Kantonrechter: aannemer en school aansprakelijk voor val van directrice op bevroren bouwplaats Op 3 december 2019 kreeg de directeur/bestuurder van een Brabantse school een rondleiding over de bouwplaats van de nieuwbouw. In de nacht ervoor had het gevroren. In het middengedeelte van de begane grond, de latere aula, was het gebouw nog niet wind- en waterdicht, en daar lag een betonvloer met aangevroren plassen. De directrice gleed uit en kwam op haar billen terecht. Haar hoofd maakte daarbij een harde heen-en-weerbeweging. Ze liep hersenletsel en een frozen shoulder op. Later werden ook Postcommotioneel Syndroom, duizeligheid en PTSS vastgesteld. Op een video die kort na de val is opgenomen, zegt het hoofd facilitaire zaken van de school dat het glad is, dat hij zelf bijna onderuit ging en dat er eigenlijk meteen zout op moet.
De vrouw stelde zowel de school (inmiddels gefuseerd tot SILFO) als aannemer Binx aansprakelijk, en trok ook hun verzekeraars MS Amlin en Allianz in de procedure. De school was haar werkgever en de aannemer bouwde het gebouw. Volgens haar hadden zij onvoldoende gedaan voor haar veiligheid. Ze vroeg een verklaring voor recht dat beiden de schade moeten vergoeden en een voorschot van € 40.000. Daarnaast voerde de school een vrijwaringsprocedure tegen de aannemer: als de school moet betalen, moet de aannemer dat terugbetalen.
Binx stelde dat het een ongelukkige samenloop van omstandigheden was. Bezoekers van een bouwplaats moeten volgens het bedrijf extra oplettend zijn, zeker na nachtvorst. Bovendien zou de bouwplaats die dagen gesloten zijn geweest en had niemand haar aangemeld. De kantonrechter toetste dit aan de zogeheten kelderluikcriteria, de maatstaf voor de vraag of iemand een ander aan een te groot risico blootstelt. De kans dat iemand op een aangevroren betonvloer uitglijdt is groot, de gevolgen kunnen ernstig zijn, en goed strooien of de toegang afsluiten was niet bezwarend. Dat de directrice niet op de gladheid bedacht was, vond de rechter begrijpelijk, want zelfs de twee ervaren begeleiders waren verrast. De verklaring van een voormalig uitvoerder van Binx, dat er vanwege de vorst niet werd gewerkt en bezoekers waren gewaarschuwd, woog weinig. Er werd die dag wel gewerkt (een trap werd geplaatst), de bewuste e-mail kon niet worden overgelegd en de vrouw was gewoon via de hoofdingang binnengelaten. Binx handelde daarom onrechtmatig.
Ook de school is aansprakelijk, op grond van de wettelijke zorgplicht van een werkgever. Die verantwoordelijkheid verdwijnt niet doordat de aannemer de veiligheid op de bouwplaats regelt. De school nodigde haar eigen directeur uit via medewerkers over wie zij zeggenschap had, en had de staat van de bouwplaats moeten laten inspecteren. Uitglijden over een aangevroren vloer is volgens de rechter geen alledaags risico. Het verweer dat de directrice zelf mede verantwoordelijk was voor de veiligheid, verwierp de rechter: zij bewaakte de voortgang van de bouw, had geen kennis van de veiligheidsregels en was na de eerste steenlegging niet meer op de bouwplaats geweest.
Het gevorderde voorschot van € 40.000 wees de rechter af. Het is nog onduidelijk welke klachten uit de val voortkomen en welke uit het arbeidsconflict met de school dat later ontstond. In de vrijwaringszaak slaagt de school maar deels. De bouwovereenkomst bevat een vrijwaringsbeding en maakt Binx verantwoordelijk voor de veiligheid, maar alleen voor de schade die rechtstreeks uit de val voortvloeit. Schade door het arbeidsconflict ligt te ver van het ongeval af om aan de aannemer toe te rekenen.
De kantonrechter verklaarde voor recht dat de school en Binx hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade door het ongeval, op te maken bij staat, en veroordeelde hen hoofdelijk in de proceskosten van € 2.520,68. In de vrijwaring moet Binx de school vergoeden wat die aan de directrice moet betalen, voor zover dat de rechtstreekse gevolgen van de val betreft, en betaalt Binx € 931,40 aan proceskosten.
Rechtbank Oost-Brabant · 12 november 2026
Civiel Recht; Arbeidsrecht Rechter: geen Wmo-elektrische fiets voor Rotterdammer die metro op 350 meter kan bereiken Een man uit Rotterdam met medische klachten vroeg zijn gemeente om een elektrische fiets als voorziening op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Hij heeft weinig energie en kan volgens hem maximaal 500 meter lopen, op slechte dagen minder. Een elektrische fiets had hij nodig om boodschappen te doen, naar medische afspraken te gaan en zijn sociale contacten te onderhouden.
Het college van burgemeester en wethouders van Rotterdam wees de aanvraag op 17 april 2025 af. Na bezwaar bleef het college bij die afwijzing, met een besluit van 20 oktober 2025. De man stelde daarop beroep in bij de rechtbank Rotterdam, die de zaak op 5 oktober 2026 op zitting behandelde.
De man voerde aan dat het college te weinig gewicht had gegeven aan zijn beperkte loopafstand. Ook kan hij lopend slechts een paar boodschappen meenemen. Online boodschappen bestellen lukt niet, omdat hij niet digitaal vaardig is. Het openbaar vervoer is voor hem geen optie, omdat hij dat maar sporadisch kan betalen en al schulden heeft. Verder wees hij op een adviesbrief bijzondere bijstand van 4 maart 2019, waarin hem werd aangeraden in beweging te blijven.
De rechtbank oordeelt dat het college de aanvraag terecht heeft afgewezen. Een gemeente verstrekt alleen een maatwerkvoorziening als iemand zijn beperkingen niet zelf, met hulp uit zijn omgeving of met een algemene voorziening kan verminderen of wegnemen. Volgens de rechtbank kan de man het openbaar vervoer lopend bereiken: er ligt een metrostation op 350 meter en een bushalte op 400 meter van zijn woning. Het college mocht daarom stellen dat hij zich met het openbaar vervoer zelfstandig kan verplaatsen en dus zelfredzaam is en kan participeren.
Dat een elektrische fiets het bereiken van zijn bestemmingen gemakkelijker maakt, verandert dat niet. Het college hoeft geen voorziening te verstrekken die het alleen comfortabeler maakt om bestemmingen te bereiken. Ook zijn beperkte draagcapaciteit, zijn gebrek aan digitale vaardigheden, zijn geldzorgen en het advies om in beweging te blijven leiden niet tot een ander oordeel. Het college wees tijdens de zitting bovendien op andere mogelijkheden: de man kan kosteloos terecht bij de huizen van de wijk voor computer- en bewegingscursussen en hij kan een vergoeding aanvragen voor zijn kosten van het openbaar vervoer.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. De afwijzing van de elektrische fiets blijft dus staan. De man krijgt zijn griffierecht niet terug en ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Rechtbank Rotterdam · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State vernietigt stikstofvergunning geitenhouderij Leersum: motivering ontoereikend Een geiten- en paardenhouderij in Leersum, omsloten door landgoed Zuylestein, wil de stallen wijzigen. Het bedrijf had sinds 23 maart 2016 een natuurvergunning voor 840 geiten, 275 opfokgeiten, 5 paarden en 2 pony's. In juli 2019 vroeg de eigenaar een nieuwe vergunning aan voor 800 geiten, 160 opfokgeiten, 5 paarden en 2 pony's, met een nieuwe geitenstal en een andere indeling van de bestaande stallen. Het aantal geiten daalt dus, maar de stikstofuitstoot (stikstofdepositie) op nabijgelegen Natura 2000-gebieden staat centraal.
Gedeputeerde staten van Utrecht wezen de aanvraag op 9 september 2021 af, omdat een vergunning volgens hen niet nodig was. De stikstofdepositie nam volgens het college niet toe ten opzichte van de al vergunde situatie, zodat significante gevolgen voor de natuurgebieden op voorhand waren uitgesloten. De rechtbank Midden-Nederland verklaarde de beroepen van de veehouder en van de omwonende partijen op 7 november 2022 ongegrond. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State behandelt nu het hoger beroep tegen die uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland.
Twee hoger beroepen van tegenstanders sneuvelden. Het hoger beroep van de voormalige eigenaar van het landgoed en van de Stichting Beheer Historische Groenmonumenten Utrechtse Heuvelrug is ongegrond. De Afdeling erkent dat zij als indiener van een zienswijze niet als niet-ontvankelijk worden gezien, maar volgens het relativiteitsvereiste mag een besluit niet worden vernietigd op grond van een regel die kennelijk niet hun belang beschermt. De man is geen eigenaar meer van het landgoed en heeft alleen een gebruiksrecht op een woning, het Poortgebouw, op ongeveer 670 meter van het Natura 2000-gebied Kolland & Overlangbroek, zonder direct zicht op die gebieden. Daarmee ontbreekt de verwevenheid tussen zijn woon- en leefomgeving en de natuurbelangen die de Wet natuurbescherming beschermt. De stichting richt zich volgens haar statuten op het beheer van historische groenmonumenten, niet op natuurbescherming als zodanig. Dat delen van het landgoed ecologische waarde hebben, verandert dat niet.
Het hoger beroep van de veehouder slaagt wel. De rechtbank toetste volgens de oude regels voor intern salderen, waarbij de al vergunde situatie als vergelijkingspunt gold. Die rechtspraak is gewijzigd door de uitspraak van de Afdeling van 18 december 2024: de referentiesituatie mag niet meer worden meegewogen bij de vraag of een vergunning nodig is. Volgens de nieuwe lijn moet eerst de stikstofbelasting van het project zelf worden bekeken. Daarom was het oordeel dat er geen vergunningplicht was onjuist.
Naar aanleiding van die uitspraak verleende het college op 26 juni 2025 alsnog een natuurvergunning, waarbij intern salderen als mitigerende maatregel werd ingezet. Daartegen kwamen onder meer Coöperatie Mobilisation for the Environment en Vereniging Leefmilieu in beroep. Hun beroep is ontvankelijk, ook al hebben zij geen rechtsmiddel ingesteld tegen het eerdere besluit, omdat dit nieuwe besluit op een nieuwe beoordeling berust. Zij stellen dat het college niet deugdelijk heeft onderbouwd dat aan het additionaliteitsvereiste is voldaan. Dat vereiste houdt in dat salderen alleen kan als de gesaldeerde activiteit niet al nodig is als instandhoudings- of passende maatregel.
De Afdeling geeft hen gelijk. Het college verwees naar de prognose in AERIUS Monitor 2024 en naar landelijke en provinciale maatregelen, maar dat is te algemeen: het effect van die maatregelen is niet inzichtelijk gemaakt en niet onderbouwd dat ze tot de noodzakelijke daling leiden. Voor de verplaatsing van vijf bedrijven en de kavelruil Kromme Rijn Oost is wel een deel van het effect aannemelijk gemaakt, maar niet welke daling noodzakelijk is en binnen welke termijn die kan worden bereikt. Bovendien negeerde het college het habitattype overgangs- en trilvenen, veenmosrietlanden in het Binnenveld. Het betoog over een ontbrekend emissievoorschrift in de vergunning slaagt niet, omdat de emissies voldoende zijn begrensd door de aanvraag.
De Afdeling vernietigt de uitspraak van de rechtbank, het afwijzingsbesluit van 9 september 2021 en de vergunning van 26 juni 2025. Het college moet opnieuw beslissen en daarbij de uitspraak en het beoordelingskader van 18 december 2024 volgen; tegen dat nieuwe besluit kan alleen bij de Afdeling beroep worden ingesteld. Het college moet de proceskosten van de veehouder (€ 3.736) en van de beide milieuorganisaties (€ 1.868) vergoeden, plus het griffierecht van € 908 en € 365.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Rechtbank: omwonende mag niet in bezwaar tegen overkappingen en kavelpaden in Tricht Een man die op zo'n 390 meter van een agrarisch bedrijf in Tricht woont, wilde niet dat daar teeltondersteunende overkappingen en kavelpaden werden aangelegd. De overkappingen staan jaarlijks van maart tot en met mei op de percelen. Hij vreesde aantasting van zijn woongenot en gevaren voor zijn gezondheid, onder meer door het gebruik van pesticiden. Zijn bezwaar tegen de omgevingsvergunning werd door de gemeente West Betuwe niet-ontvankelijk verklaard. Daar ging de rechtbank niet in mee.
De vergunning is op 17 november 2023 aangevraagd door een agrarisch bedrijf. Het college van burgemeester en wethouders verleende de vergunning bij besluit van 14 oktober 2025, voor het bouwen, het afwijken van het bestemmingsplan en het aanleggen van een werk. Het bezwaar van de man volgde daarna, en bij besluit van 19 december 2025 verklaarde het college dat niet-ontvankelijk. Daartegen stelde hij beroep in bij de rechtbank Gelderland. De rechtbank vond een zitting niet nodig en partijen vroegen daar ook niet om, zodat de zaak schriftelijk is afgedaan.
Het draait om de vraag of de man belanghebbende is. Alleen wie rechtstreeks belang heeft bij een besluit kan bezwaar maken en beroep instellen. Wie feitelijke gevolgen ondervindt van wat een besluit toestaat, is in beginsel belanghebbende, maar die gevolgen moeten van enige betekenis zijn voor de woon-, leef- of bedrijfssituatie. De rechtbank kijkt daarvoor naar afstand, zicht, planologische uitstraling en milieugevolgen zoals geur, geluid, licht, trilling en emissie.
Op al die punten kwam de man tekort. Tussen zijn woning en de percelen ligt 390 meter, hij heeft geen zicht op de percelen en zijn eigen perceel grenst er niet aan. Dat hij regelmatig door het landschap rijdt en wandelt, onderscheidt hem volgens de rechtbank niet van anderen. Zijn lidmaatschap van de Vereniging Behoud Lingelandschap maakt dat evenmin anders. Over de pesticiden oordeelde de rechtbank dat het gebruik daarvan geen onderdeel is van de vergunning. Omdat de vergunning dat gebruik niet toestaat, kan zij ook niet leiden tot gezondheidsgevaren daardoor.
Het college is door het niet-ontvankelijke bezwaar niet toegekomen aan een inhoudelijke beoordeling, en dat was terecht. De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. De man krijgt zijn griffierecht niet terug en ontvangt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Rechtbank Gelderland · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State bevestigt boete van € 132.750 voor kinderarbeid bij pizzakoeriers Zes kinderen jonger dan zestien jaar bezorgden in oktober 2022 pizza's voor een franchisenemer, zonder toezicht, onder tijdsdruk en op een elektrische fiets. Bij het afrekenen aan de deur droegen ze contant geld bij zich, waardoor ze het risico liepen te worden overvallen. Sommigen werkten ook nog na 21:00 uur. De Arbeidsinspectie stelde in de periode van 29 september tot en met 26 oktober 2022 op 59 momenten kinderarbeid vast.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid legde de ondernemer daarvoor bij besluit van 29 augustus 2023 een boete op. Per overtreding gold een basisbedrag van € 2.000. Dat werd vermenigvuldigd met 0,75 vanwege de bedrijfsgrootte en met 1,5 vanwege de ernst van de overtreding. Bij 59 overtredingen kwam het totaal uit op € 132.750. Het bezwaar van de ondernemer werd bij besluit van 7 maart 2024 ongegrond verklaard.
De zaak lag nu bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Rotterdam van 23 april 2025. Die rechtbank had het beroep ongegrond verklaard. De ondernemer voerde aan dat de boete had moeten worden gematigd met 50 of 75 procent wegens verminderde verwijtbaarheid. Hij was een beginnend ondernemer en werd tijdelijk wegens ziekte vervangen door zijn broer. Volgens hem was het totaalbedrag door de optelling van 59 boetes te hoog, zeker nu hij een betalingsregeling had moeten treffen. Ook vond hij een waarschuwing passender en vond hij de verhoging met factor 1,5 onterecht.
De Afdeling wees die argumenten af. De gronden waren grotendeels een herhaling van wat de rechtbank al gemotiveerd had beoordeeld. Een situatie waarin een kind met contant geld over straat moet, is gevaarlijk, en dat maakt de overtreding ernstig. De minister mocht daarom direct een boete opleggen zonder eerst te waarschuwen, en de boete terecht met 1,5 verhogen. Over de vraag of het boetestelsel past bij de eisen die de rechtspraak stelt aan boetes op grond van de Wet arbeid vreemdelingen, hoefde de Afdeling niet te oordelen. Zij zou in deze zaak toch bij de hoogste verwijtbaarheidscategorie uitkomen.
Dat de ondernemer startend was en tijdelijk werd vervangen, maakte zijn verwijtbaarheid volgens de Afdeling niet minder. Hij had niet aannemelijk gemaakt dat dit zo was. De rechtbank zag ook terecht geen reden om het totaalbedrag onevenredig te vinden. De wet staat toe dat voor elke overtreding een boete wordt opgelegd en stelt geen maximum aan de optelling.
Ook de maatregelen die de ondernemer naar eigen zeggen nam, brachten geen verandering. Hij ontsloeg de koeriers onder de zestien de dag na de controle, maar het werknemersreglement dat hij overlegde bevatte alleen afspraken over beschikbaarheid in een app. Daaruit bleek niet dat hij uit eigen beweging en zo snel mogelijk een systeem invoerde dat voorkomt dat jongeren onder de zestien worden ingeroosterd voor koeriersdiensten.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. De boete van € 132.750 blijft daarmee in stand. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht