Gemeente Ede moet proceskosten betalen na alsnog verstrekken documenten over afkoppelen regenwater Een bedrijf wilde weten wat de gemeente Ede tussen januari 2010 en juli 2024 had vastgelegd over het afkoppelen van regenwater van de openbare verharding en daken in Bennekom-Oost. Het diende daarvoor een verzoek in op grond van de Wet open overheid, de Woo, waarmee iedereen overheidsdocumenten kan opvragen. Het college van burgemeester en wethouders stelde dat verzoek op 12 september 2024 buiten behandeling wegens misbruik. Het bedrijf maakte bezwaar, maar het college bleef op 18 februari 2025 bij die beslissing.
Het bedrijf stapte daarop naar de rechtbank Gelderland. Terwijl het beroep liep, voerden de gemeente en het bedrijf op 26 maart 2026 twee gesprekken over het Woo-verzoek en over welke informatie het bedrijf eigenlijk zocht. Op 2 april 2026 stuurde een medewerker van de gemeente via een link alsnog een aantal bestanden over het afkoppelen in Bennekom-Oost. Daaronder zat een rapport dat het bedrijf in zijn verzoek had aangeduid als risicoanalyse. Het bedrijf trok zijn beroep daarna in, maar vroeg de rechtbank wel om de gemeente te veroordelen in de proceskosten.
Het college weigerde die kosten te vergoeden. Volgens de gemeente was zij niet tegemoetgekomen aan het beroep: het bedrijf trok het beroep alleen in vanwege de gesprekken en de toelichting die het daarbij kreeg. Het griffierecht wilde het college wel vergoeden.
De rechtbank deed zonder zitting uitspraak. Als een beroep wordt ingetrokken omdat het bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk aan het beroep is tegemoetgekomen, kan de rechter dat bestuursorgaan in de proceskosten veroordelen. Volgens de rechtbank was dat hier het geval. De gemeente stuurde documenten over het afkoppelen in Bennekom-Oost, waaronder in elk geval een stuk waar het bedrijf in zijn Woo-verzoek om had gevraagd. Bovendien bleek uit een brief van het college zelf dat in de gesprekken was afgesproken dat het bedrijf het beroep zou intrekken als de gemeente in de informatiebehoefte zou voorzien, en dat er dan afspraken over de vergoeding van kosten zouden worden voorgesteld. Dat hetzelfde resultaat misschien ook zonder beroepsprocedure bereikt had kunnen worden, doet daar volgens de rechtbank niets aan af.
Ook de kosten van het bezwaar moet de gemeente vergoeden. Dat kan als het bestreden besluit wordt herroepen wegens een fout van het bestuursorgaan. Formeel is het besluit niet herroepen, maar materieel wel: anders dan in september 2024 werd beslist, heeft het bedrijf alsnog documenten gekregen.
De rechtbank veroordeelde het college van Ede tot betaling van € 1.600 aan proceskosten: € 934 voor het beroep en € 666 voor het bezwaar. Daarnaast moet de gemeente het griffierecht van € 385 vergoeden.
Rechtbank Gelderland · 28 september 2026
Bestuursrecht; Bestuursprocesrecht CBb vernietigt weigering ACM om reisbranche-mails openbaar te maken Een reisondernemer vroeg in juli 2023 aan de Autoriteit Consument & Markt (ACM) om openbaarmaking van documenten over het toezicht op de reisbranche: e-mails en een brief die de toezichthouder had uitgewisseld met de reisbranchevereniging ANVR en de Consumentenbond. De ACM wees die verzoeken af. Na bezwaar bleef de weigering in januari 2024 in stand. Het ging om 100 e-mails en één brief.
De ACM baseerde haar weigering op twee bepalingen uit de Instellingswet Autoriteit Consument en Markt. De stukken van de ANVR en de Consumentenbond mocht zij volgens artikel 7 niet openbaar maken, omdat het gegevens zijn die zij voor haar toezicht heeft verkregen. Haar eigen e-mails hield zij tegen op grond van artikel 12w, in samenhang met artikel 12u. Dat artikel zegt dat openbaarmaking achterwege blijft als die in strijd is of zou kunnen komen met het doel van het toezicht. Volgens de ACM zouden marktpartijen zich terughoudender opstellen bij het delen van informatie als die later openbaar kan worden, en dat schaadt de effectiviteit van haar toezicht.
De rechtbank Rotterdam verklaarde het beroep van de ondernemer op 23 januari 2025 ongegrond. Daartegen stelde de ondernemer hoger beroep in bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Hij vond dat de ACM per passage van elk document had moeten motiveren waarom openbaarmaking het toezicht zou schaden. Ook vond hij dat de rechtbank ten onrechte was voorbijgegaan aan de bredere reikwijdte van zijn tweede verzoek: dat betrof volgens hem ook andere documenten dan e-mails met de ANVR en de Consumentenbond.
Het CBb stuurde de ACM op 17 augustus 2026 een brief met kritische vragen over haar ruime uitleg van artikel 12w. Naar aanleiding daarvan meldde de ACM op 10 september 2026 dat zij 25 van de e-mails toch openbaar kan maken. Daarnaast bleek haar zoekslag naar relevante documenten onvolledig te zijn geweest. Een nieuwe zoekslag had al nieuwe documenten opgeleverd en was nog niet klaar.
Op de zitting van 14 september 2026 erkende de ACM dat haar beslissing op bezwaar voor vernietiging in aanmerking komt. Zij had te lichtvaardig geconcludeerd dat openbaarmaking van die 25 e-mails het toezicht zou schaden, en haar eerste zoekslag was te beperkt. De ACM zei toe alle documenten opnieuw te beoordelen: de eerder gevonden e-mails en de brief, de nieuw gevonden stukken en wat er nog bijkomt. Zij vroeg daarvoor vier maanden.
Omdat de ACM de onrechtmatigheid erkende, slaagt het hoger beroep. Het CBb gaf geen oordeel over de uitleg van de artikelen 7 en 12w, omdat nog onduidelijk is welke documenten er uiteindelijk in beeld komen. Het vernietigde de uitspraak van de rechtbank, verklaarde het beroep tegen de beslissing op bezwaar alsnog gegrond en vernietigde die beslissing.
De ACM moet uiterlijk op 1 februari 2027 een nieuwe beslissing op het bezwaar nemen, met inachtneming van de afspraken die partijen op de zitting hebben gemaakt. Tegen die nieuwe beslissing staat alleen beroep open bij het CBb zelf. De ACM moet bovendien het betaalde griffierecht van € 950 vergoeden en de proceskosten van € 3.736 betalen.
College van Beroep voor het bedrijfsleven · 27 oktober 2026
Bestuursrecht Staat hoeft taxatiewaarde van Paleis Soestdijk niet openbaar te maken, bevestigt Raad van State Voor hoeveel verkocht de Staat Paleis Soestdijk, en wat was het landgoed volgens de Staat zelf minimaal waard? Op die tweede vraag kreeg een man geen antwoord. Hij vroeg het Rijksvastgoedbedrijf op 13 oktober 2022 om een notitie uit 2017 openbaar te maken. Daarin staat de taxatiewaarde van Landgoed Paleis Soestdijk, gebaseerd op een rapport van onderzoeksbureau Ecorys. De minister van Binnenlandse Zaken wilde de bedragen niet vrijgeven.
De Raad van State beoordeelt de zaak in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland van 27 maart 2024. De rechtbank had het beroep van de man tegen de weigering van de minister gegrond verklaard, omdat de belangenafweging aanvankelijk onvoldoende was gemotiveerd. Tijdens de zitting vulde de minister die motivering aan. De rechtbank liet de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit daarom in stand, zodat de weigering overeind bleef. Daartegen kwam de man in hoger beroep. Hij wil alleen nog dat de taxatiewaarde zelf openbaar wordt.
De minister beriep zich op de Wet open overheid (Woo). Die wet maakt informatie van de overheid in beginsel openbaar, tenzij zwaarwegende belangen zich daartegen verzetten. Eén daarvan zijn de economische en financiële belangen van de Staat. Volgens de minister geeft de taxatiewaarde inzicht in de manier waarop de Staat vastgoed taxeert en hoe hij onderhandelt. Marktpartijen zouden dat bij toekomstige transacties in hun voordeel kunnen gebruiken.
De man voerde drie bezwaren aan. Ten eerste was er volgens hem geen democratisch toezicht op de verkoop. Hij wees op een ander Woo-besluit waarin de gemeente Baarn zegt niet over de taxatiewaarde te beschikken. Ten tweede had de minister volgens hem niet echt gewicht gegeven aan het belang van openbaarheid, zoals het belang van burgers om te weten voor hoeveel nationaal bezit werd verkocht. Ook had de minister niet voldoende gemotiveerd waarom de informatie ondanks haar ouderdom van meer dan vijf jaar geheim moest blijven. Ten derde twijfelde hij eraan of uit één taxatiewaarde wel een taxatiemethode is af te leiden. De verkoopprijs was bepaald door het hoogste bod, niet door onderhandelingen, en andere partijen zijn wel open over hun taxatiemethode.
De Afdeling bestuursrechtspraak laat het eerste bezwaar buiten beschouwing als persoonlijk belang van de man en rekent het tot het algemene belang van een goede en democratische bestuursvoering. Dat belang weegt volgens de Raad van State zwaar, ook zonder nadere onderbouwing. Toch is het in dit geval niet doorslaggevend.
De minister heeft op de zitting toegelicht hoe de taxatiewaarde tot stand komt. Er wordt gewerkt met openbare kengetallen over onder meer oppervlakte, staat van het gebouw en bestemming, die in een taxatiemodel worden ingevoerd. Derden kunnen op dezelfde manier taxeren. De Staat voegt daar echter interne toetsingswaarden aan toe, zoals onderhoudskosten die in de miljoenen lopen. Het resultaat is de ondergrens waarvoor de Staat wil verkopen. Wordt dat bedrag openbaar, dan is het verschil met een taxatie door derden zichtbaar. Dat geeft volgens de Afdeling gedeeltelijk inzicht in de verkoopstrategie en het interne afwegingskader van de Staat. Marktpartijen kunnen hun bod dan afstemmen op de ondergrens. Dat het landgoed uniek is, doet daar niet aan af, want voor andere bijzondere objecten van de Staat geldt hetzelfde afwegingskader.
Ook de ouderdom van de notitie, uit 2017, verandert dit niet. Voor informatie ouder dan vijf jaar geldt een verzwaarde motiveringsplicht. De minister heeft voldoende gemotiveerd dat systematiek en strategie niet zijn veranderd en nog steeds worden gebruikt. Bedragen kunnen bovendien worden geïndexeerd en teruggerekend, zodat marktpartijen er nog steeds hun voordeel mee kunnen doen. Het beroep van de man op een uitspraak van de Afdeling van 2 juli 2025 slaagt niet: in die zaak was de motivering te algemeen, hier heeft de minister uitvoerig uitgelegd waarom openbaarmaking de belangen van de Staat kan schaden.
De Afdeling verklaart het hoger beroep ongegrond en bevestigt de uitspraak van de rechtbank, voor zover aangevallen. De minister hoeft de taxatiewaarde van Landgoed Paleis Soestdijk dus niet openbaar te maken en hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 4 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: hoger beroep in Woo-zaak misbruik van recht, man krijgt geen inhoudelijke behandeling Een man vroeg in juli 2022 bij het ministerie van Justitie en Veiligheid om openbaarmaking van stukken op grond van de Wet open overheid (Woo). Zijn drie verzoeken hingen samen met een strafzaak die uit een aangifte van eind 2017 is voortgekomen. Hij wilde weten op grond van welke documenten het Openbaar Ministerie een brief aan een notaris, over de erfenis van zijn ouders, als belaging kon aanmerken. Hij vroeg ook om e-mails, sms-berichten en telefoontjes van twee personen die buiten het strafdossier zouden zijn gebleven, en om stukken over het vermogen van een echtgenote bij een echtscheiding.
De minister wees alle drie de verzoeken af. Volgens het ministerie gaat het om informatie uit een strafdossier of om uitleg over regels die al openbaar zijn in het Wetboek van Strafvordering. Voor strafdossiers gelden bijzondere openbaarmakingsregels, en die gaan voor op de Woo. De minister verwees de man naar artikel 30 van het Wetboek van Strafvordering, waarmee hij kan vragen om kennis te nemen van stukken uit een strafdossier. Het bezwaar van de man tegen de afwijzingen verklaarde de minister op 29 september 2022 ongegrond.
De rechtbank Oost-Brabant oordeelde op 4 juli 2023 dat de minister de verzoeken mocht afwijzen. De rechtbank volgde daarbij de vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State: bijzondere openbaarmakingsbepalingen, zoals die uit het Wetboek van Strafvordering, hebben voorrang op de Woo. De man ging hiertegen in hoger beroep. Hij voerde aan dat hij juist om stukken had gevraagd die niet in het strafdossier zitten en dus wel onder de Woo vallen.
De Afdeling bestuursrechtspraak kwam daar niet aan toe. Ze verwees naar haar uitspraak van dezelfde dag in een andere zaak van deze man. Daarin verklaarde ze zijn hoger beroep niet-ontvankelijk wegens misbruik van het recht om hoger beroep in te stellen. Hij doet herhaaldelijk dezelfde verzoeken, dient een grote hoeveelheid kansloze klachten in en voert veel procedures. Ook levert hij onduidelijke processtukken aan en werkt hij onvoldoende mee. Zijn gedrag in deze zaak past volgens de Afdeling in dat patroon. Van hem mag worden verwacht dat hij weet dat zijn hoger beroep evident geen kans van slagen heeft.
De man had ook gevraagd om prejudiciële vragen te stellen aan de Hoge Raad. De Afdeling zag daarvoor geen aanleiding. Hij had niet aangegeven waarop die vragen gericht zouden moeten zijn en had zijn verzoek niet onderbouwd. Daarom oordeelde de Afdeling dat hij zijn bevoegdheid om hoger beroep in te stellen evident zonder redelijk doel heeft gebruikt.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep niet-ontvankelijk en beoordeelde de inhoud ervan dus niet. De uitspraak van de rechtbank blijft daarmee overeind. De minister hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: gemeente Gemert-Bakel hoeft geen extra Woo-stukken te zoeken in mailbox kabinetschef Een inwoner van De Mortel, gemeente Gemert-Bakel, wil alle correspondentie inzien die de provincie en de gemeente met elkaar hebben gevoerd over zijn dossier. Hij vroeg die stukken op 17 februari 2023 op via de Wet openbare overheid (Woo), de wet waarmee burgers overheidsinformatie kunnen opvragen. Het college van burgemeester en wethouders wees het verzoek af, omdat de gevraagde documenten al openbaar waren.
De man ging in bezwaar. Het college verklaarde dat bezwaar op 14 juni 2023 niet-ontvankelijk. De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep daartegen op 29 maart 2024 gegrond en droeg het college op een nieuw besluit op bezwaar te nemen. Dat deed het college op 14 mei 2024: het bezwaar werd opnieuw ongegrond verklaard, nu met een nadere toelichting over hoe het naar de documenten had gezocht. De rechtbank verklaarde ook het beroep tegen dat nieuwe besluit ongegrond, bij uitspraak van 18 april 2025. Volgens de rechtbank had het college voldoende inzichtelijk gemaakt welke zoekslagen het had verricht.
De man ging in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Zijn kernpunt: de kabinetschef van de provincie had hem zelf verteld dat zij emailberichten naar de gemeente had gestuurd. Die berichten zouden dus bij het college moeten berusten. Ook vond hij dat het college ten onrechte afzag van het inschakelen van een digitaal opsporingsbedrijf, dat volgens hem wel meer documenten zou kunnen vinden.
De Afdeling oordeelde dat de gronden van de man grotendeels een herhaling waren van wat hij al in beroep had aangevoerd. De rechtbank was daar gemotiveerd op ingegaan, en de man had geen redenen genoemd waarom die beoordeling onjuist of onvolledig zou zijn. Wat hij op de zitting vertelde over zijn gesprek met de kabinetschef was volgens de Afdeling bovendien niet concreet genoeg om aannemelijk te maken dat er meer documenten onder het college berusten dan al openbaar zijn gemaakt.
De Afdeling verwees naar een eerdere uitspraak van 25 maart 2026 over een gelijkluidend verzoek van dezelfde man. Daarin zag de Afdeling geen grond om aan te nemen dat de inhoud van de mailbox van de kabinetschef toch onder het college berust, ondanks de toelichting van het college.
De Afdeling verklaarde het hoger beroep ongegrond en bevestigde de uitspraak van de rechtbank. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht