Rechter wijst bezwaren Technisch Bureau Magema over aanbesteding Defensie af Technisch Bureau Magema uit Schiedam verloor een Europese aanbesteding van het ministerie van Defensie voor de levering van gereedschappen aan het Commando Landstrijdkrachten. De opdracht ging naar Lasaulec B.V. uit Heerenveen. Magema stapte naar de voorzieningenrechter in Den Haag en vocht de tweede gunningsbeslissing op meerdere fronten aan.
Het ging om een aanbesteding die al een bewogen voorgeschiedenis kende. Een eerste gunningsbeslissing werd door de Staat zelf ingetrokken, omdat beoordelaars aspecten hadden meegewogen die geen onderdeel waren van het beoordelingskader en de motivering fouten bevatte. Na een volledige herbeoordeling door een nieuw team eindigde Magema opnieuw op de tweede plaats, achter Lasaulec.
Magema klaagde allereerst over het prijscriterium. Zij stelde dat de Staat onvoldoende inzichtelijk had gemaakt hoe haar score op prijs tot stand was gekomen en of de prijzen van Lasaulec daarbij als aanvulling waren gebruikt. Volgens Magema was die methodiek in strijd met het transparantiebeginsel uit het aanbestedingsrecht, zeker in een situatie met maar twee geldige inschrijvers.
De rechter verwierp dit bezwaar. De beoordelingsmethodiek voor het prijscriterium was vooraf beschreven in de aanbestedingsstukken, waaronder een prijsdocument en een Nota van Inlichtingen. Door in te schrijven had Magema daarmee ingestemd. Het bezwaar werd pas geuit nadat duidelijk was dat de opdracht niet aan haar zou worden gegund. Dat is te laat: een inschrijver moet bezwaren in een vroeg stadium naar voren brengen, zodat onregelmatigheden zo nodig kunnen worden hersteld. De Staat wees er ook op dat het aanbestedingsdocument uitdrukkelijk vermeldde dat te laat ingediende bezwaren niet meer konden worden behandeld.
Ten aanzien van de kwalitatieve beoordelingscriteria oordeelde de rechter dat beoordelaars een ruime beoordelingsvrijheid toekomt. Ingrijpen is alleen mogelijk bij een onbegrijpelijke beoordeling of evidente fouten. Bij subgunningscriterium 2, het realisatieplan voor Defensiedoelstellingen, had Magema de score 'voldoende' gekregen. De Staat legde uit dat de in de stukken genoemde eisen minimumvereisten waren en dat het aan inschrijvers was die verder concreet uit te werken. Magema had dat onvoldoende gedaan en had bovendien informatie bij het verkeerde criterium ondergebracht. De rechter vond dat Magema haar bezwaren op dit punt onvoldoende concreet had onderbouwd.
Over de demo-catalogus van Lasaulec, een element bij subgunningscriterium 3, stelde Magema dat die tijdens de procedure was aangepast, wat neerkomt op een ongeldige inschrijving. De rechter vond dit niet aannemelijk. De algemeen directeur van Lasaulec had uitdrukkelijk verklaard dat er geen wijzigingen waren aangebracht. Dat Lasaulec bij de herbeoordeling een hogere score haalde dan bij de eerste beoordeling, was geen bewijs voor manipulatie: een nieuwe beoordeling kan nu eenmaal tot andere scores leiden.
Met betrekking tot de gereedschapskist, subgunningscriterium 5, had het beoordelingsteam vastgesteld dat gereedschappen uit de kist van Magema vielen bij een test waarbij de kist op zijn kop werd gehouden. Magema bestreed dit en liet tijdens de zitting een eigen demonstratie zien. De rechter zag echter dat het gereedschap alleen in de kist bleef als er een extra kunststof plaatje op werd geplaatst. Bovendien had Magema dit bezwaar te laat ingediend: subgunningscriterium 5 was niet betrokken bij de herbeoordeling, en Magema had daartegen al bezwaar moeten maken na de eerste gunningsbeslissing.
De voorzieningenrechter wees alle vorderingen van Magema af, van de primaire eis om de aanbestedingsprocedure te staken tot de meest subsidiaire eis om een nieuwe beoordeling te gelasten. Ook de vordering van Lasaulec om de opdracht definitief gegund te krijgen werd afgewezen, omdat de Staat die gunning toch al voornemens was en Lasaulec daarmee geen belang meer had bij haar eigen eis. Magema werd veroordeeld in de proceskosten van zowel de Staat als Lasaulec, telkens begroot op € 2.101.
Rechtbank Den Haag · 28 juli 2026
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht Hof schorst afgifte van documenten aan Chipsoft in aanbestedingsgeschil Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), het Ommelander Ziekenhuis Groningen (OZG) en de Treant Zorggroep gingen in hoger beroep bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden tegen een beschikking van de rechtbank Noord-Nederland van 22 juni 2026. Die beschikking had hen opgedragen om een groot aantal documenten aan softwarebedrijf Chipsoft te verstrekken en had daarnaast een voorlopig getuigenverhoor bevolen.
De achtergrond van het geschil ligt in de keuze van UMCG om in 2015 haar elektronisch patiëntendossier (EPD) aan te besteden en te gunnen aan softwareleverancier Epic. OZG en Treant willen zich nu bij dat systeem aansluiten, zodat er een gezamenlijk regionaal EPD ontstaat. Chipsoft, een concurrent van Epic, meent dat dit niet zomaar kan: volgens haar had UMCG voor zo'n regionaal systeem een nieuwe aanbesteding moeten uitschrijven. Het hof oordeelde al eerder in een kort geding dat de aanbesteding uit 2015 ook de optie van een regionaal EPD omvatte, waartegen Chipsoft inmiddels cassatieberoep heeft ingesteld. Daarnaast heeft Chipsoft twee bodemprocedures aangespannen en, voorafgaand daaraan, een verzoek ingediend om alvast bewijsmateriaal te mogen verzamelen: inzage in documenten en een voorlopig getuigenverhoor.
De rechtbank willigde dat verzoek grotendeels in. UMCG, OZG en Treant moesten een omvangrijke reeks stukken overleggen, waaronder overeenkomsten, notulen, correspondentie en adviezen over de inrichting van het gezamenlijke EPD, op straffe van een dwangsom van € 2.500 per dag met een maximum van € 50.000. Ook werd een voorlopig getuigenverhoor bevolen.
Tegen die beschikking stelden UMCG, OZG en Treant hoger beroep in en vroegen zij het hof om de tenuitvoerlegging ervan te schorsen zolang het hoger beroep loopt. Voor het onderdeel over het getuigenverhoor liep dat al meteen vast: de wet staat daartegen alleen hoger beroep toe als de rechtbank daarvoor toestemming heeft gegeven, en die toestemming hadden de ziekenhuizen nog niet gekregen. In zoverre verklaarde het hof hen niet-ontvankelijk.
Voor het inzageverzoek lag dat anders. Het hof stelde vast dat de rechtbank in haar overwegingen had geoordeeld dat er helemaal geen rechtsbetrekking bestond tussen Chipsoft en OZG en Treant, maar in het dictum toch ook OZG en Treant had veroordeeld om stukken af te geven en een dwangsom te betalen. Dat was innerlijk tegenstrijdig en dus een kennelijke misslag, zodat het hof die veroordelingen sowieso schorste.
Voor het overige beoordeelde het hof de zaak aan de hand van een belangenafweging. Chipsoft wilde de stukken graag snel hebben om ze te kunnen gebruiken bij de geplande getuigenverhoren in november 2026. UMCG voerde aan dat softwareleverancier Epic haar had verboden bepaalde bedrijfsgevoelige informatie te delen, en dat verstrekking van stukken over de opzet van het nieuwe systeem Chipsoft een oneerlijk concurrentievoordeel zou geven, zeker omdat eenmaal verstrekte informatie niet meer valt terug te draaien. Het hof vond dat argument overtuigend: gelet op de marktpositie van Chipsoft als grootste aanbieder en Epic als nummer twee, is informatie over de manier waarop Epic een gezamenlijk EPD vormgeeft gevoelig genoeg om als bedrijfsgeheim te gelden. Het hof besloot bovendien dat Epic zelf bij de procedure moet worden betrokken, omdat het juist om haar bedrijfsgeheimen gaat.
Het hof concludeert dat het belang van UMCG om niet meer informatie te hoeven prijsgeven voordat het hoger beroep inhoudelijk is beoordeeld, zwaarder weegt dan het belang van Chipsoft bij snelle verstrekking. Het hof schorst daarom de tenuitvoerlegging van de veroordelingen tot afgifte van de documenten en de daaraan gekoppelde dwangsom, totdat in de hoofdzaak uitspraak is gedaan. De beslissing over de proceskosten van dit incident wordt aangehouden tot de einduitspraak, en de griffier zal Epic in de procedure oproepen.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 13 augustus 2026
Civiel Recht A-G: hertaxaties voor Belastingdienst door Domeinen hoeven niet te worden aanbesteed; cassatieberoep verwerpen Mag de Belastingdienst taxaties van gebruikte auto's door een andere dienst van het eigen ministerie laten doen, zonder de opdracht op de markt aan te besteden? Daarover loopt een zaak bij de Hoge Raad, waarin de advocaat-generaal heeft geadviseerd het cassatieberoep van een taxatiebedrijf te verwerpen.
Het bedrijf is gespecialiseerd in de taxatie van gebruikte voertuigen voor de aangifte van de belasting op personenauto's en motorrijwielen (BPM). Als de Belastingdienst twijfelt over zo'n aangifte, kan hij het voertuig laten schouwen en hertaxeren. Tot 1 december 2013 deden twee particuliere bedrijven dat in opdracht van de Belastingdienst. Sinds die datum doet de dienst Domeinen Roerende Zaken het werk, een onderdeel van het Ministerie van Financiën, net als de Belastingdienst zelf. De afspraken daarover zijn op 1 april 2014 vastgelegd in een convenant. In 2022 klaagde het taxatiebedrijf dat de hertaxaties zonder aanbesteding aan Domeinen waren gegund. Het Ministerie van Financiën antwoordde dat aanbesteding niet nodig was.
Het bedrijf stapte naar de rechter en vorderde schadevergoeding van de Staat voor gederfde winst. Het vertrekpunt is dat de Staat de opdracht had moeten aanbesteden en dat de opdracht dan aan hem zou zijn gegund. Volgens het bedrijf is er sprake van een overheidsopdracht in de zin van Europese Richtlijn 2014/24/EU, en kan de Staat zich alleen onttrekken aan de aanbestedingsplicht als hij valt onder de uitzondering voor samenwerking tussen overheidsdiensten.
De rechtbank Den Haag wees de vordering af bij vonnis van 16 augustus 2023, en het gerechtshof Den Haag bekrachtigde dat vonnis in hoger beroep bij arrest van 15 juli 2025. Volgens het hof is een overheidsopdracht een overeenkomst tussen twee juridisch van elkaar te onderscheiden partijen. Dat zijn de Belastingdienst en Domeinen niet: beide zijn onderdelen van het Ministerie van Financiën, zonder zelfstandige beslissingsmacht, en handelen in naam van de bewindspersonen. Daarom kan geen sprake zijn van een overeenkomst onder bezwarende titel, valt de inschakeling van Domeinen niet onder de richtlijn en komt het hof niet toe aan de uitzonderingen op de aanbestedingsplicht.
In cassatie voert het bedrijf aan dat het hof had moeten toetsen aan de uitzondering voor horizontale samenwerking in artikel 12 lid 4 van de richtlijn. De oude Europese rechtspraak waarop het hof leunde, zou zijn achterhaald. Ook zouden Belastingdienst en Domeinen elk een aanbestedende dienst zijn, en doet Domeinen zelfstandig mee aan het rechtsverkeer, met een eigen inschrijving bij de Kamer van Koophandel en betaling voor de diensten. Verder wijst het bedrijf erop dat de aanbestedingsplicht te omzeilen zou zijn door een dienst binnen hetzelfde ministerie in te schakelen.
Advocaat-generaal Drijber ziet daarin geen grond voor cassatie. Hij wijst erop dat de richtlijn overheden niet dwingt tot uitbesteding: zij mogen taken zelf uitvoeren, wat inbesteding of zelfvoorziening heet. De Europese rechtspraak over inbesteding, zoals het Teckal-arrest, is in de richtlijn gecodificeerd en dus niet achterhaald. De uitzonderingen in artikel 12 komen pas aan bod als er een overheidsopdracht is, en daarvoor is een afdwingbare overeenkomst tussen twee afzonderlijke rechtspersonen nodig. Afspraken tussen onderdelen van hetzelfde ministerie voldoen daar niet aan. Ook als de begrippen 'Staat' en 'aanbestedende dienst' functioneel worden uitgelegd, blijven een juridisch onderscheid en een hiërarchische verhouding relevant, en die ontbreken hier. Het hof hoefde de voorwaarden van artikel 12 lid 4 dus niet te toetsen. Dat het belastingheffen een taak is waarbij de overheid openbaar gezag uitoefent, versterkt volgens hem dat beeld.
De gedachte dat de richtlijn zo eenvoudig te omzeilen zou zijn, wijst hij van de hand. Er bestaat geen categorie diensten die altijd moet worden aanbesteed, en de opvatting dat alles wat de markt kan doen ook voor de markt moet worden opengesteld vindt volgens hem geen steun in het recht. Prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie acht hij niet nodig, omdat de rechtspraak over 'overheidsopdracht' en 'inbesteding' voldoende duidelijk is.
De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep. De Hoge Raad is niet aan dit advies gebonden en moet nog beslissen.
Parket bij de Hoge Raad · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Aanbestedingsrecht Rechter wijst bezwaar tegen NS-aanbesteding treinvervangend vervoer af Een bedrijf dat meedong naar een meerjarig contract van NS voor treinvervangend vervoer, heeft in kort geding geen gelijk gekregen in zijn verzet tegen het verlies van de aanbesteding. De voorzieningenrechter in Utrecht vond de beoordeling van de inschrijving zorgvuldig en in lijn met de vooraf bekendgemaakte regels.
NS had een Europese aanbesteding uitgeschreven voor een raamovereenkomst van vijf jaar, met een mogelijke verlenging van drie jaar, voor het regisseren van gepland en ongepland treinvervangend vervoer. Van de zes inschrijvingen wees NS die van een ander bedrijf aan als economisch meest voordelig. De afgewezen inschrijver werd om twee redenen uitgesloten: zij behaalde een 'onvoldoende' op het subsubgunningscriterium over IT-implementatie (K1.1), en zij haalde niet het vereiste gemiddelde van 40 procent bij de interviews voor het subgunningscriterium over samenwerking (K2). Daardoor werd haar inschrijving niet eens meer beoordeeld op prijs.
De afgewezen inschrijver voerde in kort geding aan dat de aanbesteding een fundamenteel gebrek vertoonde, omdat de beoordelingssystematiek voor K2 vooraf onvoldoende duidelijk was. De rechter volgde dat niet: uit de gunningsleidraad bleek voldoende concreet hoe de interviews zouden verlopen, met welke methode (de zogeheten STARR-methode) en welke competenties zouden worden getoetst, zodat een normaal oplettende inschrijver zich daarop kon voorbereiden.
Ook de klachten over de concrete uitvoering van de K2-beoordeling haalden geen doel. De inschrijver had bezwaar tegen de rol van een gedragspsycholoog die de interviews begeleidde en meebeoordeelde, tegen een ongeschreven tijdslimiet van vijftien minuten per competentie, en tegen het ontbreken van een transcriptie van een van de interviews. De rechter oordeelde dat de rol van de psycholoog als gespreksleider én medebeoordelaar expliciet uit de aanbestedingsstukken volgde, dat een tijdslimiet van vijftien minuten simpelweg voortvloeide uit de vooraf bekendgemaakte maximale interviewduur van anderhalf uur verdeeld over zes competenties, en dat NS gemotiveerd had weersproken dat het derde interview niet zou zijn getranscribeerd. Een gevorderde afgifte van de transcripties en de interviewleidraad wees de rechter ook af: de aanbestedende dienst hoeft voor haar motiveringsplicht geen interne stukken te overleggen waarmee een afgewezen inschrijver zelf de beoordeling kan controleren.
Over het IT-implementatiecriterium K1.1 stelde de inschrijver dat de motivering tegenstrijdig was, omdat een apart maar vergelijkbaar plan wel als voldoende was beoordeeld. De rechter wees erop dat het gaat om twee losstaande plannen die apart worden beoordeeld, zodat een positieve score op het ene plan geen garantie geeft voor het andere. Ook het argument dat volledige verwerking van eerder meegegeven verbeterpunten automatisch tot een voldoende zou moeten leiden, verwierp de rechter: het doel van de onderhandelingsfase in een aanbesteding is juist niet om alle inschrijvingen naar hetzelfde niveau te tillen, en NS had vooraf al laten weten dat verwerking van verbeterpunten geen garantie op een hogere score gaf.
Omdat geen van de klachten doel trof, wees de rechter alle vorderingen van de afgewezen inschrijver af. Daarmee verviel ook het belang van de winnende inschrijver, die als tussenkomende partij in de procedure was toegelaten om te voorkomen dat de gunning zou worden tegengehouden: nu NS toch mocht doorgaan met de gunning, had ook zij geen belang meer bij haar eigen vorderingen en werden ook die afgewezen.
De voorzieningenrechter wijst alle vorderingen van de afgewezen inschrijver af en veroordeelt haar in de proceskosten van zowel NS als de winnende inschrijver, elk begroot op € 2.574. De proceskosten van het eerdere verzoek om tussenkomst worden gecompenseerd.
Rechtbank Midden-Nederland · 19 augustus 2026
Civiel Recht Rechter verbiedt zorgkantoor Bibob-toets bij inkoop van ouderenzorg Een zorgaanbieder voor ouderen in de regio Arnhem heeft in kort geding voorkomen dat het zorgkantoor Menzis bij de inkoop van langdurige zorg een integriteitstoets op grond van de Wet Bibob mag opleggen. De voorzieningenrechter in Den Haag oordeelde dat de wet daarvoor simpelweg geen wettelijke basis biedt.
Stichting Pleyade biedt zorg aan kwetsbare ouderen en wordt daarvoor grotendeels betaald vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Menzis is als zorgkantoor verantwoordelijk voor de uitvoering van die Wlz-zorg in onder meer de regio Arnhem, en moest voor de periode vanaf 2027 nieuwe contracten sluiten met zorgaanbieders. In de daarvoor opgestelde inkoopprocedure kondigde Menzis aan voortaan ook de Wet Bibob te gebruiken: zorgaanbieders zouden uitgebreide gegevens over zichzelf, hun bestuurders en geldschieters moeten aanleveren, zodat Menzis of het Landelijk Bureau Bibob kon onderzoeken of er integriteitsrisico's waren. Bij twijfel kon dat leiden tot uitsluiting van de inkoop of ontbinding van een lopend contract.
Pleyade vond dat Menzis hiertoe niet bevoegd was en vorderde dat het onderdeel over de Wet Bibob uit het inkoopbeleid en de bijbehorende formulieren zou worden geschrapt. Volgens Pleyade levert het aanleveren van de gevraagde persoonsgegevens, zonder dat daarvoor een wettelijke basis bestaat, bovendien een schending op van de privacyregels uit de AVG.
De kern van het geschil zat in de precieze tekst van de Wet Bibob. Die wet is van toepassing op overeenkomsten waarmee een overheidsorganisatie zorg inkoopt zoals bedoeld in de Jeugdwet of de Wet maatschappelijke ondersteuning. Wlz-zorg wordt in die bepaling niet genoemd. Menzis wees op de wetsgeschiedenis, waaruit zou blijken dat de wetgever de Wet Bibob juist breed wilde inzetten tegen zorgcriminaliteit, ook buiten de expliciet genoemde wetten.
De voorzieningenrechter volgde Menzis niet. De wettekst noemt volgens de rechter uitdrukkelijk en uitputtend twee specifieke vormen van zorg, en niets in de tekst of de wetsgeschiedenis wijst erop dat dit slechts voorbeelden zouden zijn. Ook uit de toelichting op het amendement waarmee deze bepaling destijds is ingevoerd, bleek dat de wetgever specifiek doelde op zorginkoop via de Jeugdwet en de Wmo, niet op de Wlz. Dat de wetgever in algemene zin flexibeler wilde kunnen optreden tegen zorgcriminaliteit, is onvoldoende: die wens moet eerst zijn vertaald in een wettekst die daar ruimte voor biedt, en dat is hier niet gebeurd.
De rechter erkende dat het bestrijden van zorgcriminaliteit in de Wlz een legitiem doel is en dat de Wet Bibob daarbij kan helpen, maar dat rechtvaardigt niet dat de wet nu al wordt toegepast zonder wettelijke grondslag. Het is aan de wetgever, niet aan de rechter of aan Menzis, om die grondslag alsnog te creeren.
De voorzieningenrechter verbood Menzis daarom om van zorgaanbieders zoals Pleyade te verlangen dat zij aan de Bibob-verplichtingen voldoen, zolang de wet niet wordt aangepast, en dit zowel tijdens de lopende inkoopprocedure als in de driejarige contracten voor 2027-2029 die daaruit voortvloeien. Menzis werd veroordeeld tot betaling van de proceskosten van Pleyade, in totaal 2.229,65 euro.
Rechtbank Den Haag · 31 juli 2026
Civiel Recht