Naar inhoud
Juristi.nl

Rechtbank Den Haag laat oordeel over individuele last varkenshouders aan nieuw coalitieakkoord over — RBDHA:2020:6377

provinciale emissieregelgeving veehouderij / eigendomsrecht varkenshouders

Eiser / verzoeker

Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) en individuele varkenshouders

VS

Verweerder / gedaagde

Staat der Nederlanden en Provincie Noord-Brabant

Drie bepalingen in de Interim Omgevingsverordening (artikel 2.73 lid 2 onder e, artikel 3.49 lid 1 sub f en artikel 3.50 lid 1 sub a onder 4) zijn onverbindend verklaard wegens strijd met de Wet milieubeheer; de overige vorderingen zijn afgewezen of aangehouden in afwachting van nadere aktes van partijen over het nieuwe coalitieakkoord.

  • De artikelen 2.66 en 2.67 IOV hebben een voldoende wettelijke grondslag in artikel 2.4 lid 3 Wet natuurbescherming; de provincie was bevoegd de emissiemaatregelen aan te scherpen uit voorzorg voor de Natura 2000-gebieden.
  • Het Convenant Stikstof en Natura 2000 bood varkenshouders geen gerechtvaardigd vertrouwen dat de maatregelen tot 2028 ongewijzigd zouden blijven, vanwege het uitdrukkelijke 'hand aan de kraan'-principe.
  • Op regelniveau doorstaan de aanscherpingen de toets aan artikel 1 Eerste Protocol EVRM, mede omdat de hardheidsclausule in artikel 5.13 IOV uitkomst kan bieden voor varkenshouders die onevenredig worden getroffen zonder beschikbare compensatie.
  • Drie bepalingen over luchtkwaliteit en fijnstof (artikel 2.73 lid 2 onder e, artikel 3.49 lid 1 sub f en artikel 3.50 lid 1 sub a onder 4 IOV) zijn onverbindend verklaard wegens strijd met de Wet milieubeheer.
  • De individuele beoordeling van buitensporige last per varkenshouder is aangehouden in afwachting van mogelijke wijzigingen van de maatregelen op grond van het nieuwe provinciaal coalitieakkoord.

Samenvatting

De Provincie Noord-Brabant heeft de regels voor ammoniakemissie uit stallen flink aangescherpt. Varkenshouders moeten hun stalsystemen eerder aanpassen dan eerder was afgesproken, en intern salderen, waarbij een oudere vervuilende stal werd gecompenseerd door een schonere stal op hetzelfde bedrijf, is niet langer toegestaan. De Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) en een reeks individuele varkenshouders vochten deze maatregelen aan bij de rechtbank.

De kern van het geschil draaide om de vraag of de provincie bevoegd was deze maatregelen te nemen en of ze een onredelijke last legden op de varkenshouders. POV stelde dat de aanscherpingen geen wettelijke basis hadden, in strijd waren met het eigendomsrecht zoals beschermd door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (het recht op ongestoord genot van eigendom, vastgelegd in artikel 1 van het Eerste Protocol), en dat de varkenshouders op grond van een eerder convenant uit 2009 erop mochten vertrouwen dat de regels tot 2028 niet zouden worden aangescherpt.

AI-zoekassistent

Beschrijf uw zaak. Wij vinden de juiste advocaat.

In één of twee zinnen matcht onze AI uw situatie direct met gespecialiseerde advocaten, desgewenst in uw regio.

Match uit 19.638 advocatenGratis en vrijblijvendResultaat in seconden

De rechtbank verwierp het merendeel van deze argumenten. De Wet natuurbescherming geeft de provincie de bevoegdheid om bij verordening maatregelen te treffen die nodig zijn ter bescherming van Natura 2000-gebieden, de Europees beschermde natuurgebieden. In Noord-Brabant worden de kritische drempelwaarden voor stikstof in die gebieden al langere tijd overschreden. Rapporten van onderzoeksbureau Pouderoyen Compagnons toonden aan dat de ammoniakemissie stagneert en dat de doelstellingen uit het convenant zonder verdere maatregelen mogelijk niet worden gehaald. Op grond van het voorzorgsbeginsel mocht de provincie ingrepen, aldus de rechtbank.

Het beroep op het convenant slaagde evenmin. In dat convenant was uitdrukkelijk een mechanisme opgenomen om bij te sturen als de dalende emissielijn niet doorzette, het zogeheten 'hand aan de kraan'-principe. Een redelijk handelend varkenshouder moest er rekening mee houden dat de normen zouden kunnen worden aangescherpt.

Op het niveau van de regelgeving als geheel doorstaan de aanscherpingen ook de toets aan het eigendomsrecht. De provincie heeft een hardheidsclausule in de verordening opgenomen waarmee individuele veehouders die onevenredig worden getroffen en geen beroep kunnen doen op compensatieregelingen, ontheffing kunnen vragen. De rechtbank wees er wel op dat de provincie ter zitting een uitleg gaf die niet strookt met de bewoordingen van die clausule: de provincie stelde dat hoge investeringen met beperkte milieuwinst géén bijzondere gevallen zijn die voor toepassing in aanmerking komen, terwijl de clausule nu juist daarvoor lijkt te zijn bedoeld.

Voor de vraag of individuele varkenshouders een buitensporige last dragen, is meer informatie nodig. Relevant zijn de hoogte van de vereiste investering, het effect op de stikstofdepositie in nabijgelegen Natura 2000-gebieden, en de beschikbaarheid van compensatie. Afstand tot een Natura 2000-gebied kan een bepalende factor zijn: veehouderijen ver van beschermde natuur kunnen hoge kosten maken met een beperkt milieu-effect.

Op een ander onderdeel van de vorderingen boekten eisers een gedeeltelijke overwinning. De Afdeling bestuursrechtspraak had in een uitspraak van februari 2020 al geoordeeld dat bepaalde provinciale normen voor luchtkwaliteit, gebaseerd op fijnstof, onverbindend zijn wegens strijd met de Wet milieubeheer. De rechtbank sloot zich daarbij aan en verklaarde de gelijkluidende bepalingen in de Interim Omgevingsverordening (artikel 2.73, tweede lid onder e, artikel 3.49, eerste lid sub f en artikel 3.50, eerste lid sub a onder 4) onverbindend.

De procedure over de individuele last van de varkenshouders is nog niet afgerond. De rechtbank verwees de zaak naar de rol, omdat uit een nieuw coalitieakkoord van de provincie bleek dat de aangescherpte maatregelen mogelijk zouden worden teruggedraaid. Partijen moeten aangeven hoe zij verder willen procederen en welk belang zij nog hebben bij een oordeel. Iedere verdere beslissing is aangehouden.

Betrokken advocaten

mr. F.H. Damen

eiser

Damen Legal, DRUNEN

153 uitspraken
mr. G.J.M. de Jager

eiser

Kneppelhout & Korthals, ROTTERDAM

344 uitspraken
mr. J.P. Heinrich

verweerder

Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn, 'S-GRAVENHAGE

218 uitspraken
mr. J.A.M. van Heijningen

Provincie Noord-Brabant

Holla, 'S-HERTOGENBOSCH

105 uitspraken
mr. J.P.M. van Beers

Provincie Noord-Brabant

Holla N.V., 'S-HERTOGENBOSCH

40 uitspraken

Betrokken rechters

Gerelateerde uitspraken

Gegevens

Datum uitspraak

Zaaknummer

C/09/555356 / HA ZA 18-713

Procedure

Bodemzaak

Bron: officiële uitspraak op rechtspraak.nl

Op de hoogte blijven

Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.

Nieuwe uitspraken van deze rechters

  • mw. mr.drs. I.A.M. Kroft
  • mw. mr. L. Alwin
  • dhr. mr. M.J.H.M. Verhoeven
Adv.Ynvest Fund
6%

vast rendement

  • Vastgoed als zekerheid
  • Kwartaalbetalingen
  • Vanaf €30.000
Meer informatie

Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.

Recente uitspraken

RBDHA:2026:25346
Rechtbank Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
Rechtbank verplicht Kindred Group en Risepoint tot inzage in Unibet-transactiegegevens

Elf spelers die voor 1 oktober 2021 deelnamen aan online kansspelen via Unibet hebben met succes bij de rechtbank Den Haag afgedwongen dat hun transactiegegevens beschikbaar worden gesteld. De zaak draait om het recht op inzage in persoonsgegevens dat de Europese privacyverordening (AVG) aan iedere burger geeft. Unibet werd tot 2021 aangeboden door de Kindred Group, een op Malta gevestigde kansspelconcern. Het aanbieden van online kansspelen aan Nederlandse spelers was in die periode zonder vergunning, wat nu bij meerdere rechtbanken in Nederland leidt tot procedures. De betrokken spelers willen via een inzageverzoek achterhalen hoeveel zij precies hebben ingezet en verloren, om zo een eventuele claim te kunnen onderbouwen. Kindred en het voormalige groepsonderdeel Trannel, inmiddels omgedoopt tot Risepoint Limited, weigerden de gevraagde gegevens te verstrekken. Als belangrijkste argument voerden zij aan dat de spelers misbruik maakten van het AVG-inzagerecht, omdat zij dit recht niet gebruikten om hun privacybelangen te behartigen maar uitsluitend om bewijs te verzamelen voor een schadeclaim. Daarnaast wezen zij op een Maltese uitvoeringswet die het inzagerecht in bepaalde gevallen beperkt, en op de enorme werklast: de advocaat van de eisers zou namens zo'n 20.000 spelers verzoeken hebben ingediend, goed voor circa 30.000 manuren. De rechtbank verwierp al deze verweren. Een inzageverzoek hoeft niet gemotiveerd te worden en mag dus ook worden ingediend met het oog op een mogelijke rechtszaak. Pas als een verzoek kennelijk ongegrond of buitensporig is, mag het worden geweigerd. Daarvan is hier geen sprake: de verzoeken van de individuele spelers zijn niet ongewoon omvangrijk of complex. Dat de advocaat in totaal namens tienduizenden cliënten heeft opgetreden, maakt de afzonderlijke verzoeken niet buitensporig. Ten aanzien van de Maltese uitzondering was de rechtbank even duidelijk. Die bepaling vereist dat er een concrete, bestaande of dreigende juridische procedure is waartegen de verwerkingsverantwoordelijke zich moet kunnen verdedigen. De enkele mogelijkheid dat een speler na inzage een claim instelt, is daarvoor onvoldoende. De Maltese privacytoezichthouder had dat standpunt in vergelijkbare zaken al ingenomen; de rechtbank sloot zich daarbij aan. Een complicatie in de zaak was de vraag of Kindred Group zelf als verwerkingsverantwoordelijke kon worden aangesproken, naast Risepoint. Kindred stond weliswaar aan het hoofd van de groep, maar had Trannel in oktober 2024 afgestoten. De rechtbank oordeelde dat Kindred verantwoordelijk was voor inzageverzoeken die zijn ingediend tussen mei en eind oktober 2024: in die periode voerde Kindred centraal het privacybeleid voor alle Unibet-merken, beheerde zij het systeem waarmee verzoeken werden verwerkt en beantwoordde zij verzoeken via haar eigen e-mailadres. Na oktober 2024 kon Risepoint zelfstandig opereren, zodat Kindred voor verzoeken van daarna niet meer aansprakelijk is. Dit betekent concreet dat twee eisers, die pas na die periode een verzoek indienden, Kindred niet kunnen aanspreken. De rechtbank veroordeelde Kindred en Risepoint om binnen vier weken na het vonnis aan iedere eiser een kopie te verstrekken van alle transactiegegevens, in een gangbaar elektronisch formaat zoals Excel of CSV. Voor iedere dag dat zij dit nalaten, verbeuren zij een dwangsom van € 500 per eiser, met een maximum van € 10.000 per eiser. De hogere dwangsom die eisers hadden gevraagd, € 2.500 per dag, werd teruggebracht tot dit bedrag. Kindred en Risepoint worden ook hoofdelijk veroordeeld in de proceskosten van € 1.495.

Rechtbank Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
Rechtbank wijst claim over onrechtmatige rechtspraak door Raad van State af

Twee organisaties uit de beveiligingsbranche hebben geprobeerd de Nederlandse Staat aansprakelijk te stellen voor een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De Vereniging Veiligheidsdomein Nederland (VVNL) en de vakbond Alternatief voor Vakbond (AVV) stelden dat de Afdeling fouten had gemaakt bij de behandeling van hun geschil over cao-dispensatie in de beveiligingssector. De achtergrond van het conflict gaat terug naar de algemeen verbindendverklaring van de cao Particuliere Beveiliging. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verklaarde die cao in 2019 en 2021 algemeen verbindend, waardoor alle werkgevers en werknemers in de branche eraan gebonden werden. VVNL vroeg dispensatie aan, zodat haar leden en hun werknemers niet onder die cao zouden vallen. Na een lange juridische strijd bij de bestuursrechter oordeelde de Afdeling in oktober 2024 dat VVNL en AVV niet voldeden aan de voorwaarden voor dispensatie. In deze civiele procedure stelden VVNL en AVV dat de Afdeling daarbij het Europees recht had geschonden. Concreet verweten zij de Afdeling dat zij niet ambtshalve had getoetst aan de artikelen 28 en 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, die gaan over het recht op collectief onderhandelen en het recht op een eerlijk proces. Bovendien had de Afdeling prejudiciële vragen moeten stellen aan het Europese Hof van Justitie, of in elk geval moeten uitleggen waarom zij dat niet deed. Op grond van het zogenoemde Köbler-arrest, een Europese uitspraak uit 2003, kan een lidstaat aansprakelijk worden gesteld als een hoogste rechter het Europees recht kennelijk schendt. De rechtbank Den Haag gaat daar niet in mee. De kern van de redenering is dat het Europees recht simpelweg niet van toepassing was op de procedures die bij de Afdeling speelden. Het Handvest geldt alleen wanneer een lidstaat het recht van de Europese Unie ten uitvoer brengt. De dispensatieregeling in de Wet op het algemeen verbindend en onverbindend verklaren van cao-bepalingen is puur nationaal recht: die wet zet geen Europese richtlijn om en hangt ook verder niet samen met Europees recht. De ILO-verdragen waar VVNL en AVV ook naar verwezen, vallen eveneens buiten het Europese rechtskader. Belangrijk detail: VVNL en AVV hebben zich tijdens de procedures bij de Afdeling zelf nooit beroepen op het Handvest. Zij brachten dit argument pas voor het eerst in deze civiele aansprakelijkheidsprocedure naar voren. Dat maakt hun klacht er niet sterker op, maar de rechtbank laat de zaak al stranden op een eerdere drempel: de toepasselijkheid van Europees recht. De rechtbank concludeert dat het Köbler-toetsingskader voor aansprakelijkheid wegens schending van Europees recht niet van toepassing is. Daarmee hoeft de rechtbank niet te beoordelen of de Afdeling daadwerkelijk een fout heeft gemaakt. De vorderingen worden volledig afgewezen, en VVNL en AVV worden veroordeeld in de proceskosten van zowel de Staat (€ 2.209) als de cao-partijen, die zich aan de kant van de Staat hadden gevoegd (€ 1.556).

Rechtbank Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
RBDHA:2025:24938
Rechtbank Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht
Rechtbank wijst vordering over BPM-waardeverminderingspercentage van 31% af

In Nederland wordt bij de registratie van een voertuig een belasting geheven: de belasting van personenauto's en motorrijwielen, kortweg BPM. Voor gebruikte voertuigen met schade bestaat een regeling waarbij de schade voor een vast percentage doorwerkt in de belastinggrondslag. Tot 1 januari 2023 gold een forfaitair waardeverliespercentage van 72%, maar de staatssecretaris van Financiën liet dit herijken door onderzoeksbureau VMS I Insight. Uit dat onderzoek bleek een mediaan van 31%, en dat werd het nieuwe percentage. Een bedrijf gespecialiseerd in BPM-aangiften en taxaties voor importeurs van gebruikte voertuigen met schadehistorie verzette zich tegen dit nieuwe percentage. Zij stelde dat de 31%-regeling in strijd is met het Europese fiscale discriminatieverbod, neergelegd in artikel 110 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Dat verbod houdt in dat de belasting op een ingevoerd gebruikt voertuig niet hoger mag zijn dan de belastingdruk die nog rust op vergelijkbare voertuigen die al in Nederland zijn geregistreerd. Volgens het bedrijf benadert het percentage de werkelijke waardedaling van geïmporteerde schadevoertuigen niet op een redelijke manier, en is de tegenbewijsregeling zo ingewikkeld dat er in de praktijk nauwelijks ruimte overblijft om het forfait te weerleggen. Door de nieuwe regeling verloor het bedrijf klanten die besloten niet langer voor de taxatiemethode te kiezen. De rechtbank in Den Haag stak echter al bij de eerste drempel. Het artikel 110 VWEU beschermt degenen die zelf voertuigen importeren uit andere lidstaten, niet degenen die voor die importeurs taxaties verzorgen. Het bedrijf voerde zelf geen voertuigen in en valt daarmee niet onder het beschermingsbereik van het discriminatieverbod. Tijdens de zitting probeerde het bedrijf nog te redden wat er te redden viel: het stelde op basis van volmachten ook op te treden namens twee klanten die wel importeren. De rechtbank kapte dit echter af. Een partij die krachtens volmacht voor een ander procedeert, moet de namen van die volmachtgevers al in de dagvaarding vermelden. Nu dat niet was gebeurd, kon die nieuwe partijhoedanigheid in een later stadium van de procedure niet meer worden ingenomen. Om de zaak volledig af te ronden beoordeelde de rechtbank ook inhoudelijk of de 31%-regeling in strijd is met het Europese recht, zij het uitdrukkelijk ten overvloede. Die vraag beantwoordde de rechtbank ontkennend. Het forfaitaire percentage werkt feitelijk in het voordeel van de belastingplichtige: zolang het werkelijke waardeverlies niet hoger is dan 31% van de herstelkosten, hoeft de belastingplichtige niets te bewijzen. Alleen wie meent dat het verlies hoger is, moet tegenbewijs leveren. Dat is een verlichting van de bewijslast, geen extra last. Ook de tegenbewijsregeling zelf schiet niet tekort, aldus de rechtbank. Een belastingplichtige kan het forfait weerleggen door de inkoopfactuur over te leggen of door een taxatierapport te laten opstellen dat specifiek ingaat op het betreffende voertuig. Dat het tegenbewijs niet kan bestaan uit algemene stellingen over het autosegment, de leeftijd of de kilometrage van voertuigen in het algemeen, is niet onredelijk: het moet gaan om de concrete situatie van het individuele voertuig. Het aanvoeren van leeftijd of kilometerstand van het specifieke voertuig is echter wel degelijk toegestaan. De rechtbank wees alle vorderingen van het bedrijf af en veroordeelde het in de proceskosten van de Staat, vastgesteld op € 2.120.

Rechtbank Den Haag·
Civiel Recht; Europees Civiel Recht