Rechter verbiedt ziekenhuis Nij Smellinghe nierkankerzorg na besluit zorgverzekeraars Ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten moet stoppen met operaties en andere behandelingen bij (verdenking op) nierkanker. De voorzieningenrechter van de rechtbank Overijssel verbiedt het ziekenhuis die zorg nog langer te verlenen, zodat die in Friesland geconcentreerd wordt bij Frisius MC in Leeuwarden. Het gaat om een beslissing in kort geding, een snelle voorlopige procedure.
Achtergrond is het Integraal Zorgakkoord (IZA) van september 2022, dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport sloot met veertien zorgorganisaties. Daarin staat dat hoogcomplexe oncologische zorg meer geconcentreerd moet worden en dat minimale aantallen behandelingen per ziekenhuislocatie gelden, de zogeheten volumenormen. Voor de lokale behandeling van (verdenking op) niercelkanker werd die norm vastgesteld op 50 behandelingen per locatie per jaar. Voor partiële nefrectomieën, operaties waarbij een deel van de nier wordt verwijderd, geldt daarnaast een bestaande norm van 20 per jaar. De brancheorganisaties Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), waarvan Nij Smellinghe lid is, ondertekenden het akkoord.
In Friesland bieden zowel Frisius MC als Nij Smellinghe deze zorg aan, terwijl er te weinig patiënten zijn om beide aan de norm te laten voldoen. De ziekenhuizen kwamen er onderling niet uit. Daarom besloten de marktleiders Zilveren Kruis en VGZ in oktober 2025 tot herallocatie, het verplaatsen van de zorg op basis van de cijfers. Frisius haalde de normen, Nij Smellinghe niet: in 2024 had Nij Smellinghe 31 behandelingen en geen enkele partiële nefrectomie, en gemiddeld over 2022 tot en met 2024 waren dat 48 behandelingen en 4 partiële nefrectomieën. De verzekeraars kopen sinds 1 januari 2026 geen partiële nefrectomieën meer in bij Nij Smellinghe en vanaf 1 januari 2027 ook de overige lokale behandelingen niet meer. Nij Smellinghe bleef de ingrepen echter uitvoeren en verwijst voor de vergoeding naar artikel 13 van de Zorgverzekeringswet: de patiënt krijgt 75 procent vergoed en het ziekenhuis draagt de overige 25 procent zelf.
Nij Smellinghe stelde zich niet gebonden te achten aan het akkoord, omdat de NVZ niet bevoegd zou zijn geweest om verplichtingen voor leden aan te gaan. De voorzieningenrechter vindt het aannemelijk dat de bodemrechter het besluit van de NVZ om het IZA aan te gaan nietig verklaart, omdat de statuten daar geen grondslag voor bieden. Toch is het ziekenhuis gebonden. Een nietig verenigingsbesluit kan niet worden tegengeworpen aan zorgverzekeraars die het gebrek niet kenden en niet hoefden te kennen, en daarover is geen discussie gevoerd. Bovendien had Nij Smellinghe zelf op 9 september 2022 tijdens de ledenvergadering ingestemd en heeft het nooit eerder betwist gebonden te zijn. Daarmee is het ziekenhuis ook gebonden aan de afspraken die uit het akkoord voortvloeien, tot en met het Concentratiebesluit.
Ook de inhoudelijke bezwaren van het ziekenhuis slagen niet. De verzekeraars keken terecht naar de cijfers over 2024, het afgelopen jaar toen het besluit viel, en niet naar 2025 of 2026. Het gemiddelde over drie jaar pakte voor het ziekenhuis eerder gunstig uit. Omdat de partijen op het derde escalatieniveau uit de afgesproken procesbeschrijving waren beland, mochten de verzekeraars alleen op de volumenormen letten en was het besluit niet te vroeg genomen. De doorzettingsmacht van de minister speelt geen rol, want de normen en de uitvoering ervan zijn juist afgesproken. Het verweer dat het ziekenhuis aan andere SONCOS-normen voldoet, gaat niet op omdat die niet bepalend waren voor het besluit.
De rechter ziet verschil tussen niet meer inkopen van zorg en het verbieden van behandelingen, maar vindt het verbod toch toewijsbaar. Door de ingrepen voort te zetten schendt Nij Smellinghe een verbintenis uit het akkoord, en de verzekeraars hebben recht op nakoming. Dat de gevolgen voor het ziekenhuis ingrijpend zijn, weegt volgens de rechter niet op tegen hun belang. ZN heeft als partij bij het akkoord eveneens voldoende belang om te procederen.
De voorzieningenrechter gebiedt Nij Smellinghe het Concentratiebesluit uit te voeren en verbiedt het ziekenhuis om vanaf 30 dagen na het vonnis partiële nefrectomieën te verrichten en vanaf 1 januari 2027 de overige lokale behandelingen bij (verdenking op) nierkanker. Het ziekenhuis moet de proceskosten van € 2.815,57 betalen.
Rechtbank Overijssel · 12 november 2026
Civiel Recht Rechtbank weigert schuldsanering te beëindigen en gelast nieuwe medische keuring na gemiste sollicitaties Een man uit Rotterdam die sinds april 2023 in de schuldsaneringsregeling zit, moest eigenlijk solliciteren naar een fulltime baan. Over vijf maanden in 2026 kon hij dat niet aantonen. Toch blijft hij in de regeling: de rechtbank wil eerst weten of hij door zijn psychische klachten wel kon werken.
De schuldsaneringsregeling is bedoeld om mensen met problematische schulden na een periode van strikte naleving schuldenvrij te laten worden. Daar horen verplichtingen bij, zoals het zoeken naar werk en het delen van informatie met de bewindvoerder. Al eerder, op 16 april 2026, had de rechtbank een voordracht tot tussentijdse beëindiging afgewezen. De regeling werd toen met dertien maanden verlengd omdat de man in de periode maart 2025 tot en met maart 2026 niet aantoonbaar had gesolliciteerd. Hij kreeg een laatste kans en moest tijdens de verlenging solliciteren naar een fulltime dienstverband, tenzij de rechter-commissaris hem daarvan zou ontheffen.
Die laatste kans pakte niet goed uit. De bewindvoerder meldde dat er over mei, juni, augustus en september 2026 geen sollicitatiebewijzen waren ontvangen en over juli twee. Dat is een tekortkoming van vijf maanden. Daarom droeg de bewindvoerder, met instemming van de rechter-commissaris, de regeling voor tussentijdse beëindiging voor. Een tekortkoming in de informatieverplichting bleek inmiddels hersteld.
In augustus 2026 had de bewindvoerder een medische keuring laten aanvragen, omdat de man mogelijk ernstige psychische klachten had. De keuring ging niet door. Volgens de keuringsinstantie was de man herhaaldelijk niet thuis en ook telefonisch niet bereikbaar. De man zei ter zitting dat hij niets van de instantie had gehoord en gewoon thuis was. Over zijn sollicitaties zei hij dat het solliciteren door zijn psychische problemen niet was gelukt en dat hij moeite had gehad om bewijs door te sturen. Inmiddels werkt hij, al verschilt het aantal uren per maand, en hij verwacht over enkele maanden fulltime te werken.
De rechtbank vond de tekortkoming van vijf maanden wel vaststaan, zodat beëindiging in beginsel in beeld kwam. Maar of de man die tekortkoming ook te verwijten valt, kon de rechtbank niet beoordelen. Zonder medische keuring staat niet vast dat van hem te verwachten was dat hij fulltime zou werken en dus aanvullend zou solliciteren. Wie daarvoor de schuld draagt dat de keuring in september mislukte, liet de rechtbank in het midden. Wel vindt zij het noodzakelijk dat de keuring alsnog plaatsvindt, om te beoordelen of de man tussen april en september 2026 geheel of gedeeltelijk had kunnen werken. Daarbij gaat de rechtbank ervan uit dat het Centrum Voor Dienstverlening Rotterdam en Stichting Nieuw Vaarwater, die hem als beschermingsbewindvoerder bijstaat, ervoor zorgen dat hij beschikbaar is.
Ook de ontwikkeling bij de man zelf woog mee. De rechtbank zag een positieve wending: hij heeft een baan gevonden, het beschermingsbewind loopt goed, er wordt afgedragen aan de boedel en er zijn geen nieuwe schulden ontstaan. Blijkt na de keuring dat de tekortkoming hem wel te verwijten is, dan zal de rechter-commissaris de regeling mogelijk verlengen.
De rechtbank weigerde daarom de schuldsaneringsregeling tussentijds te beëindigen en bepaalde dat een nieuwe medische keuring wordt gelast.
Rechtbank Rotterdam · 12 november 2026
Civiel Recht; Insolventierecht Rechtbank onbevoegd in zaak over drie Bali-bungalows: koper geen consument Een Belgische belegger kocht in november 2024 drie nog te bouwen bungalows in een project op West-Bali, bij een bedrijf dat in Nederland is gevestigd. De bungalows moesten uiterlijk op 14 november 2025 sleutelklaar worden opgeleverd. Dat gebeurde niet. De koper had inmiddels € 279.000 aanbetaald op de Nederlandse zakelijke bankrekening van de verkoper. Na een ingebrekestelling op 18 mei 2026 ontbond hij de overeenkomst op 27 mei 2026 per deurwaardersexploot. Hij vorderde bij de rechtbank Rotterdam € 317.013,35, bestaande uit de aanbetaling en een contractuele boete van 10 procent, plus rente en beslagkosten.
De verkoper stelde dat de Rotterdamse rechter niet bevoegd is. Hij wees op een bepaling in de overeenkomst: geschillen worden voorgelegd aan de rechter in het arrondissement waar de onroerende zaak ligt, en dat is in Indonesië. De koper stelde dat hij als consument handelde. Voor consumenten geldt in de Europese bevoegdheidsregels (Brussel I bis) een beschermende regeling. Daarin kan een consument zijn wederpartij dagvaarden bij de rechter van zijn eigen woonplaats of van de woonplaats van de wederpartij. Een forumkeuze die vóór het ontstaan van het geschil is gemaakt, wordt dan opzijgeschoven als de consument daardoor slechter af is.
De rechtbank stelde vast dat de beschermende regeling alleen geldt voor iemand die een overeenkomst sluit los van enige bedrijfs- of beroepsmatige doelstelling, uitsluitend om aan eigen particuliere behoeften te voldoen. Dat het niet-beroepsmatige aspect zwaarder weegt, is niet voldoende: het beroepsmatige gebruik moet zo marginaal zijn dat het in de globale context onbetekenend is. Dat de koper de bungalows als privébelegging kocht en geen belegger van beroep is, bleef onbetwist. Voor zijn koopbeslissing was echter van belang of de bungalows geschikt gemaakt konden worden voor verhuur, om zijn vermogen verder op te bouwen.
De rechtbank woog daarnaast mee dat het om drie identieke bungalows op één bungalowpark gaat, op grote afstand van België. Voor zover de koper ze mede voor eigen gebruik kocht, ligt het volgens de rechtbank voor de hand dat hij hooguit één bungalow nu en dan zelf met familie zou bewonen. Daarom oordeelde de rechtbank dat de koper niet als consument handelde. De forumkeuze voor Indonesië bleef daarmee overeind. Omdat Indonesië geen lidstaat is, ging de rechtbank niet na of die keuze op grond van de Europese regels geldig is, maar toetste zij haar aan artikel 8 Rv. Dat artikel bepaalt dat de Nederlandse rechter geen rechtsmacht heeft als partijen bij overeenkomst een buitenlandse rechter bij uitsluiting hebben aangewezen.
De rechtbank verklaarde zich onbevoegd kennis te nemen van de vorderingen. De koper moet de proceskosten van de verkoper betalen, begroot op € 3.645, vermeerderd met € 98 plus betekeningskosten als het vonnis wordt betekend. De voorwaardelijke vordering van de verkoper om de koper niet-ontvankelijk te verklaren, kwam niet meer aan de orde. De kosten van dat incident werden gecompenseerd: iedere partij draagt de eigen kosten.
Rechtbank Rotterdam · 11 november 2026
Civiel Recht Rechter in Amsterdam bevoegd in regres van Achmea na verkeersongeval, ook tegen Letse verzekeraar Op 2 januari 2016 draaide een Letse automobilist in Amsterdam met zijn auto om, door een u-turn te maken, op de weg richting het Centraal Station. Op het moment dat die draai bijna voltooid was, kwam een Nederlandse bestuurder aanrijden. Hij week naar rechts uit en reed daarbij drie voetgangers aan: een Israëlisch echtpaar en een Engelse man. Alle drie raakten gewond, de Engelse man zeer ernstig.
Achmea, de WAM-verzekeraar van de Nederlandse bestuurder, nam de schaderegeling op zich. De schade van de twee Israëlische voetgangers (€ 31.514,23) werd volledig afgewikkeld en door het Nederlands Bureau Motorrijtuigenverzekeraars, als vertegenwoordiger van de Letse verzekeraar, aan Achmea terugbetaald. Met de zwaargewonde Engelsman sloot Achmea op 5 januari 2021 een schikking voor € 2.131.060,91. Dat bedrag wil Achmea nu verhalen op de Letse verzekeraar Baltijas Aprodsinasana Nams AAS (BAN) en op de Letse bestuurder, die in Duitsland woont. Achmea vraagt de rechtbank Amsterdam om vast te stellen dat zij hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het ongeval en om hen te veroordelen tot betaling van dat bedrag.
Dit vonnis gaat nog niet over die vordering zelf, maar over een voorvraag: mag de Amsterdamse rechter de zaak wel behandelen? BAN en de bestuurder stellen van niet. Volgens hen is er geen bevoegdheidsregel waarop de Nederlandse rechter kan steunen. Zij voeren aan dat Achmea zelf geen onrechtmatige daad is aangedaan: het ongeval trof de voetgangers, en Achmea betaalde op grond van haar verzekeringsovereenkomst, een contractuele verplichting. Daarnaast stelt BAN dat zij niet bij het ongeval aanwezig was en dat haar verplichtingen voortvloeien uit de verzekeringsovereenkomst met de bestuurder.
De rechtbank toetst de bevoegdheid aan de Brussel I bis-Verordening, de Europese regeling voor internationale bevoegdheid in burgerlijke zaken. De hoofdregel, de rechter van de woonplaats van de gedaagde, helpt Achmea niet, want de gedaagden wonen of zijn gevestigd in Letland en Duitsland. Wel bevat de verordening een bijzondere regel voor verbintenissen uit onrechtmatige daad: dan is ook de rechter bevoegd van de plaats waar het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan. Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU gaat het daarbij zowel om de plaats waar de schade intrad als om de plaats van de gebeurtenis die de schade veroorzaakte.
De rechtbank oordeelt dat Achmea zich daarop kan beroepen. Haar vordering is een regresvordering: zij verhaalt wat zij heeft betaald op de partij die volgens haar uiteindelijk voor de schade moet opdraaien. Zo'n vordering is afgeleid van de vordering uit onrechtmatige daad, en de aard van die vordering verandert niet doordat een ander haar overneemt of erin treedt. De bijzondere bevoegdheidsregel blijft daarom aan de vordering verbonden. Ook de rechtspraak van het Hof van Justitie sluit hierbij aan: een vordering valt buiten de contractuele sfeer als voor de beoordeling van de verweten gedraging de verzekeringsovereenkomst niet hoeft te worden uitgelegd. Achmea verwijt BAN in de kern dezelfde gedraging als de bestuurder, namelijk het ongeoorloofde manoeuvre in Amsterdam, en niet een schending van de verzekeringsovereenkomst. Dat die gedraging in Amsterdam plaatsvond, is niet in geschil.
Voor de vordering tegen de bestuurder zelf geldt hetzelfde: ook die is een regresvordering die kan aansluiten bij de vordering uit onrechtmatige daad waar zij van is afgeleid. De rechtbank Amsterdam is dus voor beide vorderingen bevoegd.
De rechtbank wijst de vorderingen tot onbevoegdverklaring af. BAN en de bestuurder moeten elk de proceskosten in het incident van Achmea betalen, begroot op € 842,00 per gedaagde. De hoofdzaak gaat verder: BAN en de bestuurder mogen op 23 december 2026 een conclusie van antwoord indienen.
Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
Civiel Recht; Internationaal Privaatrecht Rechter laat persbureau één camera terugkrijgen in ruzie met fotograaf over apparatuur Een persbureau in Noord-Nederland en een fotograaf die jarenlang voor dat bureau werkte, liggen met elkaar overhoverhoop over de vraag wie eigenaar is van de camera- en videoapparatuur die in die jaren is aangeschaft. Het persbureau, dat nieuwsfoto's en video's verkoopt aan televisieprogramma's, kranten en websites, wilde de apparatuur terug en vorderde in kort geding afgifte van een groot aantal zaken, op straffe van een dwangsom, of anders een vervangende schadevergoeding. Daarnaast vroeg het een voorschot van € 1.982,39 op de schade die het door inkomstenderving zou hebben geleden.
De fotograaf en de eigenaar van het bureau werkten vanaf omstreeks 2016 samen en raakten bevriend. De fotograaf maakte foto's en video's en deed websitebeheer, maar kreeg niet structureel een vergoeding op zijn bankrekening. In plaats daarvan betaalde het bureau schuldeisers van hem, tot en met juli 2024. Hij ontving een bijstandsuitkering en kampte met schulden. Later kreeg hij onder meer boodschappen, tankbeurten en een kilometervergoeding. In juni 2026 liep de samenwerking af na een hoogopgelopen ruzie. Een sommatie om de apparatuur terug te brengen volgde op 2 juli 2026.
De voorzieningenrechter beoordeelde eerst of het bureau zich kon beroepen op de schriftelijke overeenkomst van opdracht van 3 november 2021. Dat kan niet, oordeelde hij voorlopig. Het bureau had zelf in de dagvaarding gesteld dat de fotograaf 'in natura' werd betaald, zodat zijn uitkering niet zou worden gekort. Een WhatsAppbericht van de eigenaar aan de vader van de fotograaf wees dezelfde kant op. Volgens de rechter hebben partijen daarmee een uitkeringsinstantie misleid en in strijd met de wet gehandeld. Dat het bureau ter zitting zijn stellingen aanpaste, nadat de rechter had gewezen op de gelijkenis met uitkeringsfraude, vond hij ongeloofwaardig.
Over de eigendom van de apparatuur konden beide partijen de rechter niet overtuigen. Ze namen allebei wisselende en tegenstrijdige standpunten in. De fotograaf beweerde dat de camera's als betaling aan hem waren gegeven, maar dat past niet bij zijn eigen brief aan het Werkplein uit 2021, waarin hij schreef dat hij een camera in bruikleen had. Ook zijn opgegeven kilometervergoeding wijkt af van wat hij nu stelt. Bewijslevering over de eigendom leent zich niet voor een kort geding.
Wel nam de rechter voorlopig aan dat partijen gezamenlijk hebben geïnvesteerd in bedrijfskapitaal met de bedoeling de onderneming uiteindelijk samen te exploiteren. Daaruit volgt volgens hem een gemeenschap in de zin van artikel 3:166 BW, waartoe de apparatuur en de opbrengsten van de foto's behoren. Omdat beide partijen de apparatuur nodig hebben voor hun inkomsten, wees hij alleen de afgifte van de Sony A9 III toe. De fotograaf had zelf aangeboden die camera af te geven, en het bureau betaalt de lening voor die camera nog af. De gemeenschap is daarmee niet verdeeld; het is een voorlopige maatregel. Een vervangende schadevergoeding en het noemen van het serienummer vond de rechter overbodig. De afgifte van de brievenbus- en postbussleutel wees hij af, omdat het bureau niet onderbouwde dat de fotograaf die nog had. Voor de bankpas, de toegangstag en een huissleutel had het bureau de vordering al ingetrokken.
Het gevraagde voorschot van € 1.982,39 op de schadevergoeding wees de rechter af. Het bureau maakte onvoldoende aannemelijk dat de omzetdaling het directe gevolg is van de camera's die de fotograaf onder zich houdt, en niet van zijn vertrek als belangrijkste fotograaf.
De voorzieningenrechter gebood de fotograaf de Sony A9 III met accessoires binnen 48 uur na betekening af te geven aan het bureau, op straffe van een dwangsom van € 1.000 per dag met een maximum van € 25.000. Beide partijen krijgen gedeeltelijk ongelijk en dragen hun eigen proceskosten. Een veroordeling in de daadwerkelijke proceskosten kwam er niet, omdat beiden wisselende of onware stellingen hadden ingenomen. Het meer of anders gevorderde is afgewezen en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad verklaard.
Rechtbank Noord-Nederland · 11 november 2026
Civiel Recht; Goederenrecht