Naar inhoud
Juristi.nl

ECLI:NL:HR:2023:445, Hoge Raad, 24-03-2023, 21/04876 — HR:2023:445

Samenvatting

Ondernemingsrecht. Bestuurdersaansprakelijkheid. Art. 2:248 BW. Onder meer klacht over betekenis van zinsnede uit wetsgeschiedenis dat feitelijke terzijdestelling van formele bestuur vereist is om iemand als feitelijk beleidsbepaler ("beleidsbepaler als ware hij bestuurder”) in zin van art. 2:248 lid 7 BW te kunnen aanmerken.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Betrokken advocaten

mr. J.W. de Jong

eiser

Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn, 'S-GRAVENHAGE

111 uitspraken

K. Aantjes

eiser

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Instantie

Hoge Raad

Zaaknummer

21/04876

Procedure

Cassatie

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • mw. mr. H.M. Wattendorff
  • dhr. prof.mr. M.J. Kroeze
  • dhr. mr.dr. F.R. Salomons
  • mw. prof.dr.mr. C.H. Sieburgh
  • dhr. mr. G.C. Makkink
  • dhr. mr. F.J.P. Lock
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

Hoge Raad vernietigt boete van € 250.000 voor verboden grondverkoop: hof matigde niet onder aflossing

Een B.V. kocht in 2011 van de gemeente Peel en Maas een stuk grond om duurzame woningen te bouwen volgens het 'cradle-to-cradle'-principe. De koopprijs was € 455.000. In de koopovereenkomst stond dat de koper zijn rechten en plichten niet mocht overdragen zonder schriftelijke toestemming van de gemeente. Wie dat toch deed, verbeurde een boete van € 250.000. Het oorspronkelijke bouwplan bleek niet levensvatbaar. Met toestemming van de gemeente verkocht de B.V. twee percelen aan derden. Over de resterende ruim 1.300 vierkante meter grond schreef zij in 2018 aan de gemeente dat een lokale ondernemer daar nieuwbouwwoningen wilde realiseren, en zij vroeg om toestemming voor de overdracht. In juli 2018 mailde zij dat zij ervan uitging dat er geen bezwaren waren als de gemeente niets meer van zich liet horen. Een schriftelijke toestemming kwam er niet. Toch droeg de B.V. de grond op 23 november 2018 over aan een projectontwikkelaar, voor € 195.000 exclusief btw. Direct daarna werd de B.V. ontbonden. De opbrengst kwam terecht bij de beheermaatschappij die bestuurder van de B.V. was. De gemeente stapte naar de rechter tegen die beheermaatschappij en tegen de drie bestuurders daarvan. Zij vorderde € 250.000 schadevergoeding, gelijk aan de contractuele boete. Volgens de gemeente had de beheermaatschappij onrechtmatig gehandeld door actief te bewerkstelligen dat de B.V. haar verplichtingen niet nakwam. De aansprakelijkheid van de bestuurders baseerde zij op een wetsartikel over aansprakelijkheid voor onrechtmatige daden van bestuurders van rechtspersonen. De rechtbank Limburg wees de vordering toe tot € 195.000. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch kende in 2025 het volledige bedrag van € 250.000 toe. In cassatie bij de Hoge Raad voerden de beheermaatschappij en de bestuurders onder meer aan dat het hof de boete had moeten matigen. De wet geeft de rechter de mogelijkheid een afgesproken boete te verlagen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist. Het hof had matiging afgewezen. Het woog daarbij mee dat de beheermaatschappij onrechtmatig jegens de gemeente had gehandeld door de schuld die de B.V. aan haar had, af te lossen. Daarmee ging het hof volgens de Hoge Raad de fout in. De boete is afgesproken tussen de gemeente en de B.V., en alleen die verhouding is van belang bij de vraag of de boete moet worden gematigd. De rechtsverhouding tussen de beheermaatschappij en de gemeente, en een eventuele wettelijke schadeplicht van de beheermaatschappij, speelt bij die beoordeling geen rol. Het hof had dat onderscheid niet gemaakt. De overige klachten van het middel konden niet tot cassatie leiden; de Hoge Raad hoefde dat niet verder te motiveren. De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof 's-Hertogenbosch van 18 maart 2025 en verwijst de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, dat de zaak opnieuw moet behandelen. De gemeente moet de kosten van de cassatieprocedure betalen: € 8.627,40 aan verschotten en € 2.600 voor salaris, met wettelijke rente als zij niet binnen veertien dagen betaalt.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Ondernemingsrecht
Hoge Raad vernietigt arrest over bestuurdersaansprakelijkheid jegens Bank Degroof

De Hoge Raad heeft een arrest van het gerechtshof Amsterdam vernietigd, waarin een bestuurder en zijn holdingvennootschap hoofdelijk aansprakelijk waren gesteld voor een schuld van ruim € 2,7 miljoen aan Bank Degroof. De zaak draait om de afwikkeling van een failliete beleggingsinstelling en de vraag of de bestuurder daarbij de belangen van de bank heeft veronachtzaamd. De beleggingsinstelling Financiële Participaties Amsterdam N.V. (FPA) had in 2007 een krediet van € 2 miljoen gekregen van Bank Degroof. FPA kon de lening niet terugbetalen en werd in 2013 al insolvabel verklaard. In 2015 besloot de aandeelhoudersvergadering tot afwikkeling van FPA. Ondertussen speelde er binnen de FPA-structuur een andere juridische kwestie: een indirecte dochtermaatschappij van FPA, Weaver B.V., had een vordering op een advocatenkantoor dat haar slecht had geadviseerd over een eerdere herstructurering. Die procedure leverde in 2022 een schikking op van € 4,3 miljoen, waarvan het grootste deel naar andere schuldeisers van Weaver ging en niet naar FPA of Bank Degroof. Bank Degroof stapte naar de rechter en stelde de bestuurder van FPA persoonlijk aansprakelijk. De bank verweet hem dat hij haar niet had geïnformeerd over de procedure tegen het advocatenkantoor, terwijl hij wel alles in het werk had gesteld om zijn eigen aansprakelijkheid jegens een andere schuldeiser af te wenden. De rechtbank Amsterdam wees de vordering af, maar het gerechtshof Amsterdam draaide dat vonnis om: het hof oordeelde dat de bestuurder persoonlijk een ernstig verwijt kon worden gemaakt en veroordeelde hem en zijn holdingvennootschap tot schadevergoeding, nader op te maken bij staat. De Hoge Raad is het daar niet mee eens en vernietigt het arrest. De kern van het bezwaar is dat het hof onvoldoende onderscheid heeft gemaakt tussen FPA en haar kleindochtervennootschap Weaver. Het hof ging er ten onrechte van uit dat de bestuurder als indirect bestuurder van FPA verplicht was Bank Degroof te informeren over de procedures en schikking op het niveau van Weaver. Bank Degroof was echter geen schuldeiser van Weaver, maar van FPA. Weaver had haar eigen schuldeisers, Alstonville en het financieringsbedrijf Eikofin, en heeft de opbrengst van de schikking gebruikt om die schulden te betalen. Het hof heeft niet vastgesteld dat Weaver daarmee meer heeft betaald dan haar schuldeisers toekwam. Daarnaast vindt de Hoge Raad het oordeel van het hof over de zogenoemde beperkte betaalautonomie onbegrijpelijk. Het hof redeneerde dat de bestuurder na het afwikkelingsbesluit van 2015 minder vrij was om zelf te bepalen welke schuldeisers hij betaalde. Maar het hof heeft niet vastgesteld dat er na dat besluit betalingen zijn verricht door FPA die daarmee in strijd waren. Ook de kwijtschelding van leningen aan FPA door gelieerde vennootschappen kan niet bijdragen aan het oordeel, nu niet valt in te zien hoe die kwijtschelding de positie van Bank Degroof als schuldeiser heeft verslechterd. Ten slotte is het hof er onvoldoende op ingegaan dat Weaver haar eigen schuld aan Alstonville betaalde met de schikking en dat de bestuurder in de interne verhouding tussen hemzelf en Weaver ook niet hoefde bij te dragen aan die schuld. Het verwijt dat hij met de schikking zijn eigen aansprakelijkheid heeft afgewend, gaat daarmee mank. De Hoge Raad vernietigt het arrest van het gerechtshof Amsterdam en verwijst de zaak naar het gerechtshof Den Haag voor een nieuwe behandeling. Bank Degroof wordt veroordeeld in de proceskosten van het cassatiegeding, begroot op ruim € 3.600.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Ondernemingsrecht
Hoge Raad: medebestuurders bepalen bij tegenstrijdig belang, niet betrokken bestuurder zelf

Een van de meest betwiste vragen in het vennootschapsrecht heeft de Hoge Raad nu definitief beantwoord: wanneer een bestuurder mogelijk een tegenstrijdig belang heeft, is het niet aan hem zelf om te beslissen of hij mag meedoen aan de besluitvorming. Die beoordeling is aan zijn medebestuurders. De zaak draait om Getir B.V., de Nederlandse houdstermaatschappij van de gelijknamige Turkse bezorgdienst. De oprichters — aangeduid als verzoekers — hielden circa 21% van de aandelen en zaten als niet-uitvoerende bestuurders in het bestuur. De grootste financier, Mubadala uit Abu Dhabi, hield circa 29% en had ruim 450 miljoen dollar aan leningen uitstaan, waarvan 350 miljoen dollar direct opeisbaar was. Eind december 2024 stortte de financiële situatie van Getir in. Mubadala weigerde verdere financiering en deed een ultiem aanbod: alle dochterondernemingen, inclusief het lucratieve Turkse kerndeel, zouden worden overgedragen aan Mubadala, in ruil voor kwijtschelding van de schulden. De oprichters hadden eerder een andere regeling afgesproken (de zogenoemde 'Hive-Out'), waarbij zij juist het Turkse deel zouden krijgen. Omdat die afspraken nu niet meer nagekomen konden worden als Getir het nieuwe aanbod van Mubadala zou accepteren, hadden de oprichters-bestuurders een persoonlijk belang dat haaks stond op het belang van de vennootschap. De uitvoerende bestuurders concludeerden op 31 december 2024 dat zowel de door Mubadala als de door de oprichters benoemde niet-uitvoerende bestuurders een tegenstrijdig belang hadden, en namen de besluiten op 7 en 10 januari 2025 zonder hen. Op 7 januari werden de zoons van een van de oprichters ontslagen als bestuurder van de Turkse dochter — een voorwaarde van Mubadala — en op 10 januari stemde het uitvoerend bestuur in met de transactie. Een aandeelhoudersvergadering keurde de besluiten later goed met ruim 59% van de stemmen. De oprichters stapten naar de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam en vroegen onder meer om vernietiging van de besluiten en schorsing van het stemrecht van Mubadala. De Ondernemingskamer wees alle verzoeken op 24 januari 2025 af. Zij oordeelde dat de uitvoerende bestuurders op goede gronden hadden vastgesteld dat de oprichters-bestuurders een tegenstrijdig belang hadden en dat dit ook expliciet met hen was besproken op 31 december. In cassatie stelden de oprichters dat de Ondernemingskamer het recht had miskend. Volgens hen was het in beginsel aan de betrokken bestuurder zelf om te beoordelen of hij een tegenstrijdig belang had. Alleen als daar geen overeenstemming over kon worden bereikt, zou de rechter moeten beslissen — en dan op verzoek van de bestuurders die hun collega willen uitsluiten, niet andersom. De Hoge Raad verwerpt dit standpunt uitdrukkelijk. In een bestuur zonder raad van commissarissen ligt het op de weg van de bestuurder met een mogelijk tegenstrijdig belang om daarover zo open mogelijk te zijn en dit te melden aan zijn medebestuurders. Als er vervolgens verschil van inzicht bestaat, is het niet aan de betrokken bestuurder zelf, maar aan de overige bestuurders om te beslissen of er sprake is van een tegenstrijdig belang en of de betrokken bestuurder moet worden uitgesloten van de besluitvorming. Dit geldt ook als de betrokken bestuurder zijn mogelijke tegenstrijdige belang helemaal niet zelf heeft gemeld. De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep van de oprichters en veroordeelt hen in de proceskosten: 905 euro aan verschotten en 2.200 euro aan salaris voor Getir's advocaten, te vermeerderen met wettelijke rente als niet binnen veertien dagen betaald.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Ondernemingsrecht
Hoge Raad verwerpt cassatieberoep minderheidsaandeelhouder ICTS International over wanbeleid

Een minderheidsaandeelhouder van ICTS International N.V., een bedrijf gevestigd op Schiphol dat wereldwijd luchtvaart- en luchthavenbeveiliging verzorgt voor circa 10.000 werknemers, probeerde via de rechter een wanbeleidsoordeel af te dwingen. Hij richtte zich op beslissingen die ICTS in mei en juni 2019 had genomen: een aandelenuitgifte aan commissarissen en senior management tegen een lage prijs, en een verlaging van de conversieprijs voor een deel van een grote lening aan meerderheidsaandeelhouder Spencer Corporation. De onderzoeker die eerder door de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam was benoemd, stelde in zijn verslag van november 2023 vast dat de besluitvorming in 2019 ernstige gebreken vertoonde, zowel formeel als inhoudelijk. De aandelen waren uitgegeven zonder dat de raad van commissarissen daartoe bevoegd was aangewezen, er was geen onafhankelijke waardering gemaakt van de vennootschap, en de minderheidsaandeelhouders waren benadeeld doordat de uitgifteprijs te laag was. Toch wees de Ondernemingskamer het verzoek van de aandeelhouder af. De redenering: ICTS had inmiddels een uitgebreide hersteloperatie doorgevoerd. Functionarissen die aandelen hadden gekregen, stortten aanvullende bedragen, de raad van commissarissen werd uitgebreid met onafhankelijke leden met kennis van Nederlands recht, en ICTS sloot overeenkomsten om de aandelen uit de gewraakte uitgifte terug te kopen zodra de wettelijke balanstest dat toestaat. De Ondernemingskamer oordeelde dat de gebreken weliswaar onjuist beleid opleverden, maar geen wanbeleid. Een wanbeleidsoordeel zou ICTS bovendien ernstig kunnen schaden: het bedrijf is actief in sectoren waar stabiliteit en betrouwbaarheid essentieel zijn, ook bij buitenlandse overheden en contractspartijen die een dergelijke uitspraak verkeerd zouden kunnen interpreteren. In cassatie betoogde de minderheidsaandeelhouder dat de Ondernemingskamer bij ernstige formele én materiële gebreken altijd verplicht is wanbeleid vast te stellen, ongeacht herstelmaatregelen achteraf. De Hoge Raad verwierp die redenering. Wanneer een rechtens te respecteren belang bij het verzoek ontbreekt, mag de Ondernemingskamer afzien van een wanbeleidsoordeel. Daarbij mag zij rekening houden met maatregelen die zijn genomen na de eerste uitspraak in de enquêteprocedure. Er is geen rechtsregel die verplicht tot een wanbeleidsoordeel puur op grond van de ernst van de gebreken, los van de vraag of zo'n oordeel nog een zinvol doel dient. De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep en veroordeelde de minderheidsaandeelhouder in de proceskosten, begroot op € 905,-- aan verschotten en € 2.200,-- voor salaris aan de zijde van ICTS.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Ondernemingsrecht
Hoge Raad verwerpt cassatie Libra International in aandeelhoudersgeschil

Libra International B.V. en een medeaandeelhouder probeerden via de Hoge Raad een eerder oordeel van het gerechtshof Amsterdam te laten vernietigen. Die poging strandde op 13 maart 2026, toen de Hoge Raad het cassatieberoep verwierp. De zaak speelt zich af in een geschil dat zijn oorsprong vindt bij de rechtbank Amsterdam, waar in 2023 twee beschikkingen werden afgegeven. Het hof Amsterdam deed daarna uitspraak in mei 2024 en in maart 2025. Libra International B.V. en haar medeverzoeker gingen vervolgens in cassatie tegen de beschikking van het hof van 18 maart 2025. Aan de andere kant stond naast een individuele verweerder ook de Stichting Continuïteit Libra International, samen met twee andere verweerders. De Hoge Raad beoordeelde de klachten die Libra c.s. aanvoerden tegen het hofbeschikking, maar vond daarin geen grond voor vernietiging. De klachten kunnen het cassatieberoep niet dragen, aldus de Hoge Raad. Omdat de zaak geen vragen opwerpt die van belang zijn voor de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling, hoeft de Hoge Raad zijn oordeel niet nader te motiveren. Dit is een wettelijke mogelijkheid die de Hoge Raad regelmatig toepast bij zaken die weliswaar voor partijen van groot belang zijn, maar geen principiële rechtsvragen bevatten die een uitgebreide motivering rechtvaardigen. De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep en veroordeelde Libra c.s. in de proceskosten. Aan de zijde van de hoofdverweerder worden de kosten begroot op € 375,-- aan verschotten en € 1.800,-- aan salaris voor de advocaat, te vermeerderen met de wettelijke rente als betaling uitblijft binnen veertien dagen. Aan de zijde van de overige verweerders worden de kosten op nihil gesteld, omdat zij geen verweerschrift hebben ingediend.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Ondernemingsrecht