A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Hoge Raad: geruisloze doorschuiving varkenshouderij kan alleen gezamenlijk worden herzien, overnemer kan niet alleen terug Een varkenshouderij die jarenlang als maatschap werd gedreven, ging in 2009 over in een vennootschap onder firma (vof). Daarin traden twee nieuwe ondernemers, een man en zijn echtgenote, toe naast de twee oorspronkelijke eigenaars. Het plan was dat de nieuwkomers het bedrijf per 31 maart 2012 helemaal zouden overnemen. Daarvoor spraken partijen af gebruik te maken van de geruisloze doorschuiving: een fiscale regeling waarbij de overdrager geen belasting hoeft te betalen over de stille reserves in het bedrijf, omdat de overnemer de oude boekwaarden voortzet.
De overdracht liep anders dan gepland. Tussen de oude en de nieuwe ondernemers ontstond een conflict over de nakoming van de afspraken. Pas bij notariële akte van 26 november 2013 werd het vennootschappelijk en het buitenvennootschappelijk vermogen van de vof alsnog aan de overnemers geleverd. In die akte stond dat alle betrokkenen in hun aangifte inkomstenbelasting voor 2013 een beroep zouden doen op de doorschuiffaciliteit. Op 22 juli 2015 ontving de inspecteur een door alle vier ondertekend verzoek. De overnemer deed op 29 juli 2015 aangifte en ging daarin uit van de regeling.
De inspecteur legde de aanslag voor 2013 op conform de aangifte en gaf tegelijk een verzuimboete van € 226. Bij de oorspronkelijke eigenaars deed hij dat niet: hun aanslagen werden opgelegd zonder toepassing van de doorschuiffaciliteit. Hun bezwaren zijn aangehouden tot deze procedure is afgelopen. De overnemer maakte bezwaar tegen zijn aanslag en boete.
Het gerechtshof 's-Hertogenbosch oordeelde in 2023 dat de overnemer van zijn verzoek kon terugkomen. Volgens het hof stond in de wet niet tot wanneer de keuze herzien mag worden, en kon dat dus tot het moment dat de aanslag onherroepelijk vaststaat. Omdat de aanslagen van de oorspronkelijke eigenaars nog niet onherroepelijk waren, kon de overnemer terug. Er was dan geen gezamenlijk verzoek meer en de doorschuiffaciliteit was niet van toepassing.
De staatssecretaris van Financiën ging in cassatie en kreeg gelijk. De Hoge Raad legt uit dat het verzoek om doorschuiving gezamenlijk door overdrager en overnemer bij de aangifte van de overdrager moet worden gedaan. Wijzigen of intrekken van die keuze is een keuzeherziening, die eveneens als aanvulling op de eerdere aangifte telt. Volgt uit de wet dat een keuze gezamenlijk moet worden gemaakt, dan kan zij ook alleen gezamenlijk worden herzien. Het hof miskende dat. Eén overnemer kan het gezamenlijke verzoek dus niet eenzijdig intrekken. De klachten in het incidentele beroep van de overnemer slagen niet. De Hoge Raad vindt het niet nodig die uitgebreid te motiveren, omdat ze geen vragen opwerpen die voor de eenheid of ontwikkeling van het recht van belang zijn.
Ook de duur van de procedure speelde een rol. De overnemer had gevraagd om schadevergoeding als de redelijke termijn in cassatie zou worden overschreden. Het cassatieberoep werd ingesteld op 18 december 2023 en de redelijke termijn is met meer dan zes maar minder dan twaalf maanden overschreden. Omdat het financiële belang boven € 1.000 ligt, heeft de overnemer recht op een vergoeding voor immateriële schade. Dat bedrag wordt gelijk verdeeld over zijn zaak en die van zijn echtgenote, omdat samen procederen de spanning en frustratie vermindert. Voor de verzuimboete, die onder € 1.000 blijft, volstaat de Hoge Raad met de constatering dat de termijn is overschreden.
De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof en verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, dat de zaak opnieuw moet behandelen. De Staat moet de overnemer € 500 betalen voor de immateriële schade en € 117 voor de kosten van rechtsbijstand in cassatie. De staatssecretaris wordt niet in de proceskosten veroordeeld.
Hoge Raad · 6 november 2026
Bestuursrecht; Belastingrecht CBb vernietigt teeltverbod om knolcyperus: afbakening perceel onvoldoende gemotiveerd Op 25 juli 2024 trof een inspecteur van de Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen (NAK) op een perceel in het buitengebied knolcyperus aan, een hardnekkig onkruid dat zich via grond en werktuigen verspreidt. De eigenaar van het perceel kreeg te horen dat hij de planten binnen veertien dagen moest vernietigen en niets mocht oogsten. De inspecteur stelde de besmetting vast op 0,9 hectare en sloot uitbreiding niet uit.
Op 30 september 2024 legde de NAK namens de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur een teeltverbod voor onbepaalde tijd op, met ingang van 30 juli 2024. Het verbod gold voor alle akker- en tuinbouwgewassen op 18.143 m2 van het perceel. Het verbod wordt pas opgeheven als het perceel drie jaar achter elkaar vrij blijkt van knolcyperus. De eigenaar maakte bezwaar. Tijdens de bezwaarprocedure bracht de NAK de oppervlakte terug naar 9.108 m2. Met het bestreden besluit van 11 februari 2025 verklaarde de NAK het bezwaar gegrond voor zover het de afbakening van het verbod betrof, en voor het overige ongegrond. Daarna volgden nog twee besluiten: op 24 februari 2025 ging de oppervlakte omlaag naar 7.310 m2, en op 1 mei 2025 werd de ingangsdatum weer op 30 juli 2024 gezet, nadat in het vorige besluit abusievelijk 13 februari 2025 was vermeld.
De eigenaar ging in beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Hij voerde twee dingen aan. Ten eerste was de besluitvorming nog niet afgerond toen de minister op het bezwaar besliste. Ten tweede was het verbod te ruim afgebakend.
Over de besluitvorming oordeelde het College dat de gang van zaken rommelig en verwarrend was. Pas met de besluiten van 24 februari en 1 mei 2025 stonden omvang en ingangsdatum van het verbod ondubbelzinnig en juist beschreven. Volgens het College 'verdient' de gang van zaken 'geen schoonheidsprijs', en de minister erkende dat op de zitting zelf. Wat de juridische gevolgen daarvan zijn, liet het College in het midden, omdat het beroep al slaagde op de tweede grond. Eerder stelde het College vast dat niet de NAK maar de minister bevoegd is een teeltverbod op te leggen. De directeur van de NAK had daartoe wel mandaat, en uit de verklaring van de minister bleek dat hij namens de minister had besloten. Het besluit was dus bevoegd genomen.
De afbakening was het zwakke punt. De minister baseerde zich op een werkinstructie, die bij een besmetting een buffer van 10 meter rondom de besmette plek voorschrijft. Bij meerdere besmettingshaarden valt het hele perceel onder het verbod als er geen praktisch bewerkbare oppervlakte overblijft. Volgens de minister waren de twee gedeelten tussen de drie besmettingshaarden niet meer praktisch bewerkbaar. Ook zou hij rekening hebben gehouden met de bewerkingsrichting van het perceel, van zuidwest naar noordoost. De eigenaar meende dat die gedeelten van samen 2.000 tot 3.000 m2 wel degelijk te bewerken waren.
Het College volgde de eigenaar. De minister had niet deugdelijk uitgelegd waarom het deel tussen de besmettingshaarden onbewerkbaar was. De bewerkingsrichting staat bovendien niet in de werkinstructie, zoals de minister op de zitting bevestigde. Zelfs als daar rekening mee wordt gehouden, bleef onduidelijk hoe de minister tot de vorm en omvang van het verbod kwam, zeker voor de strook tussen de twee besmettingshaarden aan de bovenkant. Ook bleef onduidelijk over welke afstand een besmetting bij het ploegen 'meegetrokken' kan worden. Daarmee ontbrak een deugdelijke motivering en was het besluit onzorgvuldig voorbereid.
Het College verklaarde het beroep gegrond en vernietigde het bestreden besluit. De minister moet binnen zes weken een nieuw besluit nemen op het bezwaar. Hij moet het betaalde griffierecht van € 194 vergoeden en de proceskosten van de eigenaar betalen, vastgesteld op € 1.868.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 3 november 2026
Bestuursrecht Boekhouder moet € 1.524 belastingrente betalen na te late teruggave administratie Een ondernemer droeg op 20 januari 2025 via zijn toenmalige boekhouder zijn administratie over aan een administratiekantoor. Volgens hem was daarmee een overeenkomst ontstaan waarbij het kantoor zijn financieel-administratieve werk zou doen. Het kantoor ontkende dat er een overeenkomst was. Toen de ondernemer op 4 maart 2025 zijn administratie terugvroeg, kreeg hij die pas op 20 mei 2025 terug. Daardoor kon hij zijn belastingaangifte niet op tijd indienen.
De kantonrechter in Utrecht oordeelde dat de ondernemer niet voldoende had aangetoond dat een overeenkomst was gesloten. Er waren wel voorbereidende gesprekken geweest, maar partijen hadden niet afgesproken wat het kantoor precies zou doen en tegen welke tarieven. Zonder die kernafspraken is een overeenkomst te onbepaald. Toch bleef het kantoor niet buiten schot: wie in onderhandeling is getreden, heeft wederzijdse verplichtingen. Eén daarvan is dat stukken die tijdens de onderhandelingen zijn afgegeven direct en op het eerste verzoek worden teruggegeven, zodra duidelijk is dat partijen niet verder willen.
Dat deed het kantoor niet. De ondernemer vroeg zijn administratie via zijn nieuwe boekhouder op 4, 14 en 31 maart en op 19 mei 2025 terug. Pas op 20 mei volgde de teruggave. Volgens de kantonrechter was dat te laat, en door de herhaalde verzoeken verkeerde het kantoor in verzuim.
De belastingdienst had € 1.524 aan rente in rekening gebracht, omdat de aangifte op 18 juli 2025 werd ingediend in plaats van vóór 1 mei 2025. Het kantoor voerde aan dat het niet wist dat 1 mei de uiterste datum was, dat de ondernemer zelf 1 juni had genoemd en dat de aangifte na teruggave van de administratie nog acht weken op zich liet wachten. De kantonrechter verwierp dat. Het kantoor is zelf specialist in belastingaangiften, of wordt daarvoor aangezien, en kende dus de termijn. De ondernemer had voldoende uitgelegd waarom de aangifte acht weken kostte, en het kantoor had daar te weinig tegenover gezet. Het kantoor had juist zelf invloed op het tijdstip van indienen, omdat het de administratie tot 20 mei achterhield. Van eigen schuld van de ondernemer was geen sprake. Ook kon het kantoor geen redelijk loon verrekenen, omdat vaststaat dat er geen overeenkomst is gesloten.
De kantonrechter wees de gevorderde wettelijke handelsrente af, omdat er geen handelsovereenkomst was. De gewone wettelijke rente vanaf 14 oktober 2025 kreeg de ondernemer wel toegewezen. Het administratiekantoor moet € 1.524 aan schade betalen, € 228,60 aan buitengerechtelijke incassokosten en € 960,52 aan proceskosten, met rente. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Midden-Nederland · 21 oktober 2026
Civiel Recht Curaçaose rechter stopt sloop door stichting rond woningen op landgoed Zeegening Twee vrouwen wonen al tientallen jaren in twee huizen op het terrein Zeegening op Curaçao. In juli 2026 haalde een stichting zonder hun toestemming de omheining, de poort en de brievenbus rond hun woningen weg. Daarna legde ze een wal van puin aan voor hun huizen, waardoor de toegang tot de woningen veranderde. De vrouwen vroegen de rechter in een kort geding, een spoedprocedure, om de werkzaamheden te laten stoppen en de schade te laten herstellen.
De stichting is door het gerecht aangesteld als vereffenaar, dus als beheerder die de zaken regelt, van de onbeheerde nalatenschap van een man die in 1928 overleed. Tot die nalatenschap behoort Zeegening, een terrein van 330.000 vierkante meter. De stichting liet een verkavelingsplan opstellen, dat de overheid goedkeurde, en begon met het kaalschrapen van een groot deel van het terrein om kavels te kunnen verkopen. Volgens de vrouwen zijn zij door verjaring eigenaar geworden van het stuk grond waarop hun huizen staan. De stichting betwist dat.
De rechter ging in de kern mee met de vrouwen. Als vereffenaar mocht de stichting wel werken aan de uitvoering van haar plan, maar niet eigenmachtig een einde maken aan het bezit dat anderen uitoefenen, zeker niet na protest en met eigendomsaanspraken in het spel. Het vereffenaarschap en het goedgekeurde verkavelingsplan kunnen volgens de rechter geen afbreuk doen aan eigendom dat eventueel is verkregen. Ze laten ook onverlet dat rekening moet worden gehouden met serieuze aanspraken op voortgezet gebruik. Het weghalen van de omheining, de poort en de brievenbus was daarom onrechtmatig.
Of de vrouwen echt eigenaar zijn geworden door verjaring, liet de rechter nadrukkelijk open. Dat hoeft in een kort geding niet te worden vastgesteld. Wel nam hij aan dat zij na tientallen jaren bewoning als 'gebruiker' kunnen worden aangemerkt in de zin van de artikelen 3:200a en verder van het Burgerlijk Wetboek. Op grond daarvan zouden zij in een aparte procedure in aanmerking kunnen komen voor toekenning van een deel van de grond die zij gebruiken. De stichting had de bestaande situatie moeten respecteren zolang daarover geen duidelijkheid bestond.
De rechter gebruikte voor zijn beslissing een stuk van 4.079 vierkante meter, zoals aangegeven op een situatieschets van de vrouwen. Voor het andere stuk van 2.451 vierkante meter dat de vrouwen ook wilden beschermen, was onvoldoende gebleken dat zij het daadwerkelijk in bezit hadden. Dat deel van de vorderingen wees hij af.
Op de zitting had de stichting verzekerd dat zij de woningen verder met rust zou laten. Volgens de rechter nam dat het belang van de vrouwen bij een verbod niet weg, gelet op wat er eerder was gebeurd. Ook stelde de rechter op 8 oktober 2026 aan beide partijen een minnelijke oplossing voor: de stichting zou meewerken aan het op naam stellen van de percelen, de vrouwen zouden de kosten dragen en daarna geen bodemprocedures voeren. Daarover is in dit vonnis niets beslist.
De rechter beveelt de stichting om met onmiddellijke ingang alle bouw-, sloop-, graaf-, egalisatie- en verkavelingswerkzaamheden te staken op het stuk van 4.079 vierkante meter, op straffe van een dwangsom van Cg 5.000 per overtreding met een maximum van Cg 50.000. Binnen een maand moet de stichting de puinwal voor de woningen verwijderen, op straffe van Cg 100 per dag tot maximaal Cg 10.000. Binnen drie maanden moet zij de afrastering en afscherming, voor zover redelijkerwijs mogelijk, terugbrengen in een staat die lijkt op die van voor de verwijdering, met dezelfde dwangsom van Cg 100 per dag tot maximaal Cg 10.000. De stichting wordt veroordeeld in de proceskosten, waaronder Cg 1.500 gemachtigdensalaris, en de vrouwen mogen kosteloos procederen. Het meer of anders gevorderde is afgewezen en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.
Gerecht in eerste aanleg van Curaçao · 22 oktober 2026
Civiel Recht