Naar inhoud
Juristi.nl

Hoge Raad vernietigt arrest over Dexia-zaak wegens schending van het recht op wederhoor — HR:2026:414

effectenlease / schending recht op wederhoor in cassatie

Eiser / verzoeker

Dexia Nederland B.V.

VS

Verweerder / gedaagde

de afnemer

De Hoge Raad vernietigt het arrest van het gerechtshof Amsterdam en verwijst de zaak naar het gerechtshof Den Haag; de afnemer wordt veroordeeld in de cassatiekosten van € 3.609,72.

  • Het hof Amsterdam schond het recht op wederhoor (art. 19 Rv) door zijn oordeel te baseren op producties van de afnemer waarop Dexia niet kon reageren.
  • Het feit dat dezelfde producties in een andere Dexia-zaak waren overgelegd en Dexia daar wel op had kunnen reageren, herstelt de schending in de onderhavige procedure niet.
  • De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof Amsterdam en verwijst de zaak naar het hof Den Haag voor een nieuwe inhoudelijke behandeling.
  • De Hoge Raad laat onbehandeld of Dexia aansprakelijk is voor schade door advisering door tussenpersonen zonder vergunning; dat oordeel wordt opnieuw gemaakt door het verwijzingshof.

Samenvatting

De Hoge Raad heeft een arrest van het gerechtshof Amsterdam in een Dexia-effectenleasezaak vernietigd. De reden is een ernstige procedurefout: het hof baseerde zijn oordeel op stukken die de wederpartij had ingediend, zonder Dexia de kans te geven daarop te reageren. Daarmee schond het hof het beginsel van hoor en wederhoor, een fundamenteel processueel recht.

De zaak draait om twee effectenleaseovereenkomsten die via een tussenpersoon tot stand kwamen tussen Dexia en een particuliere afnemer. Het hof oordeelde eerder dat de tussenpersoon de afnemer had geadviseerd, terwijl hij daarvoor niet beschikte over de verplichte vergunning. Dexia wist dit of had het moeten weten, aldus het hof. Op grond daarvan had het hof bepaald dat Dexia de schade van de afnemer volledig moest vergoeden.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

Het hof had de zaak behandeld als onderdeel van een groep van 188 Dexia-zaken. In 2016 vond een gezamenlijke zitting plaats. Daarna kregen partijen de gelegenheid te reageren op een uitspraak van de Hoge Raad uit 2022. Dexia deed dat op 20 juni 2023. De afnemer diende op 18 juli 2023 een akte in, met verwijzing naar een pakket van 42 producties dat eerder in een andere Dexia-zaak was overgelegd. Kort daarna wees het hof einduitspraak, waarbij het zich uitdrukkelijk baseerde op die producties en de daarop gebaseerde stellingen.

Dexia klaagde in cassatie dat het nooit de gelegenheid had gekregen op die stukken en stellingen te reageren. Dat klopt, oordeelt de Hoge Raad. Het recht op wederhoor, neergelegd in artikel 19 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, brengt mee dat een partij altijd moet kunnen reageren op wat de andere partij inbrengt, voordat de rechter daarop een oordeel baseert. Het hof had dat nagelaten.

Dat de producties eerder waren gebruikt in een andere Dexia-zaak maakt dit niet anders. Het feit dat Dexia in die andere zaak op dezelfde stukken heeft kunnen reageren, betekent niet dat haar recht op wederhoor in de onderhavige procedure daarmee is gewaarborgd. Het hof had moeten zorgen dat Dexia ook in deze concrete zaak de kans kreeg te reageren, of had moeten vaststellen dat Dexia van dat recht uitdrukkelijk afstand had gedaan. Niets wees daarop.

De Hoge Raad vernietigt het arrest van het gerechtshof Amsterdam en verwijst de zaak naar het gerechtshof Den Haag voor een nieuwe behandeling. De afnemer wordt veroordeeld in de kosten van de cassatieprocedure, begroot op € 1.009,72 aan verschotten en € 2.600 aan salaris voor Dexia's advocaten, te vermeerderen met wettelijke rente als de afnemer niet binnen veertien dagen betaalt.

Betrokken advocaten

mr. T.T. van Zanten

eiser

Wijn & Stael Advocaten, UTRECHT

130 uitspraken
mr. E.E. Neele

eiser

Wijn & Stael Advocaten, UTRECHT

9 uitspraken
mr. D. Rijpma

verweerder

Rijpma Cassatie & Litigation, 'S-GRAVENHAGE

353 uitspraken

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Instantie

Hoge Raad

Zaaknummer

24/03667

Procedure

Cassatie

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • mw. mr.drs. A.E.B. ter Heide
  • dhr. prof.mr. S.J. Schaafsma
  • dhr. mr. C.E. du Perron
  • dhr. mr. F.J.P. Lock
  • dhr. mr. J. Schaaf
  • dhr. prof.mr. M.H. Wissink
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

HR:2026:1906
Hoge Raad·
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht
Hoge Raad legt kartelzaak spanstaal voor aan EU-Hof over aansprakelijkheid van moederbedrijven

Moet een moederbedrijf dat maar een deel van de kartelperiode bij de kartelonderneming hoorde, toch opdraaien voor de schade over de hele periode? Die vraag legt de Hoge Raad voor aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Aanleiding is het spanstaalkartel, waarin staalproducenten van 1984 tot 2002 prijzen, volumes en klanten onderling verdeelden. Spanstaal is gekrulde staaldraad die in beton wordt verwerkt, onder meer in spoorbielzen. De Europese Commissie stelde de inbreuk in 2010 bij onherroepelijk besluit vast. De Duitse spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn en een aantal dochterondernemingen eisten schadevergoeding van de karteldeelnemers, waaronder Nedri Spanstaal, ArcelorMittal, DWK Drahtwerk Köln en hun moederbedrijven. Deutsche Bahn kocht spanstaal voor spoorbielzen en andere bouwwerken bij het Duitse spoorwegennet, deels via leveranciers die hun vorderingen aan haar hebben overgedragen. De rechtbank Limburg wees de vorderingen af wegens verjaring. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch oordeelde anders: in een eindarrest van 30 januari 2024 verklaarde het de karteldeelnemers hoofdelijk aansprakelijk en verwees het de zaak naar de schadestaatprocedure, waarin de hoogte van de schade nog moet worden vastgesteld. Daartegen zijn drie cassatieberoepen ingesteld, met incidenteel beroep van Deutsche Bahn. Voor het eerdere verloop wijst de Hoge Raad ook op de tussenarresten van het hof van 28 januari 2020 en 27 juli 2021. De karteldeelnemers voerden onder meer aan dat het hof op ontoelaatbare wijze van koers was veranderd. In het tussenarrest van 27 juli 2021 had het hof gevraagd om concrete transactiegegevens en leek het de schade zelf te willen begroten. In het eindarrest oordeelde het hof dat naar Duits recht voor aansprakelijkheid volstaat dat de eiser producten kocht die onder de inbreuk vallen. Volgens de Hoge Raad had het hof in het tussenarrest niet zonder voorbehoud beslist dat individuele transacties al in de hoofdprocedure moesten worden aangetoond. Het partijdebat over het Duitse recht en de verwijzing naar de schadestaatprocedure was op de zitting aan de orde geweest, dus van een verrassingsbeslissing was geen sprake. Ook de klacht dat het hof de zaak niet mocht verwijzen, strandt: de uitleg van het Duitse recht kan in cassatie niet worden getoetst, en op basis daarvan stond de grondslag van aansprakelijkheid vast en was de mogelijkheid van schade aannemelijk. Het dictum moet zo worden gelezen dat de leverancier Norddeutsche Logistik und Baustoff mede onder 'Durtrack' valt. De kern van de uitspraak is de aansprakelijkheid van de moederbedrijven. Het kartelbesluit noemt per onderneming de periode waarin elk concernonderdeel meedeed. Hit Groep, de moeder van Nedri, hoorde bijvoorbeeld van 1998 tot begin 2002 bij de kartelonderneming, terwijl het kartel in 1984 begon. ArcelorMittal SA zat er pas vanaf 1999, voor een deel van de onderneming zelfs pas vanaf 2002. De moederbedrijven stellen dat zij alleen hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de periode waarin zij tot de onderneming behoorden. Uit eerdere arresten van het Europese Hof (Skanska en Sumal) zou ook het tegendeel kunnen volgen: dat iedere entiteit die ooit deel uitmaakte van de onderneming, voor alle schade veroorzaakt door die onderneming opdraait. De Hoge Raad vindt het antwoord niet zo duidelijk dat het zelf kan beslissen. De Hoge Raad is daarom voornemens aan het Hof van Justitie te vragen of het Unierecht, in het bijzonder het begrip 'onderneming' in artikel 101 VWEU, meebrengt dat de hoofdelijke aansprakelijkheid van zo'n entiteit zich uitstrekt tot de gehele inbreukperiode, of dat die aansprakelijkheid op enigerlei wijze beperkt is. Voor DWK en Saarstahl is die vraag niet relevant: zij hebben exact dezelfde periode aan het kartel deelgenomen, zodat hun klacht bij gebrek aan belang niet slaagt. De incidentele klacht van Deutsche Bahn, dat de schadestaatrechter moet uitgaan van één enkele kartelschadevordering in plaats van een vordering per transactie, leidt eveneens niet tot cassatie. Het hof heeft nog niet bindend bepaald hoe de schade in de schadestaatprocedure wordt begroot. Die begroting moet wel plaatsvinden met inachtneming van het Europese doeltreffendheidsbeginsel, dat voorkomt dat nationale regels een schadeclaim praktisch onmogelijk of uiterst moeilijk maken. De Hoge Raad heeft nog niet definitief beslist. Hij verwijst de zaken naar de rolzitting van 18 december 2026, zodat partijen zich kunnen uitlaten over het voornemen om de prejudiciële vraag te stellen en over de geformuleerde vraag. De overige klachten in de principale beroepen verwerpt hij zonder nadere motivering.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht
Hoge Raad wijst verzoek Stichting Polishouders Conservatrix af om toe te treden tot cassatiezaak over herroeping overdrachtsplan

De Stichting Polishouders Conservatrix wilde in een cassatieprocedure bij de Hoge Raad worden toegelaten als belanghebbende partij. Die cassatieprocedure gaat over een poging van Conservatrix Groep om een rechterlijke beschikking uit 2017 te herroepen. In die beschikking werd een overdrachtsplan goedgekeurd waarbij alle aandelen in de verzekeraar Conservatrix voor één euro overgingen op Trier Holding. Conservatrix Groep stelt dat De Nederlandsche Bank destijds bedrog heeft gepleegd. De rechtbank Amsterdam oordeelde eerder, in februari 2026, dat er inderdaad sprake was van bedrog door DNB, maar dat de aard van de beschikking zich toch verzet tegen herroeping. Conservatrix Groep werd daarom niet-ontvankelijk verklaard. DNB ging daartegen in cassatie. De Stichting Polishouders Conservatrix, opgericht in 2022 om de belangen van polishouders te behartigen, verzocht de Hoge Raad haar in deze cassatieprocedure toe te laten als belanghebbende. Wie niet in een eerdere instantie heeft meegedaan, mag in cassatie in beginsel niet alsnog meedoen. Een uitzondering geldt als iemand buiten zijn schuld ontbrak in de vorige procedure, bijvoorbeeld doordat hij niet was opgeroepen. De Hoge Raad oordeelt echter dat de Stichting die uitzondering niet toekomt. Als belanghebbende bij een herroepingsprocedure kan alleen worden aangemerkt wie al partij of belanghebbende was in de oorspronkelijke procedure die leidde tot de te herroepen beschikking. De beschikking waarvan herroeping wordt gevraagd dateert van 15 mei 2017. De Stichting bestond toen niet: zij werd pas op 13 maart 2022 opgericht. Al om die reden kan zij geen belanghebbende zijn in de herroepingsprocedure bij de rechtbank, en daarmee ook niet in de cassatieprocedure. De Hoge Raad wijst het verzoek van de Stichting af en veroordeelt haar in de proceskosten: € 800 voor salaris aan de kant van DNB en € 800 aan de kant van Conservatrix Groep. De hoofdzaak, het cassatieberoep van DNB, wordt voortgezet en verwezen naar 23 oktober 2026 voor het bepalen van de datum voor schriftelijke toelichtingen.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht
Hoge Raad verwerpt cassatieberoep over vastgoedgeschil met Stichting WaardeVastgoed Holland V.

Een investeerder probeerde via een cassatieprocedure bij de Hoge Raad een eerder arrest van het gerechtshof Den Haag aan te vechten. Die zaak draaide om een geschil met Stichting WaardeVastgoed Holland V., de commanditaire vennootschap WaardeVastgoed Holland V C.V. en Orabel B.V. De rechtbank Den Haag had de zaak in 2023 in twee vonnissen behandeld. Daarna tekende de investeerder hoger beroep aan bij het gerechtshof Den Haag, dat op 1 april 2025 arrest wees. Omdat de investeerder het ook met dat arrest niet eens was, diende hij een cassatieberoep in bij de Hoge Raad. Alleen de stichting liet zich daarin verweren; de C.V. en Orabel verschenen niet in deze procedure. De Hoge Raad beoordeelde de klachten die de investeerder tegen het arrest van het hof indiende. Dat deed de Raad op een beperkte manier: wanneer de klachten geen vragen opwerpen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht, hoeft de Hoge Raad zijn oordeel niet toe te lichten. Dat is hier het geval. De Hoge Raad stelde vast dat de klachten hoe dan ook niet tot vernietiging van het arrest kunnen leiden, maar werkte dat inhoudelijk niet verder uit. De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep en veroordeelde de investeerder in de proceskosten. Die kosten worden aan de kant van de stichting begroot op € 905,-- aan verschotten en € 2.200,-- voor salaris, te vermeerderen met wettelijke rente als niet binnen veertien dagen wordt betaald.

Hoge Raad·
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht
HR:2026:1634
Hoge Raad·
Civiel Recht; Burgerlijk Procesrecht