Raad van State bevestigt weigering Amsterdam om meer Woo-documenten over erfpachtbeleid te verstrekken Een Amsterdammer verzocht de gemeente Amsterdam om openbaarmaking van informatie over het beleid rondom onafhankelijke taxatiedeskundigen bij canonherziening aan het einde van een erfpachttijdvak. De gemeente vond 65 documenten die onder het verzoek vielen en maakte die grotendeels openbaar. De verzoeker was er echter van overtuigd dat er meer documenten moesten bestaan en dat de gemeente niet grondig genoeg had gezocht.
De verzoeker diende bezwaar in, maar de gemeente verklaarde dat ongegrond. Hij stapte vervolgens naar de rechtbank Amsterdam, die in januari 2025 zijn beroep ongegrond verklaarde. De rechtbank oordeelde dat de gemeente voldoende had aangetoond dat er niet meer relevante documenten waren en dat de zoekslag deugdelijk was uitgevoerd.
In hoger beroep herhaalde de verzoeker bij de Raad van State zijn eerdere argumenten. Hij stelde onder meer dat de gemeente had moeten zoeken op termen als 'btw', 'depreciatie' en 'canonpercentage', dat er gezocht had moeten worden in back-ups van e-mailboxen van een voormalig wethouder, een voormalig afdelingshoofd en een voormalig grondprijsadviseur, en dat de gebruikte zoektermen hadden moeten worden vermeld. Verder betoogde hij dat de gemeente verplicht was om documenten op te vragen bij de Makelaarsvereniging Amsterdam (MVA) over communicatie die die vereniging met de gemeente had gevoerd.
De Raad van State ging niet mee in deze redenering. Het hoger beroep was grotendeels een herhaling van wat de verzoeker al bij de rechtbank had aangevoerd, en de Afdeling sloot zich aan bij het oordeel van de rechtbank. Over de gevorderde documenten bij de MVA oordeelde de Raad van State dat de Wet open overheid de gemeente daartoe niet verplicht. De bepaling waar de verzoeker zich op beriep, artikel 2.4, eerste lid van die wet, verplicht een bestuursorgaan slechts om documenten die het al onder zich heeft in goede en toegankelijke staat te bewaren. Het bepaalt niet dat bepaalde informatie bij de gemeente zou moeten berusten, en schept dus ook geen grondslag om documenten bij derden zoals de MVA op te eisen.
De Raad van State bevestigde de uitspraak van de rechtbank. De verzoeker krijgt de door hem gevraagde extra documenten niet, en de gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 14 oktober 2026
Bestuursrecht Hof geeft chipbedrijf Axign inzage in privégegevens van oud-medewerker Chipontwerper Axign uit Hengelo en zijn Amerikaanse moederbedrijf Monolithic Power Systems (MPS) vermoedden dat een voormalig werknemer geheime bedrijfsdocumenten had overgezet naar zijn privéapparaten. De man was tot medio 2025 gedetacheerd bij Axign en woonde toen in Enschede, maar is inmiddels teruggekeerd naar de Verenigde Staten. Nadat hij zijn werklaptop had ingeleverd, ontstond bij MPS het vermoeden dat hij interne documenten had overgezet naar zijn iPhone, iPad en een Microsoft Surface laptop. MPS liet daarop in Nederland conservatoir bewijsbeslag leggen op deze apparaten: een deurwaarder maakte forensische kopieën, die in bewaring werden gegeven bij een gespecialiseerd bedrijf.
Om daadwerkelijk inzage te krijgen in die kopieën, vroeg MPS de rechter om de man te veroordelen tot het verstrekken van inzage en afschrift van de betreffende documenten, en om hem te verbieden ze te vernietigen of te delen met anderen. De man verweerde zich met het argument dat op zijn privéapparaten geen andere documenten stonden dan hij nodig had voor een lopend arbeidsgeschil met MPS in de Verenigde Staten, en dat MPS via een Amerikaanse rechter al over zijn apparaten en een forensische kopie daarvan beschikte.
De voorzieningenrechter in eerste aanleg wees alle vorderingen van MPS af, omdat naar haar oordeel onvoldoende feitelijke onderbouwing was gegeven voor het vermoeden dat de man iets onrechtmatigs had gedaan. MPS ging tegen die beslissing in hoger beroep.
In de tussentijd was er in de Amerikaanse procedure wel het een en ander boven water gekomen. Forensisch onderzoek in de VS had op de iPad van de man 1.405 documenten en foto's blootgelegd, waarvan er volgens MPS 112 herleidbaar waren tot interne bedrijfsdocumenten. Twee daarvan bevatten volgens MPS aantoonbaar bedrijfsgevoelige informatie: een presentatie met omzet- en winstcijfers per grote klant, gemarkeerd als vertrouwelijk, en een overzicht van klanten, onderdelen en prijzen. De man betwistte tijdens het hoger beroep niet langer dat deze documenten op zijn iPad stonden, maar hield vol dat hij ze nooit actief had gedownload en dat ze mogelijk automatisch waren binnengehaald door synchronisatie.
Het hof oordeelde dat dit debat over hoe de documenten er precies terecht waren gekomen, er niet toe deed voor de vraag of MPS voldoende belang had bij inzage. Voldoende was dat aannemelijk was geworden dat zich op de privéapparaten van de man bedrijfsgevoelige documenten van MPS bevonden of hadden bevonden, terwijl hij op grond van zijn arbeids- en detacheringsovereenkomst tot geheimhouding verplicht was. Daarmee had MPS het begin van een onderbouwing gegeven van een mogelijke schending van die afspraken, wat voldoende is om recht op inzage te krijgen. Dat MPS in de Verenigde Staten al over bepaalde apparaten en documenten kon beschikken, deed daar niet aan af, omdat het Nederlandse bewijsbeslag ook een laptop omvatte die in de Amerikaanse procedure niet was onderzocht.
Het hof beperkte wel de reikwijdte van de toegestane inzage: zoektermen die uitsluitend bestonden uit de namen van 45 met naam genoemde werknemers mochten niet worden gebruikt om documenten op te sporen. Een tijdens de zitting in hoger beroep alsnog ingebrachte vordering om de man te veroordelen tot vergoeding van de daadwerkelijke, volledige proceskosten wees het hof af omdat die te laat was ingediend. Ook een nieuw verweer dat de laptop eigenlijk van zijn echtgenote zou zijn, liet het hof buiten beschouwing omdat dit nooit eerder naar voren was gebracht. Het gevorderde verbod om documenten te vernietigen of te delen, en het gebod om ze op verzoek te verwijderen, wees het hof af als voorbarig: die vorderingen kunnen pas aan de orde komen nadat de inzage daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.
Het hof vernietigde het vonnis van de voorzieningenrechter en stond MPS alsnog inzage in en afschrift toe van de documenten op de forensische kopie van 6 oktober 2025, onder begeleiding van een deurwaarder en de bewaarnemer, waarbij de man alle noodzakelijke wachtwoorden en toegangscodes moet verstrekken. De proceskosten van de eerste aanleg werden gecompenseerd, maar de man werd, als grotendeels in het ongelijk gestelde partij, veroordeeld in de proceskosten van het hoger beroep.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 1 september 2026
Civiel Recht Woo-verzoek over extreemrechtse accounts bij NCTV: geen extra openheid, wel € 500 voor trage zaak In zijn Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 54 verwees de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) naar extreemrechtse accounts op sociale media. Een man vroeg de minister van Justitie en Veiligheid op 14 september 2021 om alle informatie over die accounts openbaar te maken. Ook wilde hij de correspondentie zien achter de antwoorden op Kamervragen over 'Vizier op Links'. De minister vond eerst 13 documenten en maakte die deels openbaar. Namen, interne e-mailadressen, operationele werkwijzen en persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren bleven weggelakt. Na bezwaar en twee herstelbesluiten in 2023 groeide de lijst tot 33 documenten.
De rechtbank Den Haag verklaarde het beroep van de man op 8 januari 2024 gegrond. Volgens de rechtbank had de minister informatie ten onrechte weggelakt met de enkele vermelding dat die al openbaar was, en onvoldoende uitgelegd waarom hij ook informatie die geen persoonsgegevens bevat had geweigerd ter bescherming van de privacy. De minister moest opnieuw beslissen. Op andere punten kreeg de man ongelijk: een nieuwe inventarislijst was niet nodig, de zoekslag was voldoende en de weigering van interne e-mailadressen en beleidsopvattingen hield stand. De man ging in hoger beroep tegen die uitspraak van de rechtbank Den Haag van 8 januari 2024. Op 23 februari 2024 nam de minister een nieuw besluit, waarin hij geciteerde delen van kranten en socialemediaberichten alsnog openbaar maakte, maar een twitterbericht bleef weigeren. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State behandelde de zaak op 12 mei 2026.
De Afdeling geeft de man op geen enkel punt gelijk. Een inventarislijst is niet verplicht; het gaat erom dat inzichtelijk is welke informatie bij het besluit is betrokken, en dat is hier zo. De minister legde uit dat hij in werkmappen en mailboxen van de betrokken redacteuren, analisten en afdelingen heeft gezocht, ook naar een artikel over een NCTV-medewerker dat de man noemde. De Afdeling vindt die uitleg geloofwaardig. De man onderbouwde niet met concrete gegevens dat er meer documenten of opgeslagen twitterberichten zouden zijn.
Na inzage in de vertrouwelijke stukken oordeelt de Afdeling dat de minister interne e-mailadressen mocht weigeren, omdat openbaarmaking tot misbruik kan leiden. Ook informatie van andere organisaties dan de NCTV mocht geheim blijven. De NCTV is zelf geen inlichtingendienst en is afhankelijk van informatie van binnen- en buitenlandse leveranciers, die zich terughoudender opstellen als zij er niet op kunnen vertrouwen dat hun gegevens vertrouwelijk blijven.
Over de persoonlijke beleidsopvattingen krijgt de man op één punt gelijk in de redenering: de wet wil de ambtenaren beschermen, niet hun opvattingen, en die moeten zo veel mogelijk geanonimiseerd openbaar worden. Toch mocht de minister de passage in een mailwisseling over de Kamervragen weigeren. Het ging om gevoelige persoonlijke duidingen van een NCTV-ambtenaar aan een collega van een ministerie, en openbaarmaking, ook anoniem, kan de vrije gedachtewisseling tussen ambtenaren belemmeren.
Ook het beroep tegen het nieuwe besluit faalt. Krantenberichten zijn al openbaar en hoeven niet opnieuw openbaar gemaakt te worden. Namen uit socialemediaberichten die niet meer voor iedereen toegankelijk zijn, mocht de minister weigeren. Die gegevens werden verspreid in het kader van doxing door extreemrechtse accounts, en vermelding in NCTV-correspondentie vergroot de kans op nieuwe intimidatie.
Wel duurde de procedure te lang. De minister ontving het bezwaarschrift op 18 mei 2022, en voor twee rechterlijke instanties geldt een termijn van vier jaar. Die is met 4 maanden en een week overschreden, geheel door de Afdeling zelf.
De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank en verklaart het beroep tegen het nieuwe besluit ongegrond. De Staat moet de man € 500 schadevergoeding betalen wegens de overschrijding van de redelijke termijn en € 467 aan proceskosten.
Raad van State · 30 september 2026
Bestuursrecht Rechter laat openbaarmaking van stal- en landbouwgegevens van alle boeren door, LTO en NMV vangen bot Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) vroeg in februari 2023 de minister van Landbouw om alle registraties over dieraantallen, stalsystemen, landgebruik en bemesting die boeren jaarlijks via de Gecombineerde opgave aan de overheid doorgeven. Het ging om gegevens per bedrijfslocatie vanaf 1989. De minister wees het verzoek in maart 2025 eerst af, maar besloot na bezwaar van MOB op 17 februari 2026 om vier Excelbestanden openbaar te maken: dieraantallen en staltypen per locatie, landbouwtellingsgegevens over gewassen en grondgebruik, een lijst met vraagcodes en de adressen van de bedrijven.
Vier belangenorganisaties, de varkenshouders van POV, melkveehoudersvakbond NMV, LTO Nederland en bloembollenvereniging KAVB, gingen in beroep en vroegen de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland de openbaarmaking op te schorten tot de bodemzaak is beslist. Het gaat volgens de rechtbank om ongeveer 2000 beroepszaken van agrariërs. MOB nam als derde partij deel.
MOB vond dat de organisaties geen belanghebbende waren en misbruik maakten van procesrecht door tegen beter weten in te procederen om openbaarmaking te vertragen. De voorzieningenrechter volgde dat niet. De organisaties behartigen volgens hun statuten het collectieve belang van boeren, en deze zaak verschilt van eerdere: het verzoek is groter en de landbouwtellingsgegevens zijn nooit eerder beoordeeld.
De organisaties klaagden dat de minister zijn voornemen alleen in de Staatscourant had aangekondigd, met een te korte reactietermijn van twee weken. Omdat de boeren de gegevens grotendeels zelf hadden verstrekt, hoefde de minister volgens de rechter geen zienswijze te vragen, en bij zo'n omvangrijk verzoek is de Staatscourant een geschikt middel. Wel vond de rechter de publicatie onvolledig, omdat die alleen over emissiegegevens van veehouders sprak, terwijl ook akkerbouwers en tuinders geraakt worden. Ook de brief aan de boeren was onjuist en vermeldde ten onrechte bezwaar in plaats van beroep. Die fouten hebben de boeren echter niet zo benadeeld dat de procedure over moet.
Inhoudelijk oordeelde de rechter dat de stalgegevens met dieraantallen en adressen milieu-informatie over emissies zijn. Het Europese Hof van Justitie en de Raad van State leggen dat begrip niet beperkt uit, en de plaats van de uitstoot en het aantal dieren horen daarbij. Dat het om oude gegevens gaat, maakt dat niet anders. Voor emissiegegevens gelden geen weigeringsgronden, dus privacy en veiligheid kan de minister niet meewegen. De landbouwtellingsgegevens zijn ook milieu-informatie, omdat gewasteelt en bemesting het milieu beïnvloeden. Daar moest de minister wel belangen afwegen, maar de organisaties maakten schade aan de concurrentiepositie, privacy of dreiging van sabotage niet concreet. Dat milieuorganisaties de gegevens willen gebruiken voor handhavingsverzoeken, is geen zwaarwegend belang.
De voorzieningenrechter erkende dat openbaarmaking de beroepen vrijwel zinloos maakt, maar dat volgt uit de regel dat beroep geen schorsende werking heeft. Hij wees de verzoeken om een voorlopige voorziening af. De minister mag de Excelbestanden openbaar maken, voor zover dat nog niet is gebeurd. Griffierecht en proceskosten worden niet vergoed.
Rechtbank Midden-Nederland · 2 oktober 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechter verplicht OM namen van artsen in euthanasiebrief aan ouders te geven De ouders van een tienermeisje dat in 2023 overleed door euthanasie, krijgen alsnog de namen te horen van de artsen die een kritische brief over die euthanasie aan het Openbaar Ministerie stuurden. Dat heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag beslist in een kort geding tussen de ouders en de Staat der Nederlanden.
Het meisje overleed op 17-jarige leeftijd door euthanasie wegens ondraaglijk en uitzichtloos psychisch lijden. De Regionale Toetsingscommissie Euthanasie oordeelde dat daarbij zorgvuldig was gehandeld. In mei 2024 ontving het OM een brief met als titel 'ontsporend discours over euthanasie bij psychisch lijden schaadt kwetsbare patiënten', ondertekend door een psychiater en gesteund door dertien andere artsen. De brief noemde de euthanasie van het meisje expliciet en opperde dat verkennend strafrechtelijk onderzoek gedaan zou moeten worden naar de vraag of naasten en de betrokken psychiaters haar hadden beïnvloed in haar keuze, en of zij nog wel volledig in staat was die keuze zelf te maken.
De ouders vinden dat deze suggesties hun eer en goede naam aantasten: in feite wordt hun verweten dat zij hun dochter de dood in hebben gepraat. Zij willen de ondertekenaars daarop kunnen aanspreken, eventueel met een rectificatie, een verklaring voor recht of een schadevergoeding, maar daarvoor moeten zij eerst weten wie de brief hebben ondertekend. Van zes van de veertien artsen kennen zij inmiddels de naam, onder meer omdat een van hen zelf in de NRC over de brief sprak. Het OM weigerde echter de volledige, leesbare brief te verstrekken en beriep zich op de Wet open overheid: het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de ondertekenaars en het goed functioneren van de Staat zouden zwaarder wegen dan het belang van de ouders. Ook een poging via het medisch tuchtcollege, waar de ouders een klacht tegen de artsen hadden ingediend, leverde de namen niet op: de tuchtrechter verklaarde de klachten tegen de onbekend gebleven artsen niet-ontvankelijk omdat ook hij de namen niet van het OM had gekregen.
De voorzieningenrechter volgt de redenering van het OM niet. Weliswaar erkent de rechter dat burgers erop moeten kunnen vertrouwen dat informatie die zij vertrouwelijk aan het OM sturen, ook vertrouwelijk blijft, maar de wet biedt het OM de ruimte om daarop een uitzondering te maken als daarvoor klemmende redenen bestaan. Die redenen zijn er hier wel, oordeelt de rechter. De ouders ondervinden nog altijd ernstige gevolgen van de beschuldigingen in de brief: ze worden op sociale media en zelfs op hun huis- en e-mailadres achtervolgd, voelen zich onveilig en hun rouwproces wordt erdoor overschaduwd. Verder blijkt uit de brief zelf niet dat de ondertekenaars om geheimhouding hebben gevraagd, en heeft het OM de brief al aan de behandelend psychiater van het meisje gestuurd zonder daarbij geheimhouding te eisen.
Omdat het OM onder deze omstandigheden in redelijkheid niet kan weigeren de gevraagde informatie te verstrekken, oordeelt de rechter dat de ouders recht hebben op een volledig leesbare kopie van de brief. De voorzieningenrechter veroordeelt het OM om binnen vijf werkdagen een afschrift van de brief met alle namen van de artsen aan de ouders te verstrekken, en bepaalt dat zij die namen alleen mogen gebruiken om de artsen rechtstreeks aan te schrijven, in een civiele of tuchtrechtelijke procedure te betrekken of aangifte tegen hen te doen. Een dwangsom wordt niet opgelegd, omdat het OM heeft toegezegd het vonnis na te zullen leven. Het OM wordt daarnaast veroordeeld in de proceskosten van € 1.858,94.
Rechtbank Den Haag · 3 september 2026
Civiel Recht