ECLI:NL:HR:2026:663, Hoge Raad, 17-04-2026, 25/04369 — HR:2026:663
Samenvatting
Art. 81 lid 1 RO. Art. 1:6 lid 1 Wvggz. Was rechtbank relatief bevoegd? Art. 6:1 lid 1 Wvggz. Kon rechtbank ervan uitgaan dat betrokkene niet bereid is zich te doen horen?
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
Hoge Raad: Eigen Haard mocht huurders na drugssluitingen uitzetten
Hoge Raad · Civiel Recht
Hoge Raad: Ghanees kind polygame vader krijgt geen Nederlands paspoort
Hoge Raad · Civiel Recht; Internationaal Privaatrecht
ECLI:NL:HR:2025:1804, Hoge Raad, 28-11-2025, 24/04394
Hoge Raad · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:HR:2025:1540, Hoge Raad, 10-10-2025, 24/01511
Hoge Raad · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Hoge RaadRechtsgebied
Civiel Recht; Personen- En FamilierechtZaaknummer
25/04369
Procedure
Artikel 81 RO-zaken
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- dhr. mr. C.E. du Perron
- dhr. mr. G.C. Makkink
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een vrouw kreeg van de rechtbank Gelderland een zorgmachtiging voor zes maanden, een rechterlijk bevel waarmee iemand verplichte zorg kan krijgen. Daaronder vielen het beperken van haar bewegingsvrijheid en opname in een accommodatie. De officier van justitie in het arrondissement Oost-Nederland had die machtiging gevraagd. Het verzoekschrift kwam op 5 december 2025 binnen bij de rechtbank. De rechtbank hield de mondelinge behandeling op 9 januari 2026 en verleende diezelfde dag de zorgmachtiging, die liep tot en met 9 juli 2026. De vrouw ging in cassatie, een procedure bij de Hoge Raad waarin alleen wordt getoetst of de rechter het recht goed heeft toegepast. Zij voerde aan dat de rechtbank te laat had beslist. De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) schrijft voor dat de rechter uiterlijk drie weken na ontvangst van het verzoekschrift uitspraak doet. Volgens haar was de vrijheidsontneming daardoor niet tot stand gekomen 'in accordance with a procedure prescribed by law', zoals artikel 5 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) vereist. De Hoge Raad stelt vast dat de beslistermijn inderdaad is overschreden. Die verstreek op maandag 29 december 2025, omdat vrijdag 26 december een feestdag was en de twee dagen erna in het weekend vielen. De rechtbank besliste elf dagen later, op 9 januari 2026. Daaraan verbindt de wet volgens de Hoge Raad geen gevolgen. Een overschreden termijn betekent niet dat de rechter zijn bevoegdheid verliest om een zorgmachtiging te verlenen. De rechtbank was op 9 januari 2026 dus nog bevoegd om de machtiging af te geven. De Hoge Raad wijst ook het uitgangspunt van het middel af dat elke overschrijding van de termijn een schending van artikel 5 EVRM oplevert. Dat is in zijn algemeenheid onjuist. In deze zaak is volgens de Hoge Raad geen sprake van een 'gross or obvious irregularity' in de procedure, en evenmin van willekeur bij de vrijheidsontneming. De vrouw kreeg bovendien pas verplichte zorg nadat de rechter de machtiging had verleend, en dat past bij het stelsel van de Wvggz. Advocaat-Generaal Drijber adviseerde in zijn conclusie om het cassatieberoep te verwerpen, en de Hoge Raad volgt dat advies. De Hoge Raad verwerpt het beroep, zodat de zorgmachtiging van de rechtbank Gelderland van 9 januari 2026 in stand blijft.
Een man in de psychiatrie kreeg op 23 juni 2025 een zorgmachtiging, een rechterlijke toestemming om verplichte zorg te verlenen. Pas op 12 augustus 2025 kreeg hij voor het eerst verplichte zorg. Een paar dagen later vroeg de officier van justitie om de machtiging uit te breiden met 'insluiten', het opsluiten van de patiënt in een kamer als de situatie escaleert. De rechtbank Rotterdam willigde dat verzoek op 18 augustus 2025 in. De man ging daartegen in cassatie. Het beroep richt zich in cassatie tegen die beschikking van de rechtbank Rotterdam van 18 augustus 2025. De Hoge Raad behandelde de zaak met een advies van de advocaat-generaal, die had geadviseerd de beschikking te vernietigen en de zaak terug te wijzen. De man voerde twee bezwaren aan. Het eerste ging over de termijn. De wet bepaalt dat de officier van justitie een zorgmachtiging binnen twee weken ten uitvoer moet leggen. Volgens de man was die termijn ruimschoots overschreden, zodat de machtiging was vervallen en dus ook niet meer kon worden uitgebreid. De Hoge Raad wijst dat bezwaar af, om twee redenen. Ten eerste telt voor de termijn niet het moment waarop de zorgaanbieder voor het eerst daadwerkelijk zorg verleent, maar het moment waarop hij een afschrift van de machtiging heeft ontvangen en kan beginnen. Dat afschrift was op 30 juni 2025 verzonden, ruim binnen twee weken. Ten tweede vervalt een machtiging niet door een overschreden termijn: de wet somt precies op in welke gevallen een zorgmachtiging vervalt, en te late tenuitvoerlegging hoort daar niet bij. Het tweede bezwaar slaagt wel. Bij een verzoek om een zorgmachtiging te wijzigen moeten naast de gewone stukken ook de bestaande machtiging en de stukken die daaraan ten grondslag lagen worden meegestuurd, aangevuld met een actualisering voor de nieuwe vorm van verplichte zorg. Die onderliggende stukken ontbraken hier. Het Openbaar Ministerie had in het verzoekschrift geschreven dat het door verstoringen niet in staat was ze te leveren en dat de rechtbank kon bellen als ze nodig waren. Dat is volgens de Hoge Raad onvoldoende. De rechtbank had zelf moeten zorgen dat zij de stukken alsnog kreeg, of moeten uitleggen waarom zij zonder die stukken kon beoordelen of het verzoek toewijsbaar was. Dat laatste had de rechtbank niet gedaan. De Hoge Raad vernietigt daarom de beschikking van de rechtbank Rotterdam van 18 augustus 2025 en wijst de zaak terug naar die rechtbank voor verdere behandeling en beslissing.
Een stel dat in 1993 trouwde, ging na ruim dertig jaar uit elkaar. Voor het huwelijk hadden zij huwelijkse voorwaarden laten opmaken waarin elke gemeenschap van goederen is uitgesloten, maar waarin ook staat dat zij elk jaar het deel van hun netto-inkomen dat niet aan de huishouding is besteed, eerlijk moeten delen. Dat jaarlijkse delen is tijdens het huwelijk nooit gebeurd. Bij de scheiding ontstond daarom ruzie over wat er nog verrekend moest worden, en over de verdeling van een gezamenlijk gekochte sloep en een eiland met blokhut dat op naam van de man staat. De rechtbank Den Haag sprak de echtscheiding uit en regelde de afwikkeling van het huwelijksvermogen. De vrouw ging daartegen in hoger beroep. Zij vroeg het hof onder meer om het vermogen van de man te beschrijven en vast te stellen hoeveel overgespaard inkomen er was en welk deel haar toekwam. Bij een aanvullend verzoekschrift voegde zij toe dat het eiland met blokhut, die zij op € 775.000 waardeert, in die berekening moest worden meegenomen. Ook wilde zij dat de sloep aan haar werd toebedeeld. Het gerechtshof Den Haag wees die verzoeken af. Volgens het hof had de vrouw haar vordering onvoldoende uitgewerkt: zij noemde geen concreet bedrag en liet geen vermogensbeschrijving van de man zien. Het hof vond dat het door de manier van procederen onmogelijk was een rechtvaardig oordeel te vormen. Over de sloep oordeelde het dat de man niet had aangetoond dat hij een vergoeding van de vrouw kon eisen. Het hof waardeerde de sloep op € 17.000 en bepaalde dat de man de vrouw € 8.500 moest betalen. Het bewijsaanbod van de vrouw, waarbij zij familieleden als getuigen wilde laten horen, wees het hof af als niet relevant. Beide partijen gingen in cassatie. De Hoge Raad geeft de vrouw gelijk op meerdere punten. De rechtbank had in eerste aanleg wel degelijk een oordeel gegeven over de vermogensbestanddelen, op basis van wat de man had gesteld en wat de vrouw daarop had gezegd. In hoger beroep had de vrouw daar gemotiveerd bezwaar tegen gemaakt, in de grieven 3 tot en met 5. Die grieven had het hof moeten behandelen, ook als de vrouw nog altijd geen eigen vermogensoverzicht had overgelegd. Ze konden immers tot andere oordelen leiden over de afzonderlijke vermogensbestanddelen en dus over de omvang van wat verrekend moet worden. Ook het nader uitgewerkte verzoek over het eiland met blokhut is volgens de Hoge Raad niet kenbaar beslist. Het hof noemde dat verzoek wel, maar wees het alleen af met de algemene formule dat het meer of anders verzochte wordt afgewezen. Daardoor kan ook het oordeel dat het bewijsaanbod niet relevant was niet blijven staan. Zodra de grieven alsnog worden beoordeeld, is niet te begrijpen waarom het horen van getuigen over de stellingen van de vrouw overbodig zou zijn. Ook het incidentele beroep van de man slaagt. Hij had gesteld dat hij een derde van de koopsom van de sloep betaalde uit een voorschot op de erfenis van zijn moeder, en dat dit deel buiten de verrekening moet blijven. Hij verwees daarvoor naar bankafschriften die beide partijen in het geding hadden gebracht. Het hof heeft volgens de Hoge Raad niet duidelijk gemaakt waarom die stelling niet volstaat, en is verder niet kenbaar op zijn stellingen ingegaan. Daarmee is die beslissing onvoldoende gemotiveerd. De Hoge Raad vernietigt daarom de beschikking van het gerechtshof Den Haag van 24 september 2025, zowel in het principale als in het incidentele beroep. De zaak wordt verwezen naar het gerechtshof Amsterdam, dat de verrekening en de verdeling van de sloep opnieuw moet beoordelen. De overige klachten van het middel leiden niet tot cassatie.