Rechter dwingt minister met dwangsom tot snelle beslissing asielaanvraag Een asielzoeker diende op 20 september 2023 een asielaanvraag in en wachtte daarna jarenlang op een beslissing. Nadat een eerdere rechtszaak de minister van Asiel en Migratie al eens had opgedragen om binnen vier weken te beslissen, en de minister die termijn opnieuw liet verlopen, stapte de man voor de tweede keer naar de rechter. De rechtbank Den Haag verklaarde ook dit beroep gegrond en legde de minister opnieuw een korte termijn op, ditmaal met een lagere dwangsom dan de eerste keer.
Bij een beroep tegen een te trage overheid moet iemand normaal gesproken eerst een ingebrekestelling sturen: een formele waarschuwing dat de minister binnen twee weken alsnog moet beslissen. Omdat dit al de tweede keer was dat de man over dezelfde aanvraag procedeerde, was zo'n nieuwe waarschuwing dit keer niet nodig. Vaststond dat de minister de eerder door de rechtbank opgelegde termijn van vier weken opnieuw niet had gehaald, waardoor het beroep zonder meer gegrond was.
De rechtbank moest vervolgens bepalen binnen welke termijn de minister nu wel een besluit moet nemen. Daarbij speelde een wijziging in de asielprocedure een rol: sinds 12 juni 2026 geldt het Europese Asiel- en migratiepact, waardoor de zogeheten voornemenprocedure is vervallen. Dat is de stap waarbij de minister eerst een voorlopig standpunt bekendmaakt voordat het definitieve besluit volgt. Omdat die tussenstap wegvalt, kan de minister na het gehoor met de asielzoeker sneller een besluit nemen.
De rechtbank in Den Haag, zittingsplaats Groningen, gebruikte voorheen een vaste termijn van acht weken voor het horen en nog eens acht weken voor het besluit. Vanwege het vervallen van de voornemenprocedure gaat de rechtbank voortaan uit van acht weken voor het gehoor en vier weken voor het besluit daarna. Omdat in deze zaak de wettelijke maximale beslistermijn van 21 maanden al ruim was overschreden en de gehoren van de man al in november 2024 en april 2026 hadden plaatsgevonden, vond de rechtbank een termijn van slechts twee weken passend.
Voor de dwangsom volgde de rechtbank een recente landelijke aanbeveling van het overleg van bestuursrechters, die uniformiteit beoogt bij dit soort zaken. Volgens die aanbeveling wordt bij een tweede, opvolgend beroep geen hogere dwangsom opgelegd dan bij het eerste beroep. De rechtbank bepaalde daarom een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000, lager dan de € 100 per dag uit de eerdere uitspraak.
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond en droeg de minister op binnen twee weken na deze uitspraak alsnog een besluit te nemen op de asielaanvraag, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. De minister moet de man bovendien € 467 aan proceskosten vergoeden.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank schort overlevering van Poolse man voor fraude op: eerst IND-advies over verblijfsrecht Een Poolse man die in Nederland voor uitzendbureaus werkt, moet mogelijk niet naar Polen worden uitgeleverd, maar zijn straf in Nederland uitzitten. De rechtbank Amsterdam heeft de behandeling van zijn zaak daarom voor onbepaalde tijd geschorst. Eerst moet duidelijk worden of hij zijn verblijfsrecht in Nederland zou verliezen als gevolg van zijn veroordeling.
Polen vraagt de overlevering van de man (geboren in 1984) met een Europees aanhoudingsbevel van 5 juni 2026, uitgevaardigd door de rechtbank in Wrocław. Hij is in Polen bij vonnis van 27 april 2021 veroordeeld tot een gevangenisstraf van één jaar en twee maanden voor fraude, vervalsing van administratieve documenten en handel in valse documenten. Die straf moet hij in Polen ondergaan. Omdat deze feiten op een Europese lijst van ernstige delicten staan en in Polen met minstens drie jaar cel kunnen worden bestraft, onderzoekt de rechtbank niet of ze ook in Nederland strafbaar zijn.
De man deed op de zitting van 8 oktober 2026 geen beroep op een van de andere weigeringsgronden, maar vroeg de rechtbank de overlevering te weigeren omdat hij gelijkgesteld moet worden met een Nederlander. Is dat het geval en kan Nederland de straf overnemen, dan hoeft hij niet naar Polen. Ook een beroep op het recht op een eerlijk proces slaagde niet. De rechtbank had eerder vastgesteld dat er in Polen door gebreken in de rechtsorde in het algemeen een risico bestaat op schending van dat recht. De man heeft echter niets aangevoerd waaruit blijkt dat dit in zijn eigen strafzaak speelde.
Om gelijkgesteld te worden met een Nederlander moet de man aan twee voorwaarden voldoen: hij moet minstens vijf jaar ononderbroken rechtmatig in Nederland verblijven, en er moet de verwachting zijn dat hij zijn verblijfsrecht niet verliest door de opgelegde straf.
Over de eerste voorwaarde was discussie. De officier van justitie wees erop dat de man maar twee korte perioden in de Basisregistratie Personen stond ingeschreven: van 25 juni 2019 tot 30 maart 2020 in Den Haag en van 11 oktober 2022 tot 6 oktober 2023 in Alphen aan den Rijn. Daaruit blijkt volgens het openbaar ministerie niet dat hij ook in de tussenliggende tijd in Nederland was. De man verklaarde dat hij via uitzendbureaus werkt en zich daardoor niet altijd op een adres kan inschrijven. De rechtbank erkent dat dit bij Poolse arbeidskrachten in dienst van uitzendbureaus vaak voorkomt. Een inschrijving in de BRP weegt het zwaarst, maar het verblijf kan ook met andere concrete en objectieve stukken worden aangetoond. De man legde jaaropgaven over 2021 tot en met 2025 over, salarisspecificaties over 2021 en 2022, brieven van het UWV van 9 augustus 2021 en uitzendovereenkomsten vanaf 2023. Volgens de rechtbank volgt daaruit dat hij ook buiten de ingeschreven perioden in Nederland moet hebben verbleven. Hij heeft dus aangetoond dat hij minstens vijf jaar ononderbroken rechtmatig in Nederland verblijft en daarmee een duurzaam verblijfsrecht heeft.
De tweede voorwaarde kan de rechtbank nog niet beoordelen. Daarvoor is een advies van de Immigratie- en Naturalisatiedienst nodig, en dat heeft het openbaar ministerie niet opgevraagd, omdat het vond dat het beroep op gelijkstelling toch niet kon slagen. De rechtbank vraagt de officier van justitie nu dat advies alsnog op te vragen. Ook verzoekt zij hem alvast bij de Poolse autoriteiten een certificaat voor de overname van de straf en het veroordelende vonnis op te vragen. De rechtbank verwacht, gelet op IND-adviezen in vergelijkbare zaken en de aard van de feiten, dat de man zijn verblijfsrecht niet zal verliezen.
De rechtbank heropent het onderzoek en schorst het voor onbepaalde tijd. De zaak komt uiterlijk op 7 november 2026 opnieuw op zitting, met een oproeping van de man en een Poolse tolk. De termijn voor een beslissing over de overlevering is met 30 dagen verlengd. Er is tegen deze tussenuitspraak geen gewoon rechtsmiddel mogelijk.
Rechtbank Amsterdam · 22 oktober 2026
Strafrecht; Europees Strafrecht Rechter vernietigt besluit om asielzoeker over te dragen aan Italië Een Russische man die op 18 juni 2026 op Schiphol asiel aanvroeg, hoeft voorlopig niet naar Italië te worden overgedragen. De rechtbank Den Haag, zittingsplaats 's-Hertogenbosch, oordeelt dat de minister van Asiel en Migratie onvoldoende heeft aangetoond dat Italië zijn asielzoekers weer op een behoorlijke manier opvangt.
De man kwam per vliegtuig vanuit Jerevan in Armenië aan en werd na zijn asielaanvraag in bewaring gesteld in het Justitieel Complex Schiphol, op grond van artikel 6 van de Vreemdelingenwet 2000. Op 6 augustus 2026 verving de minister die maatregel door een lichtere vorm van toezicht. Uit onderzoek in het Europese visasysteem EU-Vis bleek dat Italië de man eerder een inreisvisum had verleend, geldig van 15 juni tot 1 juli 2026. Daarom vroeg de minister Italië om de behandeling van de asielaanvraag over te nemen, een verzoek dat Italië op 2 juli 2026 accepteerde. Op 3 juli 2026 besloot de minister de aanvraag daarom niet in Nederland te behandelen en de man over te dragen aan Italië.
De man verzette zich tegen die overdracht. Hij stelde dat de opvang van asielzoekers in Italië nog altijd tekortschiet en dat overdracht hem blootstelt aan een onmenselijke of vernederende behandeling, in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Die vrees is niet nieuw: sinds Italië in december 2022 in een zogeheten 'circular letter' liet weten overdrachten tijdelijk op te schorten wegens plaatsgebrek in de opvang, oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in 2023 al dat Nederland niet zonder meer op de Italiaanse opvang mag vertrouwen.
De minister voerde aan dat de situatie inmiddels is veranderd. Sinds het Asiel- en Migratiepact op 12 juni 2026 van toepassing werd, zouden Nederland en Italië nieuwe afspraken hebben gemaakt: de Nederlandse en de Italiaanse minister spraken in juni 2026 een 'declaration of intent' af waarin beide landen beloven de samenwerking op migratiegebied te versterken, en Italië zou hebben toegezegd voldoende opvang te bieden aan mensen die worden teruggestuurd.
De rechtbank gaat daar niet in mee. De 'declaration of intent' bevat volgens de rechtbank geen concrete afspraken over overdrachten of opvangcapaciteit, en een document met dergelijke afspraken ontbreekt. Bovendien blijkt uit het meest recente rapport van de organisatie AIDA dat Italië nog altijd geen plekken reserveert voor mensen die op grond van de Europese asielregels worden teruggestuurd. Ook een rapport van de Europese Commissie van juli 2026 werkt in het nadeel van de minister: in de eerste drie weken na de invoering van het migratiepact accepteerde Italië weliswaar twaalf overdrachtsverzoeken van andere lidstaten, maar voerde het geen enkele daadwerkelijke overdracht uit. Dat er op 19 augustus 2026 wel één man succesvol aan Italië is overgedragen, verandert dat beeld niet: de minister kon niet toelichten waarom die overdracht wel lukte, terwijl er ook in eerdere jaren af en toe uitzonderingen op de opschorting voorkwamen.
De rechtbank stelt vast dat de opvangproblemen die Italië zelf eind 2022 aanvoerde, nog altijd actueel zijn en dat de minister onvoldoende bewijs heeft geleverd dat overdrachten weer veilig kunnen plaatsvinden. Zij benadrukt daarbij dat de situatie op een later moment wel kan zijn veranderd, maar dat daarvoor nu de aanknopingspunten ontbreken. De rechtbank verklaart het beroep van de man gegrond en vernietigt het besluit van de minister om hem naar Italië over te dragen. De minister moet een nieuw besluit nemen over de asielaanvraag en moet de man € 1.868 aan proceskosten vergoeden.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht Rechtbank vraagt Europees Hof of late spoedprocedure Dublinoverdracht van Syriër naar Kroatië opschort Een Syrische man vroeg op 18 januari 2026 asiel aan in Nederland. Omdat hij eerder in Kroatië was geregistreerd, vroeg Nederland op 3 maart 2026 aan Kroatië om hem terug te nemen. Kroatië ging daar op 14 maart 2026 mee akkoord. Vanaf dat moment had Nederland in beginsel zes maanden, tot 14 september 2026, om de man over te dragen. Lukt dat niet binnen die termijn, dan wordt Nederland zelf verantwoordelijk voor zijn asielaanvraag.
Op 12 juni 2026 trad het Europese Asiel- en Migratiepact in werking, met daarin de nieuwe Asiel- en Migratiebeheerverordening. Die verving de Dublinverordening. Op 8 juli 2026 nam de minister van Asiel en Migratie de asielaanvraag van de man niet in behandeling, omdat Kroatië verantwoordelijk is. De man stelde op 13 juli 2026 beroep in bij de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Amsterdam. Pas op 29 juli 2026, toen de minister stappen zette om hem over te dragen, vroeg hij om een voorlopige voorziening, een spoedmaatregel om de overdracht te verbieden. De voorzieningenrechter wees dat op 11 augustus 2026 toe, onder verwijzing naar zijn psychische problemen: hij mag niet worden overgedragen tot een week na de uitspraak op het beroep.
Op de zitting van 7 september 2026 kwam de vraag op of die spoedmaatregel ook de termijn van zes maanden had stilgezet. Dat is beslissend. Is de termijn verlopen, dan moet Nederland de aanvraag zelf behandelen en heeft de man geen belang meer bij zijn beroep; dat beroep zou dan niet-ontvankelijk zijn.
De rechtbank stelde eerst vast welk recht geldt. Dat Kroatië verantwoordelijk is, stond al vast vóór 12 juni 2026, en daarover was ook geen discussie. Voor de procedureregels is geen overgangsrecht gemaakt, en volgens vaste Europese rechtspraak gelden nieuwe procedureregels direct voor lopende zaken. De rechtbank paste daarom de nieuwe verordening toe.
Die verordening laat lidstaten bepalen dat een verzoek om de overdracht op te schorten tegelijk met het beroep moet worden ingediend. Nederland heeft dat in de Vreemdelingenwet geregeld. De termijn van zes maanden begint opnieuw te lopen na de definitieve uitspraak op een beroep met opschortende werking. De man had zijn spoedverzoek echter niet tegelijk met het beroep ingediend. De minister vond dat de termijn door de toegewezen spoedmaatregel toch was gestuit en pas na de uitspraak op het beroep opnieuw begint.
De rechtbank twijfelde. Onder de oude Dublinverordening oordeelde het Europese Hof van Justitie dat een opschorting die alleen uit het nationale recht voortvloeit, de termijn niet stilzet; verlenging van die termijn is uitzonderlijk en moet strikt worden uitgelegd. Dat zou pleiten voor de lezing dat alleen een gelijktijdig ingediend verzoek de termijn opschort. Maar de tekst van de nieuwe verordening wijkt af van de oude, en die lezing kan misbruik in de hand werken: een asielzoeker zou bewust kunnen wachten met zijn spoedverzoek, zodat de termijn doorloopt en de lidstaat waar hij is, verantwoordelijk wordt.
Omdat het antwoord afhangt van de uitleg van Europees recht, besloot de rechtbank het Hof van Justitie van de Europese Unie om opheldering te vragen. Zij legt de vraag voor of, wanneer een lidstaat verplicht dat het opschortingsverzoek samen met het beroep wordt ingediend, alleen een gelijktijdig ingediend en toegewezen verzoek de overdrachtstermijn opschort, en een later ingediend maar wel toegewezen verzoek niet. De rechtbank schorst de behandeling van het beroep in afwachting van het antwoord en houdt iedere verdere beslissing aan.
Rechtbank Den Haag · 30 september 2026
Bestuursrecht Rechter geeft minister acht weken voor besluit over gezinshereniging Een vrouw diende op 29 mei 2024 een aanvraag in voor een machtiging tot voorlopig verblijf, een mvv, waarmee een familielid van iemand met een verblijfsvergunning naar Nederland kan komen voor gezinshereniging. Toen de minister van Asiel en Migratie na lange tijd nog steeds geen besluit had genomen, stapte zij naar de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Groningen, en stelde beroep in tegen dit uitblijven van een beslissing.
De wet bepaalt dat de minister in beginsel binnen negentig dagen na ontvangst van zo'n aanvraag moet beslissen. In dit geval had de minister die termijn al met drie maanden verlengd, maar ook die verlengde termijn was inmiddels verstreken. Nadat de termijn om was, vroeg de vrouw de minister nog om binnen twee weken alsnog te beslissen. Toen dat niet gebeurde, stelde zij beroep in bij de rechtbank.
De rechtbank had geen zitting nodig geacht, en omdat geen van beide partijen daarom vroeg, deed de rechtbank uitspraak zonder mondelinge behandeling. Ook kende de rechtbank de vrouw vrijstelling toe van het griffierecht, de kosten die normaal gesproken voor het voeren van een procedure moeten worden betaald.
De rechtbank stelt vast dat de beslistermijn inderdaad is overschreden en dat de vrouw op de juiste manier heeft aangedrongen op een besluit voordat zij naar de rechter stapte. Het beroep is daarom ontvankelijk en gegrond.
Bij het bepalen van een nieuwe termijn wijst de rechtbank op eerdere rechtspraak over dit soort zaken. Bij aanvragen voor gezinshereniging van familieleden van mensen met een asielvergunning is volgens vaste rechtspraak sprake van een bijzondere situatie, waarmee bij het vaststellen van een nieuwe termijn rekening moet worden gehouden. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft eerder al geoordeeld dat de termijnen die daarbij worden gehanteerd redelijk zijn. In deze zaak was het dossier mogelijk nog niet compleet: de minister moest de overgelegde documenten nog beoordelen, of overwoog een zogeheten herstelverzuim te sturen, een verzoek om aanvullende informatie of documenten. De rechtbank bepaalt daarom dat de minister binnen acht weken een besluit moet nemen. Besluit de minister binnen die acht weken echter tot nader onderzoek, dan krijgt hij in plaats daarvan twintig weken de tijd.
Om ervoor te zorgen dat de minister zich aan deze termijn houdt, legt de rechtbank een dwangsom op. Daarbij volgt de rechtbank een recente aanbeveling van het Landelijk Overleg Vakinhoud Bestuursrecht, het overlegorgaan van de bestuursrechtelijke afdelingen van de rechtbanken, die bedoeld is om dwangsommen in dit soort zaken tussen rechtbanken meer gelijk te trekken. De rechtbank bepaalt dat de minister € 50 per dag moet betalen voor elke dag dat hij de gestelde termijn overschrijdt, met een maximum van € 15.000.
De rechtbank verklaart het beroep gegrond, vernietigt het met een besluit gelijk te stellen niet tijdig nemen van een besluit en draagt de minister op binnen acht weken, of twintig weken bij nader onderzoek, alsnog een besluit te nemen op de mvv-aanvraag, op straffe van een dwangsom van € 50 per dag met een maximum van € 15.000. Daarnaast veroordeelt de rechtbank de minister tot vergoeding van de proceskosten van de vrouw, vastgesteld op € 467, en verleent zij haar vrijstelling van het griffierecht.
Rechtbank Den Haag · 4 september 2026
Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht