Hoge Raad vernietigt arresten in pensioenstrijd brandbeveiliger met Bpf Bouw over verplichte aansluiting Een bedrijf voor brandbeveiliging en brandpreventie moet mogelijk toch geen premies afdragen aan de pensioen- en andere fondsen van de bouwsector. Die strijd loopt al sinds 2017. Het bedrijf geeft advies over brandpreventie, verkoopt en onderhoudt blusapparatuur en noodverlichting, en laat bouwkundige brandpreventie uitvoeren door een zustervennootschap die geen eigen personeel heeft. Voor dat werk worden medewerkers van het bedrijf zelf, uitzendkrachten en zzp'ers ingezet.
Bpf Bouw, het Opleidingsfonds en het Aanvullingsfonds vinden dat het bedrijf onder de verplichtstelling voor de bouwnijverheid valt. Zij ontvingen daarover een onderzoeksrapport dat per jaar het aandeel van bouwactiviteiten in de omzet berekende. Volgens dat rapport was dat in 2012 ruim 48 procent, in 2013 bijna 78 procent en in 2014 ruim 75 procent. Het bedrijf trok die conclusie in twijfel en vorderde een verklaring dat het niet onder de bouwregelingen valt, plus terugbetaling van geïnde premies. De fondsen vorderden juist betaling van premies en bijdragen vanaf 1 januari 2013. De kantonrechter gaf het bedrijf gelijk. Het gerechtshof Amsterdam draaide dat om en wees de vorderingen van de fondsen toe, mede op basis van een deskundigenbericht. Volgens de deskundige was in 2014 ruim 54 procent van de loonsom gerelateerd aan 'fase 5', het aanbrengen van brandwerende voorzieningen.
De Hoge Raad oordeelt dat het hof op meerdere punten de fout is ingegaan. Het hof nam aan dat tussen partijen niet in geschil was dat de werkzaamheden in fase 5 bouwactiviteiten zijn. Uit de gedingstukken blijkt echter dat het bedrijf juist primair heeft betoogd dat het aanbrengen van brandwerende voorzieningen helemaal geen bouwactiviteit is, en dat standpunt nooit heeft losgelaten. Het hof ging er verder van uit dat het bedrijf zich alleen beriep op de uitzonderingen voor isolatie en 'overige werken', terwijl het zich ook beriep op de uitzonderingen voor schilderen en afwerken en voor stukadoors- en afbouwbedrijven. Ook was onbegrijpelijk dat partijen het eens zouden zijn dat uitbesteding van fase 5 aan de zustervennootschap er niet toe doet, en dat partijen het eens zouden zijn over het meetellen van de loonsom van ondersteunend personeel. Uit het proces-verbaal en het tweede tussenarrest blijkt dat zij het daarover juist niet eens werden.
Belangrijker is de rechtsregel. De Hoge Raad legt de werkingssfeerbepaling uit volgens de cao-norm, een uitleg naar objectieve maatstaven op basis van de tekst. Daaruit volgt dat per onderneming moet worden beoordeeld of die valt onder de bouwregelingen, en niet voor een hele groep van ondernemingen. Het hof heeft de werkzaamheden van de zustervennootschap meegeteld bij de vraag of het bedrijf zelf overwegend bouwactiviteiten verricht. Dat berust op een onjuiste rechtsopvatting, of is in elk geval onbegrijpelijk. Ook sprak het hof het bedrijf in het eindarrest ten onrechte aan als dochteronderneming, terwijl het eerder had vastgesteld dat het om een zusteronderneming gaat.
Eén klacht van het bedrijf faalt. Het bedrijf betoogde dat de loonsommen van de uitzonderingsgebieden in de werkingssfeerbepaling, zoals isolatie en schilderwerk, bij elkaar moeten worden opgeteld om te beoordelen of het bedrijf overwegend op die gebieden werkt. De Hoge Raad wijst dat af. De vergelijking van de verloonde bedragen moet voor elk gebied afzonderlijk worden gemaakt. Anders zouden werknemers onder geen enkele bedrijfstakregeling kunnen vallen, de zogeheten witte vlekken, wat het verplichtstellingsbesluit juist wil voorkomen.
De Hoge Raad vernietigt de drie arresten van het hof Amsterdam, verwijst de zaak naar het gerechtshof Den Haag voor verdere behandeling en veroordeelt de drie bouwfondsen in de kosten van het cassatieberoep, begroot op € 8.627,40 aan verschotten en € 2.600 aan salaris.
Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht; Verbintenissenrecht Kantonrechter: aannemer en school aansprakelijk voor val van directrice op bevroren bouwplaats Op 3 december 2019 kreeg de directeur/bestuurder van een Brabantse school een rondleiding over de bouwplaats van de nieuwbouw. In de nacht ervoor had het gevroren. In het middengedeelte van de begane grond, de latere aula, was het gebouw nog niet wind- en waterdicht, en daar lag een betonvloer met aangevroren plassen. De directrice gleed uit en kwam op haar billen terecht. Haar hoofd maakte daarbij een harde heen-en-weerbeweging. Ze liep hersenletsel en een frozen shoulder op. Later werden ook Postcommotioneel Syndroom, duizeligheid en PTSS vastgesteld. Op een video die kort na de val is opgenomen, zegt het hoofd facilitaire zaken van de school dat het glad is, dat hij zelf bijna onderuit ging en dat er eigenlijk meteen zout op moet.
De vrouw stelde zowel de school (inmiddels gefuseerd tot SILFO) als aannemer Binx aansprakelijk, en trok ook hun verzekeraars MS Amlin en Allianz in de procedure. De school was haar werkgever en de aannemer bouwde het gebouw. Volgens haar hadden zij onvoldoende gedaan voor haar veiligheid. Ze vroeg een verklaring voor recht dat beiden de schade moeten vergoeden en een voorschot van € 40.000. Daarnaast voerde de school een vrijwaringsprocedure tegen de aannemer: als de school moet betalen, moet de aannemer dat terugbetalen.
Binx stelde dat het een ongelukkige samenloop van omstandigheden was. Bezoekers van een bouwplaats moeten volgens het bedrijf extra oplettend zijn, zeker na nachtvorst. Bovendien zou de bouwplaats die dagen gesloten zijn geweest en had niemand haar aangemeld. De kantonrechter toetste dit aan de zogeheten kelderluikcriteria, de maatstaf voor de vraag of iemand een ander aan een te groot risico blootstelt. De kans dat iemand op een aangevroren betonvloer uitglijdt is groot, de gevolgen kunnen ernstig zijn, en goed strooien of de toegang afsluiten was niet bezwarend. Dat de directrice niet op de gladheid bedacht was, vond de rechter begrijpelijk, want zelfs de twee ervaren begeleiders waren verrast. De verklaring van een voormalig uitvoerder van Binx, dat er vanwege de vorst niet werd gewerkt en bezoekers waren gewaarschuwd, woog weinig. Er werd die dag wel gewerkt (een trap werd geplaatst), de bewuste e-mail kon niet worden overgelegd en de vrouw was gewoon via de hoofdingang binnengelaten. Binx handelde daarom onrechtmatig.
Ook de school is aansprakelijk, op grond van de wettelijke zorgplicht van een werkgever. Die verantwoordelijkheid verdwijnt niet doordat de aannemer de veiligheid op de bouwplaats regelt. De school nodigde haar eigen directeur uit via medewerkers over wie zij zeggenschap had, en had de staat van de bouwplaats moeten laten inspecteren. Uitglijden over een aangevroren vloer is volgens de rechter geen alledaags risico. Het verweer dat de directrice zelf mede verantwoordelijk was voor de veiligheid, verwierp de rechter: zij bewaakte de voortgang van de bouw, had geen kennis van de veiligheidsregels en was na de eerste steenlegging niet meer op de bouwplaats geweest.
Het gevorderde voorschot van € 40.000 wees de rechter af. Het is nog onduidelijk welke klachten uit de val voortkomen en welke uit het arbeidsconflict met de school dat later ontstond. In de vrijwaringszaak slaagt de school maar deels. De bouwovereenkomst bevat een vrijwaringsbeding en maakt Binx verantwoordelijk voor de veiligheid, maar alleen voor de schade die rechtstreeks uit de val voortvloeit. Schade door het arbeidsconflict ligt te ver van het ongeval af om aan de aannemer toe te rekenen.
De kantonrechter verklaarde voor recht dat de school en Binx hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade door het ongeval, op te maken bij staat, en veroordeelde hen hoofdelijk in de proceskosten van € 2.520,68. In de vrijwaring moet Binx de school vergoeden wat die aan de directrice moet betalen, voor zover dat de rechtstreekse gevolgen van de val betreft, en betaalt Binx € 931,40 aan proceskosten.
Rechtbank Oost-Brabant · 12 november 2026
Civiel Recht; Arbeidsrecht Kantonrechter wijst verzoek tot opheffing van bewind en mentorschap af Een man uit Brabant, die in een verzorgingshuis woont, wil af van het bewind en het mentorschap dat sinds juni 2025 over hem is ingesteld. De maatregelen kwamen er na het overlijden van zijn echtgenote, in een periode van escalerende onenigheid in de familie en signalen van financieel misbruik. Almass Bewindvoering B.V. is aangesteld als bewindvoerder en mentor, dus als beheerder van zijn geld en als behartiger van zijn persoonlijke belangen. De man vindt dat hij zijn zaken weer zelf kan regelen en voelt zich door de maatregelen beperkt in zijn vrijheid en privacy. Hij stelt dat de situatie sinds de instelling wezenlijk is veranderd: hij woont zelfstandig, heeft een actief sociaal netwerk en komt afspraken na.
De man bracht ook bezwaren in tegen de manier waarop de maatregelen destijds zijn ingesteld. Volgens zijn gemachtigde heeft hij het verzoek niet zelf ondertekend en zou er geen zitting zijn geweest. De bewindvoerder-mentor wees erop dat de man het verzoek, het plan van aanpak en het mentorschapsplan in zijn aanwezigheid ondertekende. De kantonrechter kon niet met zekerheid vaststellen of de instellingszitting heeft plaatsgevonden, omdat niet bekend is waar het dossier van de rechtbank die de maatregelen instelde nu ligt. Tegen beide instellingsbeschikkingen is geen hoger beroep ingesteld, waardoor ze definitief zijn. Die bezwaren passeerde de kantonrechter dan ook.
Bij de beoordeling van het opheffingsverzoek vroeg de kantonrechter zich af of de noodzaak voor de maatregelen is weggevallen. Ter zitting vertelde de man vier keer opnieuw hetzelfde verhaal over zijn bankbezoek, waar hij hoorde dat zijn huis was verkocht en dat er een bewind was ingesteld. Hij bleef herhalen dat hij geen bankafschriften krijgt, terwijl de bank die maandelijks per post stuurt en hij ook via een bankapp inzage heeft. Over de nalatenschap van zijn vrouw zei hij dat hij een paar honderdduizend euro mist, maar dat hij het laat gaan. Twee kettingen van zijn vrouw mist hij ook nog. Zijn computer gebruikt hij sinds de verhuizing niet meer en hij verwijst voor zijn financiën naar familieleden.
De bewindvoerder-mentor stelde dat de financiën nu goed lopen, maar dat er veel vermogen is dat zorgvuldig beheerd moet worden. Ook moet de zorg worden gecoördineerd, bijvoorbeeld rond zijn hartproblemen en een gebroken voet. De zorginstelling wil dat het mentorschap blijft. De zus van de man vertelde dat hij vroeger zijn geldzaken zelf regelde met een boekhouder en het met wat hulp zonder bewind zou kunnen. Zij zei ook dat de huisarts haar eerder had gezegd dat hij zijn financiële zaken niet meer zelf kon regelen.
De kantonrechter oordeelde dat de man zijn vermogensrechtelijke en niet-vermogensrechtelijke belangen nu onvoldoende zelfstandig kan behartigen. Hij geeft deels zelf invulling aan zijn dagelijks leven, maar het ontbreekt hem op belangrijke punten aan overzicht en inzicht. De kantonrechter begrijpt zijn frustratie over de beperking van zijn autonomie. De feitelijke grondslag voor beide maatregelen is volgens hem echter ongewijzigd aanwezig. De kantonrechter wees het verzoek tot opheffing van het bewind en het mentorschap daarom af.
Rechtbank Oost-Brabant · 23 oktober 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht A-G: bruiklener mag woning niet zomaar verhuren; arrest hof moet worden vernietigd Twee broers kochten in 2019 een woning van de familie van de man die er al woonde. Met hun vader, die namens hen onderhandelde, werd afgesproken dat de verkoper de woning vijftien jaar lang mocht blijven gebruiken, zonder huur te betalen. Hij betaalt alleen gas, water, licht en de WOZ-aanslagen. Hij verblijft geregeld in Spanje en verhuurde de woning aan derden. De broers vinden dat hij dat niet mocht en ontbonden de overeenkomst in februari 2023. Partijen zijn het erover eens dat het om bruikleen gaat: gebruik van een zaak om niet.
De rechtbank Noord-Holland en het gerechtshof Amsterdam wezen de vorderingen van de broers af. Volgens het hof was de bruiklener niet verplicht zelf in de woning te wonen en was niet gebleken dat verhuur was verboden. Het hof vond dat de regel uit het huurrecht, die onderverhuur van een woning verbiedt, niet geldt omdat het hier om bruikleen gaat. De broers gingen in cassatie.
In zijn conclusie vindt advocaat-generaal Valk (Parket bij de Hoge Raad) dat het hof is uitgegaan van het verkeerde vertrekpunt. Zijn uitgangspunt: een bruiklener mag de zaak die hij om niet in gebruik heeft gekregen niet aan een derde in gebruik geven, tenzij anders is overeengekomen. Hij wijst erop dat de oudere Nederlandse literatuur dat zo zag en dat het ontwerp voor het nieuwe Burgerlijk Wetboek dat voorschreef. Ook in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Portugal, Frankrijk, België en Engeland geldt die regel. De wettelijke regeling van bruikleen stamt uit 1838 en noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk, maar volgens de A-G kan de rechter het als regel van aanvullend recht aanvaarden.
De A-G bespreekt ook de nieuwere Nederlandse schrijvers die meer ruimte willen laten voor een beoordeling per geval. Hij vindt hun argumenten niet overtuigend. Een geleend renpaard dat tijdelijk aan een ander wordt gegeven is volgens hem een uitzonderlijk geval. Bruikleen wordt gewoonlijk verleend met het oog op de persoon van de bruiklener. Bij verhuur komt daar iets bij: de bruiklener haalt dan geldelijk gewin uit wat hem om niet is gegund. Bij een woning zijn de argumenten volgens hem nog sterker. Voor huur van woonruimte verbiedt de wet onderverhuur, mede omdat een onderhuurder bescherming geniet. Dat geldt volgens de A-G ook voor bruikleen van een woning, want de uitlener mag niet worden geconfronteerd met huurders of onderbruikleners. Wil de bruiklener toch verhuren, dan moet hij stellen en bewijzen dat dit is overeengekomen. Het hof liet dat niet op hem rusten maar zette het gebrek aan bewijs op rekening van de uitleners.
Over het middel zelf is de A-G kort. Onderdeel 1 slaagt, omdat het hof de hoofdregel en de verdeling van stelplicht en bewijslast heeft miskend. De feitelijke beoordeling van het hof is volgens hem van dat onjuiste vertrekpunt doortrokken. Onderdeel 2 bespreekt hij bewust niet, omdat dat aan het verwijzingshof is. Als de overeenkomst alsnog zo wordt uitgelegd dat verhuur was toegestaan, kan de uitkomst anders zijn, maar dan moet het hof van de juiste regel uitgaan. Voor het geval dat de bruiklener zonder toestemming verhuurt, wijst hij erop dat de uitlener de overeenkomst kan beëindigen en de zaak kan terugvorderen.
De conclusie van de A-G strekt tot vernietiging van het arrest van het hof en verwijzing van de zaak. De Hoge Raad beslist later of hij dat advies volgt. Tegen de bruiklener is in cassatie verstek verleend.
Parket bij de Hoge Raad · 13 november 2026
Civiel Recht Kantonrechter heft blokkade op spaarrekening op na 18e verjaardag van jongere Een jongere uit Brabant heeft toestemming gekregen om zijn spaargeld vrij te maken. Het geld stond op een geblokkeerde bankrekening bij ABN AMRO, een vermogensspaarrekening die in het verleden voor hem was geopend toen hij nog minderjarig was. Nu hij 18 is, wil hij het saldo overzetten naar een andere spaar- of depositorekening.
De blokkade op zo'n rekening heet een BEM-clausule. Het gaat om een geblokkeerde bankrekening op naam van een kind jonger dan 18 jaar. De wettelijke vertegenwoordiger van het kind kan alleen met toestemming van de kantonrechter geld opnemen. Bij de meeste banken eindigt de clausule vanzelf als het kind 18 wordt, en wordt het kind dan eigenaar van het geld. Bij ABN AMRO werkt dat anders, zo wist de kantonrechter ambtshalve, dus uit eigen kennis van het gerecht. Daar vervalt de clausule niet automatisch en moet een verzoek worden ingediend.
Dat gebeurde in deze zaak. De jongere en zijn moeder of vertegenwoordiger vroegen de kantonrechter van de rechtbank Zeeland-West-Brabant, zittingsplaats Tilburg, in een verzoek dat op 28 september 2026 binnenkwam om de clausule op te heffen. Uit het dossier bleek dat gelden die de jongere destijds toekwamen op deze rekening waren gestort. Met de bank was overeengekomen dat het vermogen tot zijn 18e verjaardag onder bewind zou blijven staan. De jongere werd op 19 augustus 2026 18 jaar. De kantonrechter hield geen mondelinge behandeling, omdat de zaak daar niet om vroeg.
De kantonrechter oordeelde dat het verzoek op de wet gegrond was en dus kon worden toegewezen. Door het bereiken van de meerderjarigheid was de reden voor de blokkade vervallen, en alleen de bank zelf had nog een formele stap nodig voordat de jongere over zijn eigen geld kon beschikken.
De kantonrechter wees het verzoek toe en heft daarmee de BEM-clausule op de ABN AMRO-spaarrekening op. De jongere kan het geld daardoor zelf beheren en naar een andere spaarrekening overzetten. Tegen de beschikking kan alleen via een advocaat hoger beroep worden ingesteld bij het gerechtshof 's-Hertogenbosch, binnen drie maanden.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 4 november 2026
Civiel Recht; Personen- En Familierecht