Rechtbank veroordeelt concurrent tot € 20.025 voor onrechtmatig klantenverlies — RBMNE:2025:231
onrechtmatige overboeking van verzekerden tussen collectieven (portefeuillerecht)
Eiser / verzoeker
verzekeringsbemiddelaar
Verweerder / gedaagde
concurrerende verzekeringsbemiddelaar
Concurrerende bemiddelaar moet € 20.025 schadevergoeding betalen wegens onrechtmatig overboeken van verzekerden; vorderingen tegen de zorgverzekeraars en de medewerkster worden afgewezen
- Rechtbank oordeelt dat de concurrerende bemiddelaar onrechtmatig handelde door verzekerden zonder voorafgaande toestemming over te boeken naar het eigen collectief
- Vorderingen tegen de zorgverzekeraars Zilveren Kruis en Achmea worden afgewezen: zij mochten afgaan op de aanmeldingen van de concurrent
- Vordering tegen de medewerkster die de overboekingen uitvoerde wordt afgewezen; haar werkgever is daarvoor aansprakelijk
- Schade wordt geschat op basis van getuigenverklaringen en een rekenfactor van 7,5, uitkomend op € 20.025
- Beroep op schending van de schadebeperkingsplicht wordt verworpen: een onderneming hoeft haar portefeuille niet te verkopen om schade te beperken
Samenvatting
Een verzekeringsbemiddelaar heeft van de rechtbank Midden-Nederland een schadevergoeding van € 20.025 toegewezen gekregen van een concurrerende bemiddelaar, die zonder toestemming van verzekerden hun polissen naar het eigen collectief had overgeboekt. De vorderingen tegen de betrokken zorgverzekeraars Zilveren Kruis en Achmea, en tegen de werkneemster die de overboekingen feitelijk uitvoerde, wees de rechtbank af.
De zaak gaat over het zogeheten portefeuillerecht van verzekeringsbemiddelaars: voor elke premiebetalende verzekerde die via hun collectief bij een zorgverzekeraar is aangesloten, ontvangen bemiddelaars een vergoeding van € 30. In december 2020 en januari 2021 stapten ongeveer 1.990 verzekerden over van de collectieven van de eiser naar het collectief van de concurrent. Volgens de eiser gebeurde dat zonder toestemming van de verzekerden, nadat een medewerkster die eerder voor de eiser had gewerkt en inmiddels bij de concurrent in dienst was, klantenlijsten had doorgespeeld. De zorgverzekeraars beëindigden vervolgens de collectieven van de eiser en later ook de samenwerkingsovereenkomst met hem, wat volgens hem ook tot schade leidde.
De rechtbank had in een eerder tussenvonnis al geoordeeld dat de zorgverzekeraars niet onrechtmatig hadden gehandeld: zij mochten afgaan op de aanmeldingen van de concurrent en hoefden niet zelf te controleren of verzekerden toestemming hadden gegeven, en de opzegging van de collectieven had andere redenen dan de overstap van verzekerden. Ook was al bepaald dat niet de medewerkster zelf, maar haar werkgever aansprakelijk zou zijn als zij zonder toestemming verzekerden had overgeboekt. De eiser kreeg de opdracht om te bewijzen dat 1.990 verzekerden zonder voorafgaande toestemming waren overgestapt.
Om dat te bewijzen liet de eiser zes getuigen horen, van wie vijf verklaarden dat zij geen toestemming hadden gegeven voor de overstap. Daarmee stond voor de rechtbank vast dat de concurrent in ieder geval bij deze verzekerden onrechtmatig had gehandeld. Maar het bewijs dat alle 1.990 verzekerden zonder toestemming waren overgeboekt, leverde de eiser niet: in tegenverhoor verklaarden drie andere getuigen juist dat zij wel toestemming hadden gegeven.
Omdat het exacte aantal onrechtmatig overgeboekte verzekerden niet nauwkeurig kon worden vastgesteld, moest de rechtbank de schade schatten. Van 172 verzekerden die op een mailing van de eiser hadden gereageerd met de klacht geen toestemming te hebben gegeven, hield de rechtbank er 89 over als daadwerkelijk overgestapt en zonder toestemming. Omdat uit de getuigenverklaringen bleek dat veel verzekerden zich weinig aantrokken van de collectiviteitswissel en nauwelijks op mailings reageerden, en omdat een deel van de verzekerden via een moskeegemeenschap was aangesloten waar volgens de rechtbank niet zonder meer van actieve toestemming kon worden uitgegaan, hield de rechtbank het aannemelijk dat het werkelijke aantal hoger lag. Zij vermenigvuldigde de 89 verzekerden met een factor 7,5, en kwam zo tot een schatting van 667,5 verzekerden en een schadebedrag van € 20.025 (7,5 keer 89 keer € 30).
Een verweer van de concurrent dat de eiser zijn schade had kunnen beperken door zijn klantenportefeuille aan de concurrent zelf te verkopen, verwierp de rechtbank: een onderneming is niet verplicht haar bedrijf te verkopen om schade te beperken, zeker niet aan de partij die de schade mede had veroorzaakt.
De rechtbank verklaarde voor recht dat de concurrent onrechtmatig had gehandeld tegenover de eiser en veroordeelde deze, samen met de vennoten van de vennootschap onder firma, hoofdelijk tot betaling van € 20.025 schadevergoeding en tot de proceskosten van de eiser van € 5.978,50. Omdat de vorderingen tegen de zorgverzekeraars en tegen de medewerkster werden afgewezen, moest de eiser hun proceskosten betalen: € 15.270,50 aan de zorgverzekeraars en € 3.817,63 aan de medewerkster.
Betrokken advocaten
mr. I.M.C.A. Reinders Folmer
eiseres
mr. S. Besli
gedaagde sub 1 tot en met 4
mr. M.J. Bosselaar
ZKA c.s.
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:GHAMS:2025:1830, Gerechtshof Amsterdam, 15-07-2025, 200.350.703/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:GHAMS:2025:1516, Gerechtshof Amsterdam, 10-06-2025, 200.316.268/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
ECLI:NL:RBNHO:2025:5475, Rechtbank Noord-Holland, 09-04-2025, 11284426
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:GHAMS:2025:870, Gerechtshof Amsterdam, 01-04-2025, 200.342.850/01
Gerechtshof Amsterdam · Civiel Recht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Midden-NederlandRechtsgebied
Civiel Recht; VerbintenissenrechtZaaknummer
C/16/530463 / HA ZA 21-750
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechter
- mw. mr. S.H. Gaertman
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een winkel in sportschoenen en sportkleding in Rotterdam veranderde per 1 augustus 2026 van franchiseformule. Tot die datum baatten twee vennootschappen de winkel uit als franchisenemer van TAF Global Operations. Sinds de beëindiging van die relatie wordt vanuit hetzelfde winkelpand een winkel van de formule FootKorner gerund, door twee andere vennootschappen. Dezelfde persoon is direct of indirect bestuurder van alle vier de bedrijven. TAF vond dat dit botste met het non-concurrentiebeding uit de franchiseovereenkomst en ging naar de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland. De franchiserelatie tussen TAF en de eerste twee gedaagden, SSF Rotterdam en SSF Nederland, liep van eind 2024 tot 1 augustus 2026. TAF zegde de overeenkomst op 24 april 2026 op, volgens de opzeggingsbrief vanwege betalingsachterstanden vanaf maart 2025. Op 5 augustus 2026 sloten partijen een vaststellingsovereenkomst over de afwikkeling. De vraag of het non-concurrentiebeding geldig en afdwingbaar is, noemden ze daarin wel, maar lieten ze liggen. Het beding verbiedt de franchisenemers om gedurende één jaar na het vertrek vanuit het winkelpand een gelijksoortige onderneming te drijven. TAF eiste dat gedaagden de exploitatie van de FootKorner-winkel staken en gestaakt houden. Daarnaast wilde zij € 100.000 als voorschot op verbeurde contractuele boetes. Het spoedeisend belang erkende de voorzieningenrechter wel: het beding duurt maar een jaar en een bodemprocedure is zelden binnen een jaar afgerond, dus TAF hoefde die niet af te wachten. Inhoudelijk strandde de vordering op de Wet franchise, die sinds 1 januari 2021 geldt. Volgens artikel 7:920 lid 2 onder c van het Burgerlijk Wetboek is een non-concurrentiebeding na afloop van een franchise alleen geldig als het onmisbaar is om de overgedragen knowhow te beschermen. De wetgever wilde de positie van franchisenemers verbeteren en concurrentiebeperkingen alleen toestaan in bijzondere gevallen. Andere belangen van de franchisegever, zoals zo weinig mogelijk concurrenten in de buurt of het gemakkelijk kunnen plaatsen van een nieuwe franchisenemer op dezelfde locatie, rechtvaardigen zo'n beding dus niet. Volgens de voorzieningenrechter moet TAF als franchisegever onderbouwen om welke knowhow het gaat en waarom het beding onmisbaar is om die te beschermen. Dat deed zij onvoldoende. TAF noemde onder meer formulegebonden bedrijfsvoering, assortiment- en productstrategie, leveranciersinformatie, prijsstrategieën en marketingkennis. De rechter vond die omschrijvingen zo algemeen en weinig specifiek dat niet te toetsen is of er knowhow is overgedragen en of het beding onmisbaar is. Het franchisehandboek, waaruit de onderbouwing wellicht had kunnen blijken, bracht TAF niet in het geding. Haar argument dat zij de inhoud daarvan niet opnieuw bekend wilde maken, veranderde dat oordeel niet. SSF Rotterdam c.s. betwistte bovendien dat de informatie in deze vorm en met deze intensiteit is verstrekt, en stelde dat veel ervan in de branche algemeen bekend is. Ook verklaarde zij op de zitting dat de SSF-vennootschappen geen zicht hadden op factuurprocessen en contacten met toeleveranciers. TAF heeft dat laatste onvoldoende weersproken. De geaggregeerde omzet- en voorraadtotalen van franchisenemers beschreef TAF wel enigszins concreet. Dat soort informatie veroudert volgens de rechter echter snel, en het is niet aannemelijk dat het nog meerwaarde heeft ten opzichte van wat in de branche algemeen bekend is. Ook dat maakt het beding niet onmisbaar. Daarmee vielen de vorderingen tegen de SSF-vennootschappen en hun bestuurder, die op wanprestatie berustten, om. De vorderingen tegen de FootKorner-vennootschappen, gebaseerd op onrechtmatig voordeel trekken uit die wanprestatie, vielen daarmee eveneens: zonder vaststaande wanprestatie is er niets om uit voordeel te trekken. Het overige verweer van de gedaagden bleef onbesproken. De voorzieningenrechter wees alle gevraagde voorzieningen af. TAF moet de proceskosten van SSF Rotterdam c.s. betalen, begroot op € 2.101, binnen veertien dagen na aanschrijving, met wettelijke rente als zij niet tijdig betaalt. Dit onderdeel van het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.