A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Rechtbank vermoedt buurweg in steeg tussen twee woningen, Woongoedvast mag tegenbewijs leveren Twee huiseigenaren in Utrecht en hun buren gebruiken al decennia een smalle steeg tussen hun woningen als achterom. De steeg is niet van hen, maar van Woongoedvast, de eigenaar van het pand dat achter de woningen ligt. Voor dat pand is de steeg de enige toegang. De buren vragen de rechter vast te stellen dat zij de steeg mogen blijven gebruiken, omdat het een buurweg is. Woongoedvast vindt van niet: volgens het bedrijf berustte het gebruik op persoonlijke afspraken en niet op een recht.
Een buurweg is een oude rechtsfiguur uit het Burgerlijk Wetboek zoals dat tot 1992 gold. Het gaat om een weg die aan meerdere buren gemeen is en die door de eigenaar, uitdrukkelijk of stilzwijgend, als buurweg is bestemd. Sinds 1 januari 1992 kunnen er geen nieuwe buurwegen meer ontstaan, maar bestaande blijven gelden. Wie zich op een buurweg beroept, moet dat bewijzen. De Hoge Raad heeft bepaald dat ongestoord gebruik als buurweg het vermoeden oplevert dat de weg die bestemming heeft. De eigenaar kan dat vermoeden dan met tegenbewijs proberen te weerleggen. Beslissend is de situatie van vóór 1992.
Dat er geen uitdrukkelijke afspraken waren over de steeg, is tussen partijen niet in geschil. De buren overlegden verklaringen van een voormalige bewoner van de ene woning en van twee voormalige bewoners van de andere, die er vanaf de jaren vijftig en zestig woonden. Zij vertellen dat de steeg vrijwel dagelijks als uitweg werd gebruikt, dat kolen en olievaten erdoor werden aangevoerd, dat fietsen, brommers en bouwmateriaal er stonden en dat kinderen er speelden. Toestemming van de eigenaar was volgens hen nooit nodig. De poort stond overdag open en werd zelden en dan in onderling overleg afgesloten. De erven van de vroegere huurder van het achterliggende pand, waar een timmerbedrijf zat, bevestigen dat de buren van beide kanten de steeg gebruikten. Ook de vorige eigenaar van de steeg, de heer [betrokkene], gebruikte hem als achterom toen hij van 1970 tot 1989 in de buurt woonde.
Volgens de rechtbank oefenden de buren daarmee feitelijke macht over de steeg uit, zoals dat bij een buurweg past. Dat levert het vermoeden van een recht van buurweg op. Dat recht omvat lopen door de steeg als achterom, met een fiets, brommer of motor aan de hand, en het vervoeren van spullen. Ook het tijdelijk of langdurig stallen van fietsen tegen de muur en van bouwmateriaal, huisraad en ladders valt eronder.
Woongoedvast voerde nog aan dat een eventueel recht in 1988 is geëindigd, omdat [betrokkene] de toenmalige bewoners van een van de woningen per brief schreef dat er geen recht van overpad op de steeg rustte. De rechtbank gaat daar niet in mee. Een recht van buurweg kan alleen worden opgeheven met toestemming van alle rechthebbenden, dus ook van de toenmalige bewoners van de andere woning. Dat zij is gevraagd, is niet gesteld of gebleken.
De rechtbank laat Woongoedvast toe tot het leveren van tegenbewijs tegen het vermoeden, met stukken of getuigen. De zaak komt op 18 november 2026 terug op de rol, waar Woongoedvast zich moet uitlaten. De buren krijgen daarna in een contra-enquête de kans nader bewijs te leveren. Slaagt Woongoedvast niet, dan staat het recht van buurweg vast. Een einduitspraak volgt dus nog niet: iedere verdere beslissing is aangehouden.
Rechtbank Midden-Nederland · 21 oktober 2026
Civiel Recht Kantonrechter zet zoon af als bewindvoerder over moeder: auto, schenkingen en debetrente Een vrouw die sinds 2015 in een rolstoel zit en haar financiën niet meer zelf kan regelen, had haar zoon als bewindvoerder. Hij beheerde haar vermogen sinds 1 januari 2016. Dat vermogen was aanzienlijk: eind 2020 stond er ruim € 688.000 op haar bankrekeningen. De kantonrechter van de rechtbank Limburg concludeert dat de zoon zijn taak niet goed heeft uitgevoerd en ontslaat hem ambtshalve.
Aanleiding voor de zitting waren vragen van de griffie over de jaarlijkse rekening en verantwoording over 2022 en 2023. De bewindvoerder had hoge bedragen aan zichzelf overgemaakt. Zo ging in 2022 € 65.800 naar zijn eigen rekening en in 2023 € 110.100, buiten de schenkingen om. De kantonrechter had hem op 3 juni 2021, 12 juli 2022 en 9 juni 2023 toestemming gegeven om telkens € 80.000 te schenken aan zichzelf en aan zijn broer. De broer kreeg zijn schenkingen echter pas veel later, of in het geval van de tweede schenking pas op 27 en 28 oktober 2026, kort voor de zitting. Waarom de bewindvoerder zichzelf wel kon betalen maar zijn broer niet, kon hij niet uitleggen. Zijn verklaring dat sommige rekeningen niet toegankelijk waren, vond de kantonrechter onwaar. Al bladerend door de afschriften van 2021 vond de rechter bovendien ongeveer € 8.000 dat zonder machtiging naar de bewindvoerder was gegaan. Ook in 2024 en 2025 maakte hij bedragen aan zichzelf over, terwijl er na 2023 geen machtigingen meer waren. Hooguit een restant van € 6.560,72 had hij nog mogen opnemen.
Ook de auto leidde tot kritiek. Kort nadat hij het bewind had aangevraagd, zette de bewindvoerder een auto op zijn eigen naam. Die staat wel als bezitting van zijn moeder in de rekeningen. De moeder kon zich op dat moment niet uitdrukken en heeft nooit een rijbewijs gehad. Toch werden verzekering, motorrijtuigenbelasting, onderhoud en brandstof uit haar vermogen betaald, gemiddeld bijna € 3.000 per jaar. Volgens de kantonrechter had de bewindvoerder de auto moeten verkopen en voor ziekenhuisritten een taxi kunnen nemen, of zijn eigen auto kunnen gebruiken met een reiskostenvergoeding.
Daarnaast tikte de kantonrechter de bewindvoerder op andere punten aan. In 2021 en 2022 stond debetrente op de verantwoording, terwijl het saldo ruim positief was en hij de post niet kon verklaren. De verzekeringen bleven na de verkoop van het huis in 2020 anderhalf jaar doorlopen en stegen zelfs van € 823 in 2019 naar € 2.353 in 2021. Verder werd van haar rekening de huur betaald van een cv-ketel in het huis waar de zoon zelf woont, terwijl zijn moeder in een verzorgingshuis woont.
De kantonrechter ontslaat de zoon met ingang van 13 november 2026 en benoemt Samen in Bewind B.V. als opvolgend bewindvoerder. Die moet onderzoeken of de moeder schade heeft geleden en hoeveel, en daarover binnen vier maanden verslag doen. De zoon moet binnen 14 dagen alle bedragen die hij sinds 1 januari 2024 aan zichzelf heeft overgemaakt terugstorten, behalve € 6.560,72. Ook moet hij afschriften verstrekken en de autosleutels, de kentekencard en de tenaamstellingscode overhandigen. Zijn verzoek om de auto voor € 6.000 aan een autobedrijf te mogen verkopen wijst de rechter af, omdat de ANWB-koerslijst € 7.750 aangeeft. De opvolger mag de auto verkopen voor elk bedrag boven € 7.000.
Rechtbank Limburg · 9 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht Hof korrelt € 4.636 van terugbetaling Dexia in effectenleasezaak; verjaring tijdig gestuit Een vrouw wilde van Dexia geld terug voor een effectenleaseovereenkomst die haar echtgenoot in september 2000 had gesloten, zonder dat zij daarvoor toestemming had gegeven. Zulke overeenkomsten kunnen worden vernietigd als de echtgenoot niet schriftelijk instemt. Zij deed dat in maart 2006 met een brief aan Dexia. Daarna draaide het in de rechtszaal vooral om de vraag of haar vordering inmiddels was verjaard.
De overeenkomst liep tien jaar en eindigde in 2010 met een eindafrekening die voor de echtgenoot negatief uitviel: een restschuld van € 2.127,87. De kantonrechter in Amsterdam oordeelde in augustus 2021 dat Dexia na de vernietiging alles moest terugbetalen wat zij uit de overeenkomst had ontvangen. Daarbij kwam de kantonrechter uit op € 8.989,59 voor de vrouw.
Dexia ging in hoger beroep tegen het vonnis van de kantonrechter in de rechtbank Amsterdam van 12 augustus 2021. Het bedrijf voerde aan dat de vordering uit onverschuldigde betaling was verjaard en dat de kantonrechter een verkeerd bedrag had vastgesteld.
Over de verjaring was het hof duidelijk. Een vordering uit onverschuldigde betaling verjaart na vijf jaar. Door een collectieve actie over effectenleaseovereenkomsten, waarvoor het hof in 2007 een afwikkelingsregeling verbindend verklaarde, was die termijn eerst gestuit tot en met 25 juli 2007. Het echtpaar had zich tijdig van die regeling afgemeld en was er dus niet aan gebonden. Daarna stuurde het bedrijf Leaseproces, dat veel gedupeerden bijstond, op 24 januari 2012 en 27 oktober 2016 brieven aan Dexia om de verjaring te stuiten. Die brieven noemden uitdrukkelijk ook de vorderingen van echtgenoten uit de artikelen 1:88 en 1:89 van het Burgerlijk Wetboek. Het hof had dat in een eerdere zaak al zo beoordeeld en bleef daarbij.
Dexia betwistte dat Leaseproces namens de vrouw mocht optreden. De wet laat een wederpartij toe verklaringen van een gevolmachtigde als ongeldig af te wijzen, maar alleen als zij meteen om bewijs van de volmacht vraagt. Dat had Dexia na de brief van 2012 niet gedaan. Ook was niet gebleken dat de volmacht later was ingetrokken of opgezegd. Daarmee was de verjaring tijdig gestuit en kon Dexia zich daar niet op beroepen. De dagvaarding was bovendien op 7 januari 2021 uitgebracht, binnen vijf jaar na de brief van oktober 2016.
Dexia kreeg op één punt gelijk. De kantonrechter had aangenomen dat de echtgenoot € 4.656,26 aan restschuld had betaald, maar uit het financiële overzicht van Dexia bleek dat het maar € 19,45 was. De vrouw erkende dat. Het toe te wijzen bedrag daalde daardoor van € 8.989,59 naar € 4.352,78.
Het hof vernietigde het vonnis dus alleen voor de hoogte van dat bedrag en bekrachtigde het voor het overige. Dexia moet de vrouw € 4.352,78 betalen en wordt als overwegend in het ongelijk gestelde partij veroordeeld in de kosten van het hoger beroep, begroot op € 1.633,00 plus € 189,00 nasalaris. Heeft Dexia op grond van het vonnis van de kantonrechter meer betaald dan dit bedrag, dan moet de vrouw het verschil met wettelijke rente terugbetalen.
Gerechtshof Amsterdam · 20 oktober 2026
Civiel Recht Rechtbank vernietigt verstekvonnis: bedrijf betaalt € 2.500 voor portretfoto op bestelbus Een vrouw die in 2009 via een uitzendbureau voor een bedrijf werkte, kwam er jaren later achter dat een foto van haar op een bestelbus van dat bedrijf stond. Haar voor- en achternaam stonden erbij. De foto was tijdens het werk gemaakt. Meerdere mensen attendeerden haar op de bus. Zij stapte naar de kantonrechter en eiste onder meer een schadevergoeding van € 10.000 en een verbod om haar portret te blijven gebruiken.
Het bedrijf liet de zaak eerst verstek gaan. In een verstekvonnis van 19 maart 2025 kreeg de vrouw haar vorderingen grotendeels toegewezen, al viel de schadevergoeding lager uit dan zij had gevraagd. Het bedrijf kwam daarna in verzet tegen dat vonnis. Het bedrijf betaalde intussen al ongeveer € 7.000 op grond van het verstekvonnis, en daarom kon de kantonrechter nu opnieuw naar de hele zaak kijken.
Over het feit dat de foto niet in opdracht van de vrouw is gemaakt, zijn partijen het eens. In dat geval geldt artikel 21 van de Auteurswet: zo'n portret mag niet openbaar worden gemaakt als een redelijk belang van de geportretteerde zich daartegen verzet. Het bedrijf voerde aan dat de vrouw tijdens werktijd voor de foto had geposeerd en daarmee stilzwijgend toestemming had gegeven voor zakelijke promotie. Ook zouden de huisregels van het bedrijf het gebruik van zulke foto's toestaan. De kantonrechter volgde dat niet. Instemmen met het maken van een foto is geen vrijbrief om die foto onbeperkt te gebruiken. Het bedrijf liet bovendien niet zien dat de vrouw van de huisregels op de hoogte was gesteld.
De vrouw heeft volgens de rechter wel een redelijk belang. Zij is geen fotomodel en heeft geen zakelijke belangen te verdedigen, maar ze heeft een persoonlijkheidsrechtelijk belang: zij bepaalt zelf waarmee zij in verband wordt gebracht. Zij wil niet dat mensen denken dat zij bijklust voor het bedrijf. Ze werkt al meer dan tien jaar als communicatieadviseur in het sociale domein en wil ook daarom niet dat haar beeltenis overal voor wordt gebruikt. Het verweer dat zij na vijftien jaar nauwelijks nog herkenbaar was, sneuvelde. Verschillende mensen herkenden haar op de bus, en haar naam stond erbij.
De foto op de website van het bedrijf en op de website van de beletteraar liet de rechter buiten beschouwing. De vrouw maakte niet aannemelijk dat de foto daadwerkelijk op de eigen website van het bedrijf stond, en het is niet duidelijk of gebruik door de beletteraar aan het bedrijf kan worden toegerekend.
De gevorderde schadevergoeding van € 10.000 ging de rechter te ver. Hij stelde de immateriële schade naar billijkheid vast op € 2.500. De foto stond op één bus, en dat beperkte het bereik. De naam van de vrouw op de bus woog wel zwaarder. De rechtspraak waarin hogere bedragen zijn toegekend, ging volgens de rechter over foto's die veel breder zijn verspreid. Het gevraagde verbod was te ruim geformuleerd, omdat niet duidelijk is wat 'iedere directe of indirecte inbreuk' precies omvat. De rechter beperkte het verbod daarom tot het gebruik van het portret in reclame voor het bedrijf, zoals op de bestelbus is gebeurd. De verklaringen voor recht wees hij af, omdat niet duidelijk was welk belang de vrouw daarbij nog had naast de veroordelingen.
De kantonrechter vernietigde het verstekvonnis. Het bedrijf moet de vrouw € 2.500 schadevergoeding betalen, met rente vanaf 13 februari 2025. Het bedrijf mag het portret van de vrouw niet meer openbaar maken in reclame voor het bedrijf, op straffe van een dwangsom van € 250 per dag met een maximum van € 5.000. Daarnaast betaalt het bedrijf € 453,75 aan incassokosten en € 1.037,54 aan proceskosten. Omdat het bedrijf al ongeveer € 7.000 betaalde op grond van het verstekvonnis, moet de vrouw een deel terugbetalen. Daarvoor is geen vordering ingesteld, dus de partijen moeten dat onderling regelen.
Rechtbank Rotterdam · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht