Procureur-generaal concludeert tot vernietiging in geschil over goud na echtscheiding — PHR:2026:449
bewijslastverdeling bij verdeling goud na echtscheiding
Eiser / verzoeker
de man (verzoeker tot cassatie)
Verweerder / gedaagde
de vrouw (verweerster in cassatie)
Procureur-generaal concludeert tot vernietiging van de hofbeschikking en verwijzing naar een ander hof wegens onjuiste bewijslastverdeling.
- Het hof legde de bewijslast voor de stelling dat het goud in de echtelijke woning was achtergelaten bij de man, maar de procureur-generaal oordeelt dat dit een grondslagverweer is waarvan de bewijslast bij de vrouw ligt.
- Een bevrijdend verweer vereist een beroep op een rechtsgevolg dat los staat van de grondslag van het verzoek; de ontkenning dat men het goud bezit valt daar niet onder.
- De bewijslast voor de stelling dat de man het goud nog onder zich heeft, rust op grond van art. 150 Rv op de vrouw als verzoekende partij.
- Het hof stelde het gewicht van het goud schattenderwijs vast op 200 gram 24-karaats goud, omdat de door de vrouw overgelegde taxatie van ruim 1.133 gram onvoldoende was onderbouwd.
- Na verwijzing moet een ander hof opnieuw beoordelen of sprake is van een voldoende gemotiveerde betwisting door de man en of de vrouw haar stelplicht heeft vervuld.
Samenvatting
Een Turks-Nederlands echtpaar ruziede na hun scheiding over wie de beschikking heeft over goud dat zij jarenlang gezamenlijk in een safeloket bewaarden. In februari 2022, ruim een maand voordat hij het echtscheidingsverzoek indiende, haalde de man het goud uit de kluis en stelde de vrouw daarvan op de hoogte via een foto op WhatsApp. Daarna zei hij het goud in de voormalige echtelijke woning te hebben achtergelaten. De vrouw betwistte dat en stelde dat de man het goud gewoon onder zich houdt.
Het hof Den Haag oordeelde dat de man moest bewijzen dat hij het goud inderdaad in de woning had achtergelaten, en dat hij daarin niet was geslaagd. Omdat hij die stelling onvoldoende had onderbouwd en ook geen concreet bewijsaanbod had gedaan, ging het hof ervan uit dat de man het goud nog steeds in zijn bezit heeft. Het hof wees vervolgens het verzoek van de vrouw toe: de man moet haar de helft van het goud afstaan, of bij gebreke daarvan de tegenwaarde van 100 gram 24-karaats goud aan haar betalen. Het totale gewicht stelde het hof schattenderwijs vast op 200 gram, omdat de door de vrouw overgelegde taxatie van ruim 1.133 gram niet voldoende was onderbouwd.
De man stapte naar de Hoge Raad en klaagde dat het hof de bewijslast verkeerd had verdeeld. De kern van zijn bezwaar: hij hoefde alleen maar de stellingen van de vrouw gemotiveerd te betwisten, en dat had hij gedaan door te zeggen dat hij het goud bij haar had achtergelaten. Dat is volgens hem een gewone betwisting van de grondslag van haar verzoek, geen zogenoemd bevrijdend verweer waarbij de bewijslast wél bij hem zou liggen.
Procureur-generaal Van Peursem van de Hoge Raad geeft de man daarin gelijk. Hij legt uit dat een bevrijdend verweer een beroep is op een rechtsgevolg dat los staat van de grondslag van het verzoek maar de toewijzing ervan blokkeert. Dat is hier niet aan de orde. De man zei simpelweg: ik heb het goud niet, want ik heb het bij haar achtergelaten. Daarmee betwistte hij de feitelijke grondslag van het verzoek van de vrouw, namelijk dat hij het goud nog zou bezitten. De bewijslast van die stelling rust op de vrouw, niet op de man.
De procureur-generaal concludeert dan ook dat het hof blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting. Na verwijzing zal een ander hof opnieuw moeten beoordelen of de vrouw haar stelling dat de man het goud nog heeft voldoende heeft onderbouwd, en of de man de stellingen van de vrouw gemotiveerd genoeg heeft betwist. De procureur-generaal adviseert de Hoge Raad de uitspraak van het hof Den Haag te vernietigen en de zaak ter verdere behandeling naar een ander hof te verwijzen.
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Parket bij de Hoge RaadRechtsgebied
Civiel Recht; Burgerlijk ProcesrechtZaaknummer
25/03666
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een vrouw wil niet getuigen in een zaak waarin haar levenspartner procespartij is. Zij is de levensgezel van de man en woont met hem samen met drie kinderen, van wie twee gezamenlijk. De man en zijn persoonlijke holding Sandscape zijn partij in een bodemprocedure die Kievhorst Real Estate wil voorbereiden. Kievhorst vroeg de rechtbank daarvoor om een voorlopig getuigenverhoor, een verhoor van getuigen vooraf, om opheldering te krijgen over onregelmatigheden in de boekhouding. De vrouw was tot eind 2022 enig bestuurder van het bedrijf en staat op de lijst van getuigen. Het verzoek werd op 5 juni 2024 ingediend en op 24 februari 2025 toegewezen. Bij het verhoor door de rechter-commissaris op 14 mei 2025 deed de vrouw een beroep op het familiale verschoningsrecht. Dat recht maakt het mogelijk te weigeren te getuigen tegen een naaste, om gewetensnood te voorkomen. De rechter-commissaris wees het beroep af. Het hof Arnhem-Leeuwarden bekrachtigde die beslissing op 10 februari 2026. Daartegen stelde de vrouw cassatieberoep in bij de Hoge Raad. Het draait om een wetswijziging. Sinds 1 januari 2025 geldt het familiale verschoningsrecht ook voor een levensgezel van een partij. Daarvoor kwam het alleen toe aan echtgenoten, geregistreerde partners en bloed- of aanverwanten tot de tweede graad. Het verzoek om het getuigenverhoor dateert van vóór die datum, dus het hof paste het oude recht toe. Een levensgezel hoorde daar niet bij. Het hof vond het ook niet passend om het oude artikel anticiperend te lezen, dus alvast uit te leggen zoals het nieuwe recht luidt. Volgens het hof koos de wetgever bewust voor een overgangsregeling, en dat er daardoor situaties zijn waarin het oude recht nog geldt, is geen reden om daarvan af te wijken. In cassatie betoogt de vrouw dat het hof het oude artikel wel anticiperend had moeten lezen. De omstandigheden dat levensgezellen vroeger geen bescherming hadden en dat er overgangsrecht bestaat, zouden volgens haar niet redengevend zijn. Ook vindt zij de redenering van het hof innerlijk tegenstrijdig. Advocaat-generaal Coenraad van het parket bij de Hoge Raad adviseert het beroep te verwerpen. Hij wijst erop dat de wet niet regelt wanneer een rechter vooruit mag lopen op komend recht. Uit eerdere conclusies leidt hij af dat anticipatie mogelijk is als het nieuwe recht aansluit bij ontwikkelingen onder het oude recht of een leemte opvult. Bij een breuk met het geldende recht moet de rechter daarentegen grote terughoudendheid betrachten. Het oude artikel kende volgens de A-G een duidelijk afgebakende groep verschoningsgerechtigden, waar levensgezellen zonder twijfel niet bij hoorden. Er was dus geen leemte, en het nieuwe recht is een breuk met het oude. Vanuit het oogpunt van rechtszekerheid is dan een door de wet bepaald omslagmoment het meest gediend. Het oordeel van het hof getuigt volgens hem niet van een onjuiste rechtsopvatting. De overige klachten falen volgens de A-G ook. Het hof heeft niet alleen beoordeeld of het nieuwe recht van toepassing was, maar ook de subsidiaire stelling over anticipatie besproken. Het woord 'daarnaast' in de overweging van het hof verwijst alleen naar die subsidiaire stelling. De klacht daarover berust dus op een verkeerde lezing van de beschikking. Tot slot wijst de A-G erop dat de vrouw niet zonder bescherming staat. De rechter kan tijdens het verhoor beletten dat een bepaalde vraag wordt beantwoord (artikel 179 lid 2 Rv). Hij moet dan het zwaarwegende belang van waarheidsvinding afwegen tegen het belang van de bescherming van de relatie tussen partners. De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.