou hebben verschaft, kan niet worden vastgesteld dat zijn opzet daarop gericht was. Deelname aan een crimineel samenwerkingsverband acht de rechtbank niet bewezen, omdat niet vaststaat dat het oogmerk gericht was op levensdelicten, ernstig geweld, bedreiging, diefstal met geweld of afpersing. Het witwassen van ongeveer 30.000 euro is evenmin bewezen: niet vast te stellen is dat dit geld uit misdrijf afkomstig was of dat de verdachte het had. Ook verklaart de rechtbank een deel van de tenlastelegging van het samenwerkingsverband nietig: de zinsnede 'althans het plegen van misdrijven' is te vaag om je tegen te kunnen verdedigen.
In de tweede zaak, over drugs, bewijst de rechtbank de handel in cocaïne. De chats tonen dagelijks contact over blokken, prijzen en leveringen, waarbij de verdachte als tussenpersoon optrad en ook zelf klanten had. Handel in 3- of 4-MMC is niet bewezen. Ook het bezit van MDMA en amfetamine is bewezen. De stoffen, aangetroffen in de woonkamer en de vriezer van de woning waar hij verbleef, werden alleen met indicatieve tests onderzocht, maar de chats over MDMA en de precursor PMK en de gebruikelijke bewaarmethode van amfetamine bieden volgens de rechtbank voldoende steun. Dat hij van niets wist, vindt de rechtbank niet aannemelijk.
Bij de straf weegt zwaar dat de verdachte als informatiemakelaar fungeerde voor criminelen en zich moest realiseren dat de gegevens konden dienen voor gewelddadige misdrijven, en dat hij het vertrouwen in overheidsorganisaties aantastte. Dat hij de feiten pleegde tijdens een proeftijd weegt ook mee. De reclassering ziet geen mogelijkheden voor toezicht en adviseert geen bijzondere voorwaarden. De officier van justitie eiste zes jaar cel; de verdediging pleitte voor een straf gelijk aan het voorarrest. De rechtbank veroordeelt de verdachte tot vier jaar gevangenisstraf, zonder voorwaardelijk deel, met aftrek van voorarrest. Vier gsm's worden verbeurdverklaard, het busje CS-gas wordt onttrokken aan het verkeer, en de Audi en een GPS-tracker worden teruggegeven.
Rechtbank Overijssel · 3 november 2026
Strafrecht Naam van gemeenteambtenaar in Roompot-dossier blijft geheim na Woo-verzoek Een man diende bij de gemeente Noord-Beveland een verzoek in op grond van de Wet open overheid (Woo) om documenten openbaar te maken die te maken hadden met een eerdere procedure van onderzoeksplatform Follow the Money. Dat platform had destijds via de Wet openbaarheid van bestuur documenten opgevraagd over vakantieparkexploitant Roompot. De man wilde onder meer dat het college een specifiek document opnieuw beoordeelde en kritisch bekeek of het zwart maken van namen daarin wel volgens de regels was gebeurd.
Het college wees het verzoek af, en het bezwaar daartegen werd ongegrond verklaard. In de beroepsprocedure bij de rechtbank beperkte de man zijn verzoek tot één concreet punt: de naam van een ambtenaar die in mei 2012 per mail had gereageerd op een brief van een advocatenkantoor over het Roompotstrand. Die ambtenaar had in die mail laten weten de brief niet aan een dossier toe te voegen. Volgens de man had het college de naam van deze ambtenaar ten onrechte niet openbaar gemaakt.
Het college beriep zich op de weigeringsgrond in de Woo die openbaarmaking uitsluit voor zover het belang daarvan niet opweegt tegen de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. De rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelde dat het college dat privacybelang van de ambtenaar zwaarder mocht laten wegen dan het belang bij openbaarmaking, ook al was er sinds 2012 veel tijd verstreken. De man ging daartegen in hoger beroep.
Bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State voerde hij aan dat de ambtenaar willens en wetens de brief buiten het dossier had gehouden en zo de besluitvorming over het plaatsen van strandslaaphuisjes bewust had beïnvloed ten gunste van Roompot: als de brief wel in het dossier had gezeten, had er volgens hem een openbare aanbesteding moeten plaatsvinden. Omdat de ambtenaar daarmee volgens hem de integriteitsregels had geschonden, zou het algemeen belang bij openbaarmaking van diens naam zwaarder moeten wegen dan diens privacybelang. Ook betoogde hij dat de ambtenaar wél mocht beslissen om de brief niet toe te voegen, en dus als vertegenwoordiger van de gemeente in de openbaarheid trad, en dat de rechtbank ten onrechte niet had beoordeeld of de ambtenaar in het mandaatregister stond.
De Afdeling wees er eerst op dat deze procedure alleen over het Woo-verzoek ging, en niet over de vraag of de ambtenaar zich daadwerkelijk schuldig had gemaakt aan een integriteitsschending; dat viel buiten de omvang van het geschil. Inhoudelijk stelde de Afdeling vast, na kennis te hebben genomen van de niet-openbare gegevens, dat het om een ambtenaar ging die niet vanwege zijn functie in de openbaarheid treedt. De enkele omstandigheid dat deze ambtenaar kon beslissen een document niet aan het dossier toe te voegen, maakte niet dat hij daarmee als vertegenwoordiger van de gemeente naar buiten trad. Ook de vraag of hij in het mandaatregister stond, deed er niet toe: dat is alleen relevant bij het ondertekenen van besluiten, en hier ging het slechts om een naamsvermelding onder een mailbericht. De man had niet aannemelijk gemaakt dat het openbaarheidsbelang zwaarder woog dan het privacybelang van de ambtenaar. Voor het aan de orde stellen van een vermeende integriteitsschending was openbaarmaking van de naam bovendien niet nodig: daarvoor kan hij een klacht indienen bij de gemeente of de Nationale Ombudsman, met gebruikmaking van de al openbare stukken. Het college verklaarde ter zitting bovendien dat de brief van 23 april 2012 altijd gewoon in het dossier heeft gezeten en daar nooit uit is gehaald.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. De naam van de ambtenaar blijft dus geheim, en het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 9 september 2026
Bestuursrecht Staat hoeft taxatiewaarde van Paleis Soestdijk niet openbaar te maken, bevestigt Raad van State Voor hoeveel verkocht de Staat Paleis Soestdijk, en wat was het landgoed volgens de Staat zelf minimaal waard? Op die tweede vraag kreeg een man geen antwoord. Hij vroeg het Rijksvastgoedbedrijf op 13 oktober 2022 om een notitie uit 2017 openbaar te maken. Daarin staat de taxatiewaarde van Landgoed Paleis Soestdijk, gebaseerd op een rapport van onderzoeksbureau Ecorys. De minister van Binnenlandse Zaken wilde de bedragen niet vrijgeven.
De Raad van State beoordeelt de zaak in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland van 27 maart 2024. De rechtbank had het beroep van de man tegen de weigering van de minister gegrond verklaard, omdat de belangenafweging aanvankelijk onvoldoende was gemotiveerd. Tijdens de zitting vulde de minister die motivering aan. De rechtbank liet de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit daarom in stand, zodat de weigering overeind bleef. Daartegen kwam de man in hoger beroep. Hij wil alleen nog dat de taxatiewaarde zelf openbaar wordt.
De minister beriep zich op de Wet open overheid (Woo). Die wet maakt informatie van de overheid in beginsel openbaar, tenzij zwaarwegende belangen zich daartegen verzetten. Eén daarvan zijn de economische en financiële belangen van de Staat. Volgens de minister geeft de taxatiewaarde inzicht in de manier waarop de Staat vastgoed taxeert en hoe hij onderhandelt. Marktpartijen zouden dat bij toekomstige transacties in hun voordeel kunnen gebruiken.
De man voerde drie bezwaren aan. Ten eerste was er volgens hem geen democratisch toezicht op de verkoop. Hij wees op een ander Woo-besluit waarin de gemeente Baarn zegt niet over de taxatiewaarde te beschikken. Ten tweede had de minister volgens hem niet echt gewicht gegeven aan het belang van openbaarheid, zoals het belang van burgers om te weten voor hoeveel nationaal bezit werd verkocht. Ook had de minister niet voldoende gemotiveerd waarom de informatie ondanks haar ouderdom van meer dan vijf jaar geheim moest blijven. Ten derde twijfelde hij eraan of uit één taxatiewaarde wel een taxatiemethode is af te leiden. De verkoopprijs was bepaald door het hoogste bod, niet door onderhandelingen, en andere partijen zijn wel open over hun taxatiemethode.
De Afdeling bestuursrechtspraak laat het eerste bezwaar buiten beschouwing als persoonlijk belang van de man en rekent het tot het algemene belang van een goede en democratische bestuursvoering. Dat belang weegt volgens de Raad van State zwaar, ook zonder nadere onderbouwing. Toch is het in dit geval niet doorslaggevend.
De minister heeft op de zitting toegelicht hoe de taxatiewaarde tot stand komt. Er wordt gewerkt met openbare kengetallen over onder meer oppervlakte, staat van het gebouw en bestemming, die in een taxatiemodel worden ingevoerd. Derden kunnen op dezelfde manier taxeren. De Staat voegt daar echter interne toetsingswaarden aan toe, zoals onderhoudskosten die in de miljoenen lopen. Het resultaat is de ondergrens waarvoor de Staat wil verkopen. Wordt dat bedrag openbaar, dan is het verschil met een taxatie door derden zichtbaar. Dat geeft volgens de Afdeling gedeeltelijk inzicht in de verkoopstrategie en het interne afwegingskader van de Staat. Marktpartijen kunnen hun bod dan afstemmen op de ondergrens. Dat het landgoed uniek is, doet daar niet aan af, want voor andere bijzondere objecten van de Staat geldt hetzelfde afwegingskader.
Ook de ouderdom van de notitie, uit 2017, verandert dit niet. Voor informatie ouder dan vijf jaar geldt een verzwaarde motiveringsplicht. De minister heeft voldoende gemotiveerd dat systematiek en strategie niet zijn veranderd en nog steeds worden gebruikt. Bedragen kunnen bovendien worden geïndexeerd en teruggerekend, zodat marktpartijen er nog steeds hun voordeel mee kunnen doen. Het beroep van de man op een uitspraak van de Afdeling van 2 juli 2025 slaagt niet: in die zaak was de motivering te algemeen, hier heeft de minister uitvoerig uitgelegd waarom openbaarmaking de belangen van de Staat kan schaden.
De Afdeling verklaart het hoger beroep ongegrond en bevestigt de uitspraak van de rechtbank, voor zover aangevallen. De minister hoeft de taxatiewaarde van Landgoed Paleis Soestdijk dus niet openbaar te maken en hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht